Ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Πέτερ Μαγιάρ ταξιδεύει την Τετάρτη στις Βρυξέλλες για άτυπες συνομιλίες με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με κεντρικό θέμα το ξεπάγωμα των ευρωπαϊκών πόρων που δεσμεύτηκαν επί κυβερνήσεων Βίκτορ Ορμπαν. Η επίσκεψη έρχεται μετά τη συντριπτική εκλογική ήττα του Ορμπαν στις εκλογές της 12ης Μαρτίου, οι οποίες ανέδειξαν νικητή το κόμμα Tisza με ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η ουγγρική οικονομία παραμένει ουσιαστικά στάσιμη εδώ και τρία χρόνια, γεγονός που ωθεί τον Μαγιάρ να αναζητήσει άμεσες λύσεις. «Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο», τόνισε ο ίδιος, σηματοδοτώντας τον κατεπείγοντα χαρακτήρα της κίνησης.
Ξεπάγωμα ευρωπαϊκών πόρων: Δέκα δισεκατομμύρια στο τραπέζι
Το κεντρικό οικονομικό ζητούμενο της επίσκεψης αφορά ευρωπαϊκούς πόρους ύψους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ από τα κονδύλια για την αντιμετώπιση της πανδημίας του Covid, των οποίων η προθεσμία εκταμίευσης λήγει στα τέλη Αυγούστου. Ο Μαγιάρ έχει ορίσει τέσσερις βασικούς τομείς στους οποίους η νέα κυβέρνηση θα κινηθεί άμεσα, ώστε να αποφύγει την απώλεια αυτών των κεφαλαίων. Ανάμεσα στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται η καταπολέμηση της διαφθοράς και η αποκατάσταση της ελευθεροτυπίας και της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Πρόκειται για τομείς στους οποίους η Ουγγαρία επί Ορμπαν είχε οπισθοχωρήσει σημαντικά, αποτελώντας σημείο διαρκούς τριβής με τις Βρυξέλλες.
Το κόμμα Tisza εξασφάλισε ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία στις εκλογές της 12ης Μαρτίου, γεγονός που προσδίδει στον Μαγιάρ τα αναγκαία νομοθετικά εργαλεία για ριζικές αλλαγές. Η νέα κυβέρνηση βρίσκεται σε θέση να αναθεωρήσει τη νομοθεσία που επέτρεψε στο καθεστώς Ορμπαν να επιβάλει τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας επί της δικαιοσύνης, να θέσει υπό κρατική εποπτεία τα μέσα ενημέρωσης και να παραμορφώσει τη νομοθεσία για τους δημόσιους διαγωνισμούς. Ο Μαγιάρ αναμένεται να αναλάβει επίσημα τα πρωθυπουργικά καθήκοντα στις αρχές του Μαΐου, ωστόσο επέλεξε να κινηθεί αμέσως, ακόμα πριν την τυπική ανάληψη εξουσίας. Το βήμα αυτό αναδεικνύει το πόσο επείγουσα κρίνει τη διπλωματική επαφή με τις Βρυξέλλες.
Ο απολογισμός της εποχής Ορμπαν και οι προσδοκίες της νέας αρχής
Η Ουγγαρία υπό τον Βίκτορ Ορμπαν βρισκόταν σε χρόνια ανοικτή σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Ένωση για παραβιάσεις του κράτους δικαίου και των ατομικών δικαιωμάτων. Ο Ορμπαν είχε υποτάξει τη δικαιοσύνη στην εκτελεστική εξουσία και είχε επεκτείνει τον κρατικό έλεγχο επί των μέσων ενημέρωσης, κινήσεις που ώθησαν τις Βρυξέλλες να παγώσουν σημαντικά κεφάλαια. Αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής αδιεξόδου ήταν η ουγγρική οικονομία να παραμείνει πρακτικά ακίνητη για τρία ολόκληρα χρόνια, χωρίς τη δυνατότητα αξιοποίησης των ευρωπαϊκών κονδυλίων που δικαιούνταν. Η συντριπτική εκλογική ήττα του Ορμπαν έδωσε στη χώρα την ευκαιρία να αλλάξει ριζικά κατεύθυνση.
Ο Πέτερ Μαγιάρ, μιλώντας πριν από το ταξίδι του, εξέφρασε την ελπίδα ότι η πρώτη αυτή επίσκεψη στις Βρυξέλλες θα αποφέρει μια ουσιαστική πολιτική συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η φράση «δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο» αντανακλά τη σοβαρότητα της κατάστασης, με την προθεσμία για τα κονδύλια Covid να πλησιάζει ταχύτατα. Η αποδέσμευση των 10 δισεκατομμυρίων ευρώ θα αποτελέσει πρακτικά το πρώτο κρίσιμο τεστ για τη νέα κυβέρνηση και για το αν η Βουδαπέστη μπορεί να επιστρέψει στην κανονικότητα των ευρωπαϊκών σχέσεων. Παράλληλα, η συνάντηση με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εκπέμπει ισχυρό πολιτικό μήνυμα: η Ουγγαρία είναι έτοιμη να ξεκινήσει μια νέα σελίδα.
Τι ακολουθεί για την Ουγγαρία
Μετά τη συνάντηση στις Βρυξέλλες, η νέα ουγγρική κυβέρνηση θα κληθεί να προχωρήσει σε μια σειρά νομοθετικών αλλαγών που θα αποκαταστήσουν την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, θα άρουν τον κρατικό έλεγχο επί των μέσων ενημέρωσης και θα εισαγάγουν διαφάνεια στις δημόσιες προμήθειες. Ο Μαγιάρ, που αναμένεται να αναλάβει επίσημα τα καθήκοντά του στις αρχές Μαΐου, έχει ήδη θέσει τέσσερις προτεραιότητες για να προλάβει τις ευρωπαϊκές προθεσμίες. Η επιτυχία ή αποτυχία αυτών των κινήσεων θα κρίνει αν τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ θα εκταμιευτούν εγκαίρως, πριν τη λήξη της προθεσμίας στα τέλη Αυγούστου. Η νέα πολιτική ηγεσία της Ουγγαρίας αντιμετωπίζει μια από τις πιο απαιτητικές εκκινήσεις στην ιστορία της, με ένα στενό χρονοδιάγραμμα που δεν αφήνει περιθώρια για καθυστερήσεις.
