Η ενεργειακή κρίση και η θέση της Ελλάδας απέναντί της βρέθηκαν στο επίκεντρο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ Δελφών, όπου κορυφαία στελέχη της αγοράς και κυβερνητικοί παράγοντες ανέλυσαν τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται σε διεθνές επίπεδο. Ο Αλέξανδρος Εξάρχου, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και της Atlantic SEE LNG Trade, τόνισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε θέση ισχύος για να εκμεταλλευτεί τις τρέχουσες γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Παράλληλα, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, παρουσίασε τα δεδομένα της ελληνικής ενεργειακής μετάβασης και ζήτησε ρεαλιστική προσέγγιση από την Ευρώπη.
Τι ειπώθηκε στο Φόρουμ των Δελφών
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου μίλησε κατά τη διάρκεια συζήτησης με τη δημοσιογράφο Κατερίνα Παναγοπούλου και υπογράμμισε ότι η Ελλάδα μπορεί να αντιμετωπίσει τη νέα ενεργειακή κρίση από καλύτερη θέση σε σχέση με τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη. Επεσήμανε ότι η χώρα βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης και διαθέτει ισχυρή στρατιωτική επάρκεια, ενώ η ελληνική οικονομία παραμένει η πλέον αναπτυσσόμενη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιπλέον, ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει αποκτήσει ανώτερες δυνατότητες εξοπλιστικών προμηθειών από τις ΗΠΑ, ενώ ταυτόχρονα δημιουργείται ένας ενεργειακός κόμβος των Αμερικανών στο ελληνικό έδαφος. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων ενισχύει τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη συγκυρία στο παρελθόν.
Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR ανέδειξε επίσης τη στρατηγική σημασία του κάθετου διαδρόμου, τονίζοντας ότι δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις γεωπολιτικής σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή. Η ελληνική κυβέρνηση στηρίζει ενεργά αυτόν τον διάδρομο, ενισχύοντας τη θέση της Αθήνας ως γέφυρας μεταξύ των επιδιώξεων των ΗΠΑ και της πολιτικής της Ε.Ε. Ο Εξάρχου εκτίμησε ότι αυτός ακριβώς ο ρόλος επιτρέπει στην Ελλάδα να εκμεταλλευτεί καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον τη νέα ενεργειακή κρίση, αποκομίζοντας σημαντικά οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη. Πρόσθεσε δε ότι, εάν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η ελληνική οικονομία παραμένει η πλέον αναπτυσσόμενη στην Ε.Ε., η χώρα διαθέτει ένα εξαιρετικό σημείο αφετηρίας για να αξιοποιήσει τη νέα κατάσταση.
Ο Παπασταύρου παρουσίασε εντυπωσιακά στοιχεία για την ελληνική ενεργειακή πρόοδο. Το 2005, η Ελλάδα κάλυπτε πάνω από το 65% των αναγκών της σε ηλεκτρική ενέργεια από λιγνίτη. Το 2025, ο λιγνίτης έπεσε κάτω από 8%, ενώ οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έφτασαν στο 55% του ενεργειακού μείγματος. Η επίδοση αυτή τοποθετεί την Ελλάδα στην 7η θέση παγκοσμίως ως προς τη συμμετοχή ΑΠΕ, ενώ οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου έχουν μειωθεί κάτω από το 50% σε σύγκριση με το παρελθόν.
Αντιδράσεις και διεθνές πλαίσιο
Ο υπουργός Παπασταύρου έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική σε συζήτηση με την εκτελεστική αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Τερέσα Ριμπέρα. «Για χρόνια η απανθρακοποίηση λειτουργούσε σαν ιερό δισκοπότηρο, όχι μόνο στις Βρυξέλλες αλλά και σε πολλές άλλες χώρες, και ερμηνευόταν ως κάτι που υπερισχύει της κοινωνικής συνοχής, της ανταγωνιστικότητας ή της αποβιομηχάνισης», δήλωσε. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι πλέον η Ευρώπη συνειδητοποιεί ότι η μετάβαση πρέπει να γίνεται με ρεαλισμό και τεχνολογική ουδετερότητα, χωρίς να θυσιάζεται η περιβαλλοντική προστασία. Χαρακτηριστικά, ανέφερε ότι το 2022 χρειάστηκε πάνω από ένας χρόνος για να συμφωνήσουν τα κράτη-μέλη, ενώ αυτήν τη φορά χρειάστηκαν μόλις δύο εβδομάδες.
Η αντιπρόεδρος Ριμπέρα επιβεβαίωσε ότι η Ε.Ε. βρίσκεται σε καλύτερη θέση σε σύγκριση με το 2022. «Έχουμε τον τρόπο να αντιδράσουμε, γνωρίζουμε ότι πρέπει να δράσουμε από κοινού και γρήγορα. Γι’ αυτό η επίπτωση δεν είναι τόσο μεγάλη όσο στην ουκρανική κρίση», τόνισε. Ο Παπασταύρου ζήτησε στοχευμένα μέτρα που θα προστατεύουν την κοινωνική συνοχή χωρίς να υπονομεύουν τη δημοσιονομική ισορροπία, ενώ αναφέρθηκε και στη μάχη που δόθηκε γύρω από την Οδηγία για τα δίκτυα, εκφράζοντας την ελπίδα έγκρισής της τον Ιούνιο λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Ο Εξάρχου επεσήμανε σοβαρή ανησυχία για τις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου. Οι εγκαταστάσεις αερίου του Κατάρ έχουν υποστεί ζημιές από τον πόλεμο, δημιουργώντας σοβαρό πρόβλημα τροφοδοσίας. Δεδομένου ότι ο Κατάρ αποτελεί τον βασικό προμηθευτή της Κίνας, εκτίμησε ότι το Πεκίνο θα στραφεί προς τη Ρωσία για την κάλυψη των αναγκών του — ένα σενάριο που θα οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των τιμών του ρωσικού αερίου, το οποίο έχει απαγορευθεί στην Ε.Ε. Για αυτόν τον λόγο, κάλεσε την Ευρώπη να διασφαλίσει επαρκείς ποσότητες φυσικού αερίου σε μακροχρόνια βάση, αποφεύγοντας να πέσει θύμα αισχροκέρδειας.
Τι ακολουθεί
Ο Παπασταύρου τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας ως επόμενο βήμα για την αντιμετώπιση των κρίσεων. Ανέφερε ότι ελπίζει στην έγκριση του πακέτου για το δίκτυο τον Ιούνιο, με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να λειτουργούν ενδεχομένως ως καταλύτης. Ο Εξάρχου, από την πλευρά του, προειδοποίησε ότι εάν η Ευρώπη δεν εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες αερίου, θα αντιμετωπίσει σοβαρές πιέσεις τον επερχόμενο χειμώνα, εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις της διεθνούς αγοράς. Κοινός παρονομαστής και των δύο παρεμβάσεων στο Delphi Economic Forum ήταν η ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση και η εκτίμηση ότι η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα για να αναδειχθεί σε ενεργειακό κόμβο της ευρύτερης περιοχής.
