Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα εκτενές πακέτο μέτρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που έχει προκαλέσει η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Το σχέδιο, με την ονομασία «AccelerateEU», στοχεύει στη θωράκιση της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, στην άμεση ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, και στην επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Η ανακοίνωση έγινε από την Κομισιόν σε ενημέρωση που παρουσίασαν η αντιπρόεδρος Τερέσα Ριμπέρα και ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν.
Τι έγινε: Το κόστος της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα
Η Κομισιόν υπενθυμίζει ότι για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και οι καταναλωτές επιβαρύνονται από την εξάρτηση της ΕΕ από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Μόλις τις πρώτες 50 ημέρες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει δαπανήσει επιπλέον 24 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές ενέργειας λόγω των υψηλότερων τιμών, χωρίς να λάβει ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι η ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ δεν βρίσκεται επί του παρόντος σε άμεσο κίνδυνο, ωστόσο η αστάθεια των τιμών καθιστά αναγκαία τη λήψη μέτρων στήριξης.
Το «AccelerateEU» επικεντρώνεται σε πέντε ομάδες μέτρων με βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις. Πρώτον, δίνει έμφαση στον καλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών στη διαχείριση αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου, στην πλήρωση των αποθηκών και, μόνο εφόσον χρειαστεί, στην απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων. Δεύτερον, δημιουργείται ένα νέο «Παρατηρητήριο Καυσίμων», για την παρακολούθηση παραγωγής, εισαγωγών, εξαγωγών και αποθεμάτων, με στόχο την έγκαιρη αποτροπή ελλείψεων, ιδίως σε καύσιμα μεταφορών όπως το ντίζελ και η κηροζίνη. Παράλληλα προβλέπεται βελτιστοποίηση της διανομής καυσίμων αεροσκαφών μεταξύ των χωρών-μελών και αναθεώρηση του νόμου για τα αποθέματα πετρελαίου, ώστε να αυξηθούν τα υποχρεωτικά αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών.
Στο χρηματοδοτικό σκέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι υπάρχουν ήδη διαθέσιμοι πόροι, όπως τα 219 δισεκατομμύρια ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και τα κονδύλια συνοχής. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες, καθώς απαιτούνται επενδύσεις ύψους 660 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως έως το 2030. Για τον λόγο αυτό, το σχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω μιας νέας στρατηγικής επενδύσεων στην καθαρή ενέργεια.
Αντιδράσεις: Τι είπαν φον ντερ Λάιεν και Τζιτζικώστας
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε ότι «οι επιλογές που κάνουμε σήμερα θα καθορίσουν την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του σήμερα και τις κρίσεις του αύριο». Η ίδια υπογράμμισε ότι το AccelerateEU θα προσφέρει τόσο άμεσα όσο και πιο διαρθρωτικά μέτρα ανακούφισης στους ευρωπαίους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη επιτάχυνσης της μετάβασης σε εγχώριες καθαρές μορφές ενέργειας, που κατά την ίδια θα προσφέρει «ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια» και θα θέσει την Ευρώπη σε καλύτερη θέση για να αντέξει τις γεωπολιτικές αναταραχές.
Στο Έκτακτο Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Μεταφορών της ΕΕ, που διοργάνωσε η Κυπριακή Προεδρία στις Βρυξέλλες, συμμετείχε ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας. Ο Επίτροπος διευκρίνισε ότι περίπου 20% των καυσίμων αεροπλοΐας προέρχεται από τον Κόλπο, κάτι που δεν θεωρείται υψηλή εξάρτηση, ωστόσο η κρίση δείχνει ότι η Ευρώπη πρέπει να απεξαρτηθεί ακόμα περισσότερο από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων για τις μεταφορές. «Μέχρι στιγμής την όποια πίεση στα καύσιμα η αγορά τη διαχειρίζεται χωρίς ελλείψεις», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις για συστημικές ελλείψεις που θα οδηγούσαν σε εκτεταμένες ακυρώσεις πτήσεων.
Ο Τζιτζικώστας επισήμανε ότι βραχυπρόθεσμα γίνεται προσπάθεια για προμήθεια εισαγόμενων καυσίμων από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες, ενώ το νέο Παρατηρητήριο Καυσίμων θα παρακολουθεί και θα συντονίζει τα αποθέματα στα κράτη-μέλη. Μακροπρόθεσμα, τόνισε, η λύση βρίσκεται στα βιώσιμα αεροπορικά και ναυτιλιακά καύσιμα, καθώς και στον εξηλεκτρισμό των οδικών μεταφορών. «Συνεργαζόμαστε στενά με τους Υπουργούς Μεταφορών των κρατών μελών για να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της κρίσης στη Μέση Ανατολή», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Τι ακολουθεί: Σχέδιο Ηλεκτροποίησης έως το καλοκαίρι
Μέχρι το καλοκαίρι του 2025, η Επιτροπή θα παρουσιάσει Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση με φιλόδοξους στόχους και παρεμβάσεις για τη βιομηχανία, τις μεταφορές και τα κτίρια. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη βιώσιμων καυσίμων για την αεροπορία, καθώς και στην αξιοποίηση γεωθερμίας, βιομεθανίου και υδρογόνου. Παράλληλα, η Επιτροπή καλεί τα κράτη-μέλη να επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις για τη δέσμη μέτρων σχετικά με τα ευρωπαϊκά δίκτυα, με στόχο την ταχεία έγκρισή τους πριν από το καλοκαίρι του 2026. Προωθείται επίσης νομοθετική πρόταση για τα τέλη δικτύου και τη φορολογία, που θα διασφαλίζει ότι η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται σε χαμηλότερο επίπεδο από το φυσικό αέριο. Η ενίσχυση των ενεργειακών δικτύων κρίνεται απαραίτητη για να υποστηρίξουν την αυξημένη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω αναβάθμισης υφιστάμενων υποδομών, όπως αιολικά πάρκα και υδροηλεκτρικά έργα.
