Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε σήμερα ότι εξετάζει υπόθεση φερόμενης απάτης ύψους 1,5 εκατομμυρίου ευρώ, που αφορά δημόσιες συμβάσεις στη Ρουμανία για την προμήθεια ιατρικού εξοπλισμού κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19 το 2021. Η υπόθεση εντοπίζεται σε νοσοκομείο της επαρχίας Μπρασόβ και αφορά την εκτροπή κοινοτικών κονδυλίων που προορίζονταν για τη διαχείριση της πανδημίας. Πρόκειται για μια ακόμη περίπτωση που υπογραμμίζει τις ανησυχίες για κακή διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων σε κράτη-μέλη κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης.
Τι έγινε: Δωροδοκίες και στημένοι διαγωνισμοί
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, άτομα από την εταιρεία που κέρδισε τον σχετικό διαγωνισμό θεωρούνται ύποπτα για συστηματική δωροδοκία δημόσιων αξιωματούχων. Συγκεκριμένα, εκπρόσωποι της εταιρείας φέρεται να δωροδόκησαν υπαλλήλους νοσοκομείου στην επαρχία Μπρασόβ, προκειμένου εκείνοι να διαμορφώσουν τις προδιαγραφές του διαγωνισμού αποκλειστικά προς όφελος της συγκεκριμένης εταιρείας. Με αυτόν τον τρόπο, ο διαγωνισμός είχε ουσιαστικά προκαθορισμένο αποτέλεσμα, αποκλείοντας τον υγιή ανταγωνισμό και καταστρατηγώντας τη νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων. Η υπόθεση αποκαλύπτει έναν δακτύλιο διαφθοράς μεταξύ ιδιωτών και δημόσιων λειτουργών σε μια περίοδο όπου τα κράτη έσπευδαν να εξασφαλίσουν αναγκαίο ιατρικό εξοπλισμό.
Παράλληλα, οι εμπλεκόμενοι δημόσιοι αξιωματούχοι δεν αρκέστηκαν στην παθητική αποδοχή χρημάτων. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, οι ίδιοι φέρεται να αξίωσαν ενεργά και να έλαβαν μίζες που αντιστοιχούσαν στο 5% του συνολικού ύψους της σύμβασης, δηλαδή περίπου 75.000 ευρώ από τα 1,5 εκατομμύρια που αφορούσε η σύμβαση. Τα χρήματα αυτά προέρχονταν από κοινοτικά κονδύλια τα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε διαθέσει στα κράτη-μέλη για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας. Για τη διαλεύκανση της υπόθεσης, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διεξήγαγε έρευνες σε τρεις πόλεις: Βουκουρέστι, Μπρασόβ και Μούρες.
Η υπόθεση ξεκίνησε από τις αρχές του 2021, όταν βρισκόταν σε εξέλιξη η αγορά ιατρικού εξοπλισμού από τη Ρουμανία στο πλαίσιο της διαχείρισης της πανδημίας Covid-19. Οι δημόσιες συμβάσεις για εξοπλισμό υγείας, όπως αναπνευστήρες, μάσκες και λοιπά είδη εντατικής φροντίδας, ανήλθαν σε πολλά εκατομμύρια ευρώ σε όλη την Ευρώπη εκείνη την περίοδο, γεγονός που δημιούργησε ευκαιρίες για δόλιες πρακτικές από όσους επεδίωκαν να εκμεταλλευτούν την έκτακτη ανάγκη. Οι ανακρίσεις συνεχίζονται χωρίς η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να έχει ανακοινώσει περαιτέρω λεπτομέρειες για τους εμπλεκόμενους ή τα αποτελέσματα των ερευνών.
Πλαίσιο: 500 υποθέσεις και 5 δισ. ευρώ υπό έρευνα
Η παρούσα υπόθεση δεν είναι απομονωμένο περιστατικό. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά επί του παρόντος περισσότερες από 500 περιπτώσεις φερόμενης απάτης που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), με συνολική εκτιμώμενη αξία που αγγίζει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ΤΑΑ αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό χρηματοδότησης που δημιούργησε η Ευρωπαϊκή Ένωση για να βοηθήσει τα κράτη-μέλη να ανακάμψουν από τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της πανδημίας. Η κλίμακα των ερευνών καταδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί στην προστασία των δημόσιων πόρων.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι το ανεξάρτητο όργανο της ΕΕ που φέρει αρμοδιότητα για τη διερεύνηση και τη δίωξη αδικημάτων εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Ο εκπρόσωπός της τόνισε ότι η υπόθεση της Ρουμανίας αφορά ακριβώς αυτό: την κατάχρηση κονδυλίων που η ΕΕ είχε διαθέσει για την αντιμετώπιση μιας άνευ προηγουμένου υγειονομικής κρίσης. Η δωροδοκία δημόσιων υπαλλήλων με στόχο τη νόθευση διαγωνισμών αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα είδη αδικημάτων που καλείται να αντιμετωπίσει ο θεσμός. Η έρευνα σε Βουκουρέστι, Μπρασόβ και Μούρες δείχνει ότι η υπόθεση έχει γεωγραφική εξάπλωση σε πολλαπλές περιοχές της Ρουμανίας.
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν έχει γνωστοποιήσει ονόματα υπόπτων, ούτε έχει δώσει στη δημοσιότητα λεπτομέρειες για τον ιατρικό εξοπλισμό που αφορούσε η σύμβαση. Η αποχή από περαιτέρω διευκρινίσεις είναι συνηθισμένη πρακτική στο στάδιο της έρευνας, ώστε να μη διακυβευθεί η ακεραιότητα της δικαστικής διαδικασίας. Η υπόθεση αναμένεται να προχωρήσει στο επόμενο δικονομικό στάδιο εφόσον τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν κριθούν επαρκή για επίσημη κατηγορηματοποίηση των υπόπτων.
Τι ακολουθεί
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία συνεχίζει τις έρευνές της στις τρεις ρουμανικές πόλεις, Βουκουρέστι, Μπρασόβ και Μούρες, χωρίς να έχει ανακοινώσει χρονοδιάγραμμα για τα επόμενα βήματα. Το σύνολο των 500 και πλέον υποθέσεων που διερευνώνται παράλληλα σε σχέση με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αντικατοπτρίζει τον τεράστιο φόρτο εργασίας που αντιμετωπίζει ο θεσμός. Η έκβαση της συγκεκριμένης υπόθεσης θα αποτελέσει ένδειξη για την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών μηχανισμών ελέγχου απέναντι σε φαινόμενα διαφθοράς που αξιοποιούν εκτάκτους χρηματοδοτικούς πόρους. Η Ρουμανία, ως αποδέκτης σημαντικών κοινοτικών κονδυλίων, βρίσκεται υπό αυστηρή εποπτεία, και η παρούσα υπόθεση ενισχύει τις πιέσεις για ενίσχυση των εθνικών μηχανισμών πρόληψης της διαφθοράς.
