Το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό βρίσκεται στα πρόθυρα μιας από τις σημαντικότερες αμυντικές αποκτήσεις της τελευταίας δεκαετίας, καθώς η επίσημη έγκριση για την προμήθεια δύο ιταλικών φρεγατών Bergamini αναμένεται να ολοκληρωθεί σύντομα. Το ελληνικό Πεντάγωνο δίνει συνέχεια στην υλοποίηση του 12ετούς εξοπλιστικού προγράμματος, σε μια εποχή όπου η συζήτηση για την αμυντική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέχει κεντρική θέση στις διεθνείς διαπραγματεύσεις. Πρόκειται για εξέλιξη που ενισχύει σημαντικά την επιχειρησιακή ισχύ της χώρας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή που παραμένει γεωπολιτικά φορτισμένη. Η συμφωνία αντικατοπτρίζει τη στρατηγική προτεραιότητα που αποδίδει η Αθήνα στον εκσυγχρονισμό των ναυτικών της δυνάμεων.
Μια συμφωνία που άνοιξε με δυσκολία τον δρόμο της
Η διαδρομή προς την οριστικοποίηση της συμφωνίας ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ιταλία δεν υπήρξε χωρίς εμπόδια. Οι δύο φρεγάτες Bergamini είχαν προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών χωρών, ιδίως από τον μεσογειακό χώρο, λόγω της άριστης κατάστασης στην οποία βρίσκονται και των υψηλών επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει χαρακτηρίσει τα πλοία αυτά ως συστήματα που «διαθέτουν αυξημένη επιχειρησιακή ευελιξία και στρατηγική ισχύ», υπογραμμίζοντας έτσι τη σημασία της απόκτησής τους. Η ελληνική πλευρά κατάφερε τελικά να εξασφαλίσει προτεραιότητα έναντι ανταγωνιστικών αξιώσεων, γεγονός που αποδίδεται στη διπλωματική επιμονή και στις σχέσεις που έχουν καλλιεργηθεί με τη Ρώμη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είναι γνωστά, τα δύο πλοία αναμένεται να ενταχθούν στον ελληνικό στόλο από τα τέλη του 2028, εφόσον δεν παρουσιαστούν απρόοπτα.
Το μοντέλο μεταβίβασης που έχει υιοθετηθεί είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον από πλευράς αμυντικής βιομηχανίας. Η Ιταλία θα αποδεσμεύει σταδιακά κάθε φρεγάτα Bergamini υπέρ της Ελλάδας, μόλις τα ιταλικά ναυπηγεία ολοκληρώνουν την κατασκευή μιας νέας αντίστοιχης μονάδας για τον δικό τους στόλο. Με αυτόν τον τρόπο, η Ιταλία ανανεώνει εν κινήσει τις ναυτικές της δυνάμεις, χωρίς να δημιουργεί κενά επιχειρησιακής ικανότητας, αξιοποιώντας παράλληλα τα κεφάλαια που εισρέουν από τις πωλήσεις για την τόνωση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Αντίστοιχη πρακτική είχε ακολουθηθεί και σε περιπτώσεις όπως η Αίγυπτος και η Σιγκαπούρη, επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για μια δοκιμασμένη στρατηγική προσέγγιση. Παράλληλα, η Ρώμη αποκτά πρόσθετη υπεραξία από τη δραστηριοποίηση των πλοίων της στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για τους ευρωπαϊκούς αμυντικούς σχεδιασμούς.
Η Τουρκία αναζητά επειγόντως αεράμυνα
Σε αυτό το πλαίσιο των αμυντικών ανακατατάξεων στην περιοχή, η Τουρκία αντιμετωπίζει τα δικά της σοβαρά ζητήματα. Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η Άγκυρα έχει στρέψει το βλέμμα της στη Ρώμη αναζητώντας λύση στο χρόνιο πρόβλημα της αεράμυνάς της. Στόχος της Τουρκίας είναι η προμήθεια του συστήματος αεράμυνας SAMP/T, που παράγεται από τη γαλλοϊταλική κοινοπραξία Eurosam και θεωρείται ικανό να καλύψει τα κενά που έχει δημιουργήσει η αναγκαστική αδρανοποίηση των ρωσικών S-400. Η αδυναμία αξιοποίησης των S-400 οφείλεται στις πιέσεις που ασκεί το ΝΑΤΟ και οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες αντιτίθενται στη χρήση ρωσικού εξοπλισμού από τα μέλη της Συμμαχίας. Ωστόσο, η ανάγκη για αξιόπιστη αντιβαλλιστική κάλυψη έχει καταστεί ακόμη πιο επιτακτική μετά τα διδάγματα που άντλησε η τουρκική ηγεσία από τον πόλεμο στο Ιράν, όπου αναδείχθηκαν τα όρια των υφιστάμενων αμυντικών συστημάτων.
Η στροφή της Τουρκίας προς ευρωπαϊκά αμυντικά συστήματα αντανακλά μια ευρύτερη αναθεώρηση των αμυντικών προτεραιοτήτων του Ερντογάν, ο οποίος καλείται να διαχειριστεί τις στρατηγικές συνέπειες της απόφασής του να αποκτήσει τους ρωσικούς πυραύλους. Το SAMP/T αποτελεί ένα σύστημα που έχει δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες και θεωρείται από τα πιο αξιόπιστα στο είδος του σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ιταλία διαδραματίζει διπλό ρόλο: αποτελεί ταυτόχρονα έναν από τους βασικούς αμυντικούς εταίρους της Ελλάδας και έναν πιθανό προμηθευτή της Τουρκίας, γεγονός που καθιστά τη Ρώμη κεντρικό παράγοντα στη διαμόρφωση των αμυντικών ισορροπιών στη Μεσόγειο. Η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων και στα δύο μέτωπα θα αποτελέσει έναν από τους πιο ενδιαφέροντες άξονες παρακολούθησης τους επόμενους μήνες.
