Μια καθημερινή δόση ασπιρίνης μπορεί να αποτελέσει ισχυρό μέσο πρόληψης του καρκίνου παχέος εντέρου σε άτομα υψηλού κινδύνου, σύμφωνα με νέα ερευνητικά δεδομένα. Η περίπτωση του Νικ Τζέιμς, ενός Βρετανού κατασκευαστή επίπλων γύρω στα 40 χρονών, φωτίζει τη δυνατότητα αυτή με τον πιο εύγλωττο τρόπο. Κλινικές δοκιμές που διεξάγονται εδώ και χρόνια ενισχύουν την υπόθεση ότι το παλαιότατο αυτό φάρμακο κρύβει ακόμα αναξιοποίητες θεραπευτικές δυνατότητες.
Τι έγινε: Ο Νικ Τζέιμς, το σύνδρομο Lynch και η κλινική δοκιμή
Ο Νικ Τζέιμς άρχισε να ανησυχεί σοβαρά για την υγεία του όταν η μητέρα του έχασε τη ζωή της από καρκίνο. Στη συνέχεια, ο αδελφός του και άλλα μέλη της οικογένειάς του διαγνώστηκαν με καρκίνο του παχέος εντέρου, γεγονός που τον ώθησε να υποβληθεί σε γενετικό έλεγχο. Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ότι φέρει ένα ελαττωματικό γονίδιο υπεύθυνο για το σύνδρομο Lynch, μια γενετική κατάσταση που αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο εμφάνισης αυτής της μορφής καρκίνου. Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, περίπου το 80% των ατόμων με σύνδρομο Lynch αναπτύσσουν καρκίνο του εντέρου σε κάποιο στάδιο της ζωής τους.
Ο Τζέιμς επιλέχθηκε να συμμετάσχει σε κλινική δοκιμή που εξέταζε αν μια καθημερινή δόση ασπιρίνης — δηλαδή ακετυλοσαλικυλικού οξέος — μπορεί να προστατεύσει από την ανάπτυξη καρκίνου. Η δοκιμή αυτή σχεδιάστηκε ειδικά για ανθρώπους που λόγω γενετικής προδιάθεσης βρίσκονται σε πολύ υψηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Τη μελέτη ηγείται ο καθηγητής Τζον Μπερν, κλινικός γενετιστής στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ, ο οποίος παρακολουθεί στενά την πορεία των συμμετεχόντων.
Τα αποτελέσματα για τον Τζέιμς είναι, μέχρι στιγμής, ενθαρρυντικά. «Λαμβάνει ασπιρίνη εδώ και 10 χρόνια και δεν έχει εμφανίσει καρκίνο», δήλωσε ο καθηγητής Μπερν. Η δεκαετής αυτή παρακολούθηση χωρίς εκδήλωση της νόσου θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, δεδομένου του υψηλού ποσοστού εμφάνισης του καρκίνου σε ασθενείς με σύνδρομο Lynch.
Πλαίσιο: Η μακρά ιστορία της ασπιρίνης και τα νέα επιστημονικά δεδομένα
Η ασπιρίνη είναι ένα από τα παλαιότερα φάρμακα που γνωρίζει η ανθρωπότητα, με ρίζες που χάνονται στην αρχαιότητα. Στα τέλη του 19ου αιώνα, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πήλινες πινακίδες ηλικίας 4.400 ετών από την αρχαία μεσοποταμιακή πόλη Νιπούρ, στο σημερινό Ιράκ. Οι πινακίδες αυτές περιείχαν λίστες φαρμάκων παρασκευασμένων από φυτικές, ζωικές και ορυκτές ουσίες, μεταξύ των οποίων και μια ουσία από την ιτιά. Η ουσία αυτή — η σαλικίνη — μετατρέπεται από τον οργανισμό σε σαλικυλικό οξύ, το οποίο βοηθά στην καταπράυνση του πόνου. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, Έλληνες και Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν επίσης αυτή τη θεραπεία.
Η σύγχρονη επιστημονική μελέτη της ουσίας ξεκίνησε το 1763, όταν ο Άγγλος κληρικός Έντουαρντ Στόουν κατέγραψε τις αντιπυρετικές ιδιότητες του φλοιού ιτιάς. Περίπου έναν αιώνα αργότερα, επιστήμονες συνέθεσαν το ακετυλοσαλικυλικό οξύ — λιγότερο διαβρωτική μορφή από το σαλικυλικό οξύ — το οποίο κυκλοφόρησε στην αγορά από τη Bayer. Τον 20ό αιώνα, αποκαλύφθηκαν απρόσμενα οφέλη της ασπιρίνης στην πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς αραιώνει το αίμα και μειώνει τη δημιουργία θρόμβων.
Το 2010, ο Πίτερ Ρόθγουελ, καθηγητής κλινικής νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, επανεξέτασε τα δεδομένα για την ασπιρίνη στο πλαίσιο της πρόληψης καρδιαγγειακών παθήσεων, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο έρευνας. Παράλληλα, τον τελευταίο χρόνο, μια σειρά δοκιμών και μελετών έχει ενισχύσει την υπόθεση ότι η ασπιρίνη μπορεί να μειώσει τις πιθανότητες εμφάνισης ή εξάπλωσης του καρκίνου παχέος εντέρου. Ορισμένες χώρες έχουν ήδη εντάξει το φάρμακο στις επίσημες οδηγίες τους ως πρώτη γραμμή πρόληψης για άτομα υψηλού κινδύνου. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν κατηγορηματικά ότι η χρήση της ασπιρίνης για αυτό τον σκοπό πρέπει να γίνεται αποκλειστικά υπό ιατρική επίβλεψη.
Τι ακολουθεί: Επόμενα βήματα και συστάσεις
Η έρευνα γύρω από την αντικαρκινική δράση της ασπιρίνης συνεχίζεται και τα δεδομένα που συλλέγονται από κλινικές δοκιμές, όπως αυτή στην οποία συμμετέχει ο Νικ Τζέιμς, αναμένεται να δώσουν σαφέστερες απαντήσεις στο μέλλον. Η επιστημονική κοινότητα παραμένει προσεκτική: ενώ τα ευρήματα είναι ελπιδοφόρα, καμία ιατρική σύσταση δεν αλλάζει χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση κινδύνων και οφελών. Άτομα που ανήκουν σε οικογένειες με ιστορικό συνδρόμου Lynch ή καρκίνου παχέος εντέρου καλούνται να απευθυνθούν στον γιατρό τους για γενετικό έλεγχο και εξατομικευμένο πλάνο παρακολούθησης.
