Ο αριθμός των αντιρρησιών συνείδησης στη Γερμανία καταγράφει έντονη άνοδο το 2026, λίγους μόνο μήνες αφού η κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς θέσπισε νέο νόμο για τη στρατιωτική θητεία. Το φαινόμενο αυτό αντικατοπτρίζει την ανησυχία σημαντικής μερίδας Γερμανών πολιτών απέναντι στην προοπτική εθελοντικής ή και υποχρεωτικής στράτευσης. Τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα αποκαλύπτουν πως μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκαν 2.656 αιτήσεις, αριθμός που πλησιάζει το σύνολο ολόκληρου του 2024.
Τι έγινε: Αριθμοί-ρεκόρ από το 2011
Τα δεδομένα που δημοσίευσε η εφημερίδα Neue Osnabrücker Zeitung προέρχονται από την ομοσπονδιακή υπηρεσία οικογενειακών υποθέσεων και κοινωνικών ζητημάτων, γνωστή ως BAFzA. Σύμφωνα με αυτά, το πρώτο τρίμηνο του 2026 υποβλήθηκαν 2.656 αιτήσεις καταχώρισης στους καταλόγους αντιρρησιών συνείδησης. Ο αριθμός αυτός έρχεται να πλησιάσει τις 2.998 αιτήσεις που υποβλήθηκαν συνολικά σε όλο το 2024, σύμφωνα με απάντηση της κυβέρνησης σε ερώτηση του κόμματος Die Linke (Η Αριστερά) στο κοινοβούλιο. Ήδη από τον Ιανουάριο του 2025, εκπρόσωπος της BAFzA είχε δηλώσει στην Augsburger Allgemeine ότι ο αριθμός για εκείνη τη χρονιά ανήλθε σε 3.867 αιτήσεις.
Αν η τάση αυτή διατηρηθεί, το 2026 θα καταγραφεί ως η χρονιά με τις περισσότερες αιτήσεις αντιρρησιών συνείδησης από τότε που η Γερμανία κατάργησε την υποχρεωτική θητεία, το 2011. Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή στη στάση της γερμανικής κοινωνίας απέναντι στις ένοπλες δυνάμεις, η οποία συνδέεται άμεσα με τη νέα νομοθεσία. Ο νόμος για τη στρατιωτική θητεία τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου και προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις στην κοινή γνώμη.
Ο νόμος αυτός προβλέπει υποχρεωτική εγγραφή στα μητρώα στρατευσίμων για όλους τους άρρενες που γεννήθηκαν από το 2008 και μεταγενέστερα. Πρωταρχικός σκοπός του είναι η στρατολόγηση εθελοντών ώστε να ενισχυθούν οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις. Ωστόσο, στο κείμενό του προβλέπεται ρητά ότι αν ο αριθμός των εθελοντών δεν κριθεί επαρκής, το Βουνταγκ (γερμανικό κοινοβούλιο) μπορεί να προκρίνει την υποχρεωτική επιστράτευση, ανάλογα με τις αμυντικές ανάγκες της χώρας.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Ανησυχία και αμφιθυμία στην κοινωνία
Η έντονη αύξηση των αιτήσεων αντιρρησιών συνείδησης αντανακλά τις βαθύτερες ανησυχίες που επικρατούν στη γερμανική κοινωνία για θέματα ασφάλειας και στρατιωτικής υποχρέωσης. Η κυβέρνηση Μερτς έχει προωθήσει τον νόμο ως αναγκαία αμυντική ετοιμότητα σε ένα ευρωπαϊκό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα. Παρόλα αυτά, χιλιάδες νέοι Γερμανοί επιλέγουν το δικαίωμά τους να αρνηθούν τη στρατιωτική θητεία για λόγους συνείδησης, αξιοποιώντας τη νομική πρόβλεψη που υπάρχει στο γερμανικό σύνταγμα.
Αξιοσημείωτο είναι πως η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη. Παράλληλα με την άνοδο των νέων αιτήσεων, καταγράφεται και αύξηση των πολιτών που αποσύρουν παλαιότερες αιτήσεις αντιρρησιών συνείδησης. Ο αριθμός αυτός έφτασε τους 781 το 2025, ενώ μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκαν 233 ακυρώσεις. Αυτό υποδηλώνει ότι ένα τμήμα της κοινωνίας αναθεωρεί τη στάση του και επιλέγει να εγγραφεί στα μητρώα στρατευσίμων.
Το θέμα απέκτησε και κοινοβουλευτικές διαστάσεις, καθώς το κόμμα Die Linke υπέβαλε σχετική ερώτηση προς την κυβέρνηση ζητώντας στοιχεία για τον αριθμό των αιτήσεων. Η απάντηση της κυβέρνησης επιβεβαίωσε την ανοδική τάση και ανέδειξε τη διάσταση που υπάρχει ανάμεσα στους νομοθετικούς στόχους και στη στάση σημαντικής μερίδας της κοινωνίας απέναντι στη στρατιωτική υποχρέωση.
Τι ακολουθεί: Το κοινοβούλιο αποφασίζει για υποχρεωτική στράτευση
Το επόμενο κρίσιμο βήμα στη Γερμανία αφορά την αξιολόγηση του αριθμού των εθελοντών που θα ανταποκριθούν στη νέα νομοθεσία. Αν οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις δεν καταφέρουν να στελεχωθούν επαρκώς μέσω του εθελοντικού συστήματος, το Βουνταγκ θα κληθεί να αποφασίσει αν θα προχωρήσει στην υποχρεωτική επιστράτευση. Η απόφαση αυτή θα ληφθεί ανάλογα με τις εκτιμώμενες αμυντικές ανάγκες και θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της στρατιωτικής πολιτικής στη Γερμανία. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο αριθμός των αιτήσεων αντιρρησιών συνείδησης αναμένεται να παραμείνει υψηλός, καθώς οι πολίτες παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις.
