Τεράστιο σοκ προκάλεσε η αιφνιδιαστική απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ, έπειτα από έξι δεκαετίες κοινής πορείας με τους άλλους παραγωγούς πετρελαίου. Η ανακοίνωση, που έγινε γνωστή την Τρίτη, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους εταίρους του καρτέλ και αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Τα Εμιράτα, ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός του ΟΠΕΚ, σχεδιάζουν να αποχωρήσουν μέσα σε λίγες ημέρες, αφήνοντας ανοιχτά ερωτήματα για το μέλλον του οργανισμού και την ισορροπία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Τι έγινε: Έξι δεκαετίες τελειώνουν απότομα
Αξιωματούχοι άλλων κρατών-μελών του ΟΠΕΚ έμειναν εμβρόντητοι όταν έγινε γνωστή η απόφαση του Άμπου Ντάμπι. Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έρχεται ύστερα από χρόνια εντάσεων με τη Σαουδική Αραβία, η οποία αποτελεί την de facto ηγέτιδα δύναμη του οργανισμού. Η διένεξη ανάμεσα στις δύο χώρες αφορούσε κατά κύριο λόγο τις ποσοστώσεις παραγωγής, τις οποίες το Άμπου Ντάμπι θεωρούσε εδώ και χρόνια επαχθείς και περιοριστικές. Η απόφαση αιφνιδίασε τους υπόλοιπους εταίρους, αποκαλύπτοντας ότι οι εντάσεις είχαν φτάσει σε σημείο μη αναστρέψιμης ρήξης.
Βραχυπρόθεσμα, η παραγωγή τόσο των ΗΑΕ όσο και των υπόλοιπων χωρών του Κόλπου παραμένει δραστικά περιορισμένη λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Το κλείσιμο αυτό έχει δημιουργήσει έντονη έλλειψη προσφοράς στην παγκόσμια αγορά, καθιστώντας προς το παρόν τις ποσοστώσεις του καρτέλ ουσιαστικά άνευ σημασίας. Η κρισιμότερη στιγμή θα έρθει όταν οι ροές πετρελαίου αποκατασταθούν: τότε, τα ΗΑΕ θα λειτουργούν χωρίς δεσμεύσεις, ελεύθερα να αυξήσουν παραγωγή κατά βούληση. Αξιωματούχοι έχουν ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι αυτό ακριβώς σχεδιάζουν.
Η απόφαση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η επιρροή του ΟΠΕΚ έχει διαβρωθεί σημαντικά. Τα τελευταία χρόνια, η άνοδος του αμερικανικού σχιστολιθικού πετρελαίου άλλαξε δομικά τις ισορροπίες της αγοράς. Παράλληλα, αρκετά μικρότερα κράτη-μέλη έχουν ήδη εγκαταλείψει τον οργανισμό, ενώ η Σαουδική Αραβία δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να επιβάλει πειθαρχία στα μέλη που υπερβαίνουν τα συμφωνημένα όρια παραγωγής.
Αντιδράσεις: Ανησυχία για τον πόλεμο τιμών στο πετρέλαιο
Η αντίδραση των αναλυτών ήταν άμεση και ανησυχητική. Ο αναλυτής της Eurasia Group, Γκρεγκ Μπρου, υπογράμμισε ότι «η ισχύς του ΟΠΕΚ στην αγορά θα αποδυναμωθεί», εξηγώντας πως τα ΗΑΕ αντιπροσώπευαν σημαντικό μέρος της συνολικής παραγωγικής ικανότητας του οργανισμού. Η απώλεια ενός τόσο ισχυρού μέλους πλήττει άμεσα και την αξιοπιστία του ΟΠΕΚ ως παγκόσμιου ρυθμιστή της τιμής πετρελαίου. Το ρεπορτάζ του Bloomberg βασίζεται σε συνομιλίες με περίπου δώδεκα πρόσωπα που γνωρίζουν από πρώτο χέρι τις εξελίξεις.
Αρκετοί αξιωματούχοι κρατών-μελών του ΟΠΕΚ+ δήλωσαν ότι δεν αναμένουν άμεσα ένα κύμα νέων αποχωρήσεων μετά την κίνηση των Εμιράτων. Ωστόσο, η έξοδος ενός από τα πιο ισχυρά μέλη εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη συνοχή και την πορεία του οργανισμού. Ο ΟΠΕΚ πλέον καλείται να δώσει μάχη για να διατηρήσει τη σημασία του σε μια παγκόσμια αγορά που αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα. Η Σαουδική Αραβία, που προβάλλει τον εαυτό της ως θεματοφύλακα της αγοράς πετρελαίου, βρίσκεται τώρα σε δύσκολη θέση.
Traders και αναλυτές της αγοράς «μαύρου χρυσού» εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη απειλή παραμένει ένας νέος πόλεμος τιμών μόλις ανοίξουν εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ. Αν τα ΗΑΕ αρχίσουν να αντλούν πετρέλαιο χωρίς ποσοστώσεις και άλλα μέλη σπεύσουν να κάνουν το ίδιο για να διατηρήσουν μερίδια αγοράς, η υπερπροσφορά ενδέχεται να πιέσει έντονα τις τιμές προς τα κάτω, με σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Τι ακολουθεί: Αύξηση παραγωγής από το Άμπου Ντάμπι
Το Άμπου Ντάμπι σχεδιάζει να ολοκληρώσει την αποχώρησή του από τον ΟΠΕΚ μέσα σε λίγες ημέρες, μετατρέποντας τα Εμιράτα σε έναν ανεξάρτητο και απρόβλεπτο παίχτη στη διεθνή αγορά ενέργειας. Αξιωματούχοι των ΗΑΕ έχουν ήδη υπαινιχθεί αύξηση της παραγωγής, κίνηση που θα έχει άμεσες συνέπειες στις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου μόλις αποκατασταθούν οι ροές από τα Στενά του Ορμούζ. Ο ΟΠΕΚ θα χρειαστεί να επανακαθορίσει τη στρατηγική του, καθώς η αποχώρηση ενός τόσο σημαντικού μέλους αλλάζει τις παραμέτρους με τις οποίες ο οργανισμός λειτουργούσε τα τελευταία εξήντα χρόνια.
