Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επιλέξει μια στρατηγική αναμονής στη σύγκρουση με το Ιράν, και η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση αρχίζει να αποκαλύπτεται με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο. Μιλώντας στο Fox News, ο Αμερικανός πρόεδρος ήταν κατηγορηματικός: «Το Ιράν έχει περίπου 3 ημέρες μέχρι να μην έχει πια χώρο να αποθηκεύσει πετρέλαιο και η πετρελαϊκή του υποδομή θα εκραγεί». Πρόκειται για μια δήλωση που δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας και αποτυπώνει με ακρίβεια την κατεύθυνση της αμερικανικής στρατηγικής απέναντι στην Τεχεράνη. Ο ίδιος ο πρόεδρος κατέληξε με αισιοδοξία: «Ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα, και θα νικήσουμε».
Ο ναυτικός αποκλεισμός και το ντόμινο συνεπειών
Η μηχανική πίσω από την αμερικανική πίεση είναι σχετικά απλή, αλλά αδυσώπητη στις συνέπειές της. Ο ναυτικός αποκλεισμός που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ έχει ήδη μειώσει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν κατά 70%, καθώς η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν παραλύσει. Ωστόσο, τα κοιτάσματα πετρελαίου συνεχίζουν να αναβλύζουν ανεξάρτητα από τον αποκλεισμό, αφού η φυσική ροή τους δεν σταματά εύκολα. Το πετρέλαιο που δεν μπορεί να εξαχθεί οδεύει αναγκαστικά προς αποθήκευση σε δεξαμενές, οι οποίες όμως έχουν περιορισμένη χωρητικότητα. Όταν και αυτές γεμίσουν, η Τεχεράνη θα αντιμετωπίσει ένα αδιέξοδο χωρίς εύκολη διέξοδο: είτε να σταματήσει την παραγωγή, είτε να επιτρέψει την κατασπατάληση του πολύτιμου πόρου.
Παράλληλα, ειδικοί αναλυτές της πετρελαϊκής αγοράς τονίζουν ότι η αναγκαστική διακοπή παραγωγής δεν είναι μια απλή επιχειρηματική απόφαση — έχει μακροπρόθεσμες και ενίοτε μη αναστρέψιμες συνέπειες. Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Rystad Energy, περίπου τα μισά κοιτάσματα πετρελαίου του Ιράν χαρακτηρίζονται από χαμηλή πίεση, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτα σε μακροπρόθεσμες απώλειες παραγωγής μετά από απότομες διακοπές. Η Wall Street Journal επικαλείται Ιρανούς αξιωματούχους πετρελαίου που προειδοποιούν ότι ο παλαιός εξοπλισμός και τα ώριμα κοιτάσματα της χώρας καθιστούν αυτή την προοπτική εξαιρετικά επικίνδυνη.
Δώδεκα ημέρες μέχρι το σημείο μηδέν
Σε αυτό το πλαίσιο, οι εκτιμήσεις αναλυτών κάνουν λόγο για ένα χρονικό παράθυρο περίπου 12 ημερών προτού η αποθηκευτική ικανότητα του Ιράν φτάσει στα απόλυτα όριά της. Η χώρα έχει ήδη προχωρήσει σε έκτακτα μέτρα, αποθηκεύοντας αργό πετρέλαιο σε πλωτά δεξαμενόπλοια και χρησιμοποιώντας ακόμη και εμπορευματοκιβώτια, καθώς και παλιές παροπλισμένες δεξαμενές σε κόμβους όπως το Ahvaz και το Asaluyeh. Πρόκειται για λύσεις εξαιρετικά περιορισμένης αποτελεσματικότητας, που αποδεικνύουν την απελπισία της κατάστασης. Αξιωματούχοι αναφέρουν μάλιστα ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να μεταφέρει πετρέλαιο στην Κίνα σιδηροδρομικώς, μια σπάνια και σαφώς λιγότερο αποτελεσματική οδό εξαγωγής.
Ο Τραμπ επισήμανε ότι ακόμη και αν το Ιράν αναγκαστεί να κλείσει τις πετρελαϊκές του εγκαταστάσεις, η ανάκαμψή του θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, με τις εγκαταστάσεις να επαναλειτουργούν μόνο στο 50% της δυναμικότητάς τους. Αυτή η πρόβλεψη εδράζεται στην τεχνική πραγματικότητα: η «σφράγιση» πηγαδιών πετρελαίου, ειδικά εκείνων με εύθραυστη γεωλογία, μπορεί να προκαλέσει μόνιμες βλάβες που δεν αναστρέφονται εύκολα. Φυσικά, όπως τονίζουν και ειδικοί, δεν καταστρέφει κάθε διακοπή παραγωγής ένα πηγάδι, και οι Ιρανοί μηχανικοί διαθέτουν εμπειρία στη διαχείριση της παραγωγής υπό καθεστώς κυρώσεων. Εντούτοις, η κλίμακα και η ταχύτητα της τρέχουσας κρίσης φαίνεται να ξεπερνά κάθε προηγούμενο σενάριο που είχε αντιμετωπίσει η χώρα. Η Τεχεράνη βρίσκεται σε ένα αδιέξοδο από το οποίο κάθε διέξοδος ενέχει βαρύ οικονομικό και στρατηγικό κόστος.
