Η Lockheed Martin επιβεβαίωσε επίσημα την Πέμπτη τη συμφωνία πώλησης 12 μαχητικών αεροσκαφών F-16 Block 70 στο Περού, μια ημέρα μετά από έντονη πολιτική κρίση στη Λίμα γύρω από την εκτέλεση της σύμβασης. Η συμφωνία αποτελεί την πρώτη φάση ενός μεγαλύτερου προγράμματος εκσυγχρονισμού της περουβιανής πολεμικής αεροπορίας, συνολικού ύψους 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το deal ήρθε παρά τις έντονες εσωτερικές αντιδράσεις που οδήγησαν στην παραίτηση δύο υπουργών της μεταβατικής κυβέρνησης.
Τι έγινε: Σύμβαση, παραιτήσεις και η πρώτη δόση
Ο αντιπρόεδρος της Lockheed Martin, Μάικ Σούμεϊκερ, ανακοίνωσε από τη Γκρίνβιλ ότι η εταιρεία «χαιρετίζει την αγορά 12 νέων αεροσκαφών F-16 Block 70 για τον εκσυγχρονισμό του στόλου της περουβιανής αεροπορίας». Η ανακοίνωση δόθηκε ταυτόχρονα στα αγγλικά και στα ισπανικά, υπογραμμίζοντας τη σημασία που αποδίδει η αμερικανική εταιρεία στη συμφωνία. Στο μεταξύ, το υπουργείο Οικονομίας του Περού ανακοίνωσε την Τετάρτη βράδυ ότι μεταβίβασε 462 εκατομμύρια δολάρια στην αμερικανική κατασκευάστρια ως πρώτη δόση.
Η κρίση ξέσπασε Τετάρτη πρωί, όταν οι υπηρεσιακοί υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας του Περού παραιτήθηκαν δημόσια, εκφράζοντας τη διαφωνία τους με τον μεταβατικό πρόεδρο Χοσέ Μαρία Μπαλκάσαρ. Ο πρόεδρος επιθυμούσε να αφεθεί η ευθύνη για την αγορά στον διάδοχό του, που θα εκλεγεί τον Ιούνιο και θα αναλάβει καθήκοντα στα τέλη Ιουλίου. Οι δύο υπουργοί αντέτειναν ότι η σύμβαση είχε ήδη υπογραφτεί με κυβερνητική έγκριση και έπρεπε να τιμηθεί.
Ο Αμερικανός πρεσβευτής στη Λίμα, Μπερνάρντο Ναβάρο, διευκρίνισε ότι η «τεχνική» υπογραφή της σύμβασης έγινε τη Δευτέρα «με πλήρη γνώση των κορυφαίων κλιμακίων της περουβιανής κυβέρνησης». Ο ίδιος επιβεβαίωσε ότι, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, την πρώτη αγορά των 12 μαχητικών θα ακολουθήσει η απόκτηση άλλων 12 αεροσκαφών, φτάνοντας συνολικά στα 24 που προβλέπει η σύμβαση. «Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι για τη συμφωνία που κλείστηκε», δήλωσε ο Ναβάρο στο πρακτορείο Andina.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Γιατί η Λίμα επέλεξε αμερικανικά μαχητικά
Ο απερχόμενος υπουργός Εξωτερικών Ούγο δε Σέλα προειδοποίησε για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης αναβολής της σύμβασης. Έκρινε ότι η καθυστέρηση θα έπληττε «την αξιοπιστία» του Περού και θα έκανε τη χώρα «εταίρο στον οποίο δεν μπορείς να έχεις εμπιστοσύνη σε διαδικασία διαπραγμάτευσης». Η τοποθέτησή του ανέδειξε το εύθραυστο της θέσης μιας μεταβατικής κυβέρνησης που καλείται να διαχειριστεί υψηλού κόστους αμυντικές αποφάσεις εν μέσω εκλογικής περιόδου.
Ο διαγωνισμός για τον εκσυγχρονισμό του αεροπορικού στόλου είχε προκηρυχθεί τον Οκτώβριο του 2024, με συνολικό προϋπολογισμό 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την απόκτηση 24 μαχητικών αεροσκαφών. Στον διαγωνισμό είχαν συμμετάσχει και δύο ευρωπαϊκές κατασκευάστριες: η γαλλική Dassault Aviation με τα μαχητικά Rafale και η σουηδική SAAB με τα Gripen. Τον Φεβρουάριο, η αρμόδια επιτροπή επέλεξε τελικά την αμερικανική πρόταση της Lockheed Martin, αφήνοντας εκτός τους δύο ευρωπαίους ανταγωνιστές.
Η περουβιανή πολεμική αεροπορία χρησιμοποιεί σήμερα στόλο παλαιότερης τεχνολογίας. Διαθέτει 11 Mirage 2000 της γαλλικής Dassault, καθώς και σοβιετικής σχεδίασης MiG-29 (Μικογιάν) και Su-25 (Σουχόι), τα οποία αποκτήθηκαν από τη Λευκορωσία το 1997. Τα περισσότερα από τα σοβιετικής προέλευσης αεροσκάφη έχουν τεθεί εκτός υπηρεσίας ή βρίσκονται αποθηκευμένα στην εφεδρεία, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανανέωση του στόλου.
Τι ακολουθεί: Εκλογές Ιουνίου και δεύτερη παρτίδα F-16
Η κρίση ξέσπασε σε κρίσιμη πολιτική συγκυρία για το Περού, καθώς η χώρα οδεύει στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στις 7 Ιουνίου, με φόντο χρόνια πολιτική αστάθεια. Ο νέος πρόεδρος αναμένεται να αναλάβει τα καθήκοντά του στα τέλη Ιουλίου και θα κληρονομήσει τη δέσμευση για την αγορά της δεύτερης παρτίδας των 12 F-16. Η μεταβίβαση της πρώτης δόσης των 462 εκατομμυρίων δολαρίων σηματοδοτεί ότι η σύμβαση είναι πλέον δεσμευτική και δεν αφήνει περιθώρια αναθεώρησης για την επόμενη κυβέρνηση.
