Αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις κατέλαβαν το δεξαμενόπλοιο M/T Majestic X στον Ινδικό Ωκεανό την 23η Απριλίου 2026, σε νέα επιχείρηση θαλάσσιας παρεμπόδισης που στρέφεται κατά του παράνομου δικτύου εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου. Το Πεντάγωνο επιβεβαίωσε την επιχείρηση και δημοσίευσε βίντεο και φωτογραφίες που δείχνουν Αμερικανούς στρατιώτες στο κατάστρωμα του πλοίου, ενώ τόνισε ότι θα συνεχίσει την παγκόσμια θαλάσσια επιβολή των κυρώσεων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
Τι έγινε στον Ινδικό Ωκεανό
Το M/T Majestic X, που φέρει σημαία Γουιάνας και παλαιότερα ονομαζόταν Phonix, εντοπίστηκε από δεδομένα παρακολούθησης πλοίων στον Ινδικό Ωκεανό, ανάμεσα στη Σρι Λάνκα και την Ινδονησία. Το πλοίο μετέφερε ιρανικό αργό πετρέλαιο με προορισμό το Ζουσάν της Κίνας, όταν αμερικανικές δυνάμεις υπό την Διοίκηση Ινδο-Ειρηνικού (INDOPACOM) πραγματοποίησαν επιχείρηση επιβίβασης και ελέγχου. Η επιχείρηση έγινε κατά τη διάρκεια της νύχτας, και το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ δημοσίευσε άμεσα οπτικό υλικό από αυτήν στην πλατφόρμα X.
Το Majestic X δεν ήταν άγνωστο στις αμερικανικές αρχές. Το 2024, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ το είχε θέσει υπό κυρώσεις, αφού διαπιστώθηκε ότι μετέφερε ιρανικό αργό πετρέλαιο κατά παράβαση των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν. Τότε το υπουργείο είχε επισημάνει ότι «το Ιράν βασίζεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο δεξαμενόπλοιων και εταιρειών διαχείρισης πλοίων σε πολλαπλές δικαιοδοσίες, χρησιμοποιώντας τακτικές όπως πλαστά έγγραφα, χειραγώγηση των συστημάτων εντοπισμού και συνεχείς αλλαγές ονομάτων και σημαιών». Ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η αλλαγή ονόματος από Phonix σε Majestic X.
Πρόκειται για τη δεύτερη τέτοια επιχείρηση μέσα σε λίγες μέρες στην ίδια περιοχή. Στις 21 Απριλίου 2026, αμερικανικές δυνάμεις κατέσχεσαν το δεξαμενόπλοιο M/V Tifani στον Ινδο-Ειρηνικό, επίσης κοντά στη Σρι Λάνκα και την Ινδονησία, και με προορισμό τη Ζουσάν της Κίνας. Ναυτιλιακές πηγές και πηγές ασφαλείας που επικαλείται το Reuters αναφέρουν ότι τουλάχιστον τρία δεξαμενόπλοια υπό ιρανική σημαία αναχαιτίστηκαν συνολικά την Τετάρτη 22 Απριλίου κοντά στις ακτές Ινδίας, Μαλαισίας και Σρι Λάνκα, μεταξύ αυτών το supertanker Deep Sea.
Αντιδράσεις και πλαίσιο της επιχείρησης
Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ εξέδωσε σαφή ανακοίνωση, τονίζοντας ότι «τα διεθνή ύδατα δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως ασπίδα από οντότητες που τελούν υπό κυρώσεις». Παράλληλα, διευκρίνισε ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν «να στερούν από παράνομους δρώντες και τα πλοία τους την ελευθερία κινήσεων στον θαλάσσιο χώρο». Η ανακοίνωση αφήνει σαφές μήνυμα ότι η αμερικανική πλευρά αντιμετωπίζει τις επιχειρήσεις αυτές ως μέρος μιας συνεχούς στρατηγικής, όχι ως μεμονωμένα περιστατικά. Η επιχείρηση υλοποιήθηκε από τη Διοίκηση Ινδο-Ειρηνικού (INDOPACOM), η οποία καλύπτει τον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό, και δεν έχει αρμοδιότητα για τα Στενά του Ορμούζ ή τον Περσικό Κόλπο, που εμπίπτουν στη Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM).
Οι αμερικανικές κατασχέσεις πραγματοποιούνται σε ιδιαίτερα ένταση γεωπολιτικό σκηνικό. Η επιχείρηση του Majestic X ήρθε μία ημέρα μετά από επιθέσεις που εξαπέλυσαν οι Φρουροί της Επανάστασης εναντίον τριών εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, καταλαμβάνοντας τα δύο από αυτά. Μεταξύ των πλοίων που δέχτηκαν επίθεση ήταν και το ελληνόκτητο «Epaminondas», γεγονός που αναδεικνύει τον αντίκτυπο της έντασης στο ευρύτερο ελληνικό ναυτιλιακό κλάδο. Οι δύο πλευρές — ΗΠΑ και Ιράν — φαίνεται να εμπλέκονται σε έναν αγώνα επιρροής στη θάλασσα, με κάθε πλευρά να απαντά στις κινήσεις της άλλης.
Η αποκάλυψη του ρόλου του Majestic X στο ιρανικό δίκτυο εξαγωγής πετρελαίου αναδεικνύει τις μεθόδους που χρησιμοποιεί η Τεχεράνη για να παρακάμψει τις δυτικές κυρώσεις. Εκτός από τις αλλαγές ονόματος και σημαίας, τα δίκτυα αυτά κάνουν χρήση πλαστών εγγράφων και χειραγώγησης των συστημάτων αυτόματης αναγνώρισης πλοίων, καθιστώντας την παρακολούθηση εξαιρετικά απαιτητική. Ωστόσο, η αμερικανική στρατηγική κλιμακώνεται με επιχειρήσεις που καλύπτουν ολοένα μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση, από τον Περσικό Κόλπο έως τον ανοιχτό Ινδικό Ωκεανό.
Τι ακολουθεί
Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ έχει καταστήσει σαφές ότι οι επιχειρήσεις αυτές θα συνεχιστούν. Η φράση «όπου κι αν δραστηριοποιούνται» στην επίσημη ανακοίνωση υποδηλώνει ότι δεν υπάρχουν γεωγραφικοί περιορισμοί στη θαλάσσια επιβολή των κυρώσεων. Παράλληλα, η αναζωπύρωση των ιρανικών επιθέσεων στα Στενά του Ορμούζ αυξάνει τη στρατηγική σημασία κάθε νέας κίνησης στον Ινδικό Ωκεανό. Για την ελληνική ναυτιλία, που διαθέτει εκτεταμένη παρουσία στα ύδατα αυτά, η κλιμάκωση των θαλάσσιων αντιπαραθέσεων αποτελεί παράγοντα που παρακολουθείται στενά από τους εφοπλιστές και τις αρμόδιες αρχές.
