Η χιονοκάλυψη στα ελληνικά βουνά έχει μειωθεί δραματικά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, σύμφωνα με νέα διεθνή έρευνα υπό τον συντονισμό Ελλήνων επιστημόνων. Η μελέτη, που κάλυψε την περίοδο 1984 έως 2025, κατέγραψε μείωση 58% στη χιονοκάλυψη δέκα ελληνικών βουνών που ξεπερνούν το υψόμετρο των 2.000 μέτρων. Τα ευρήματα προκαλούν ανησυχία τόσο για το περιβάλλον όσο και για τους υδάτινους πόρους της χώρας.
Τι έδειξε η έρευνα
Η έρευνα διεξήχθη από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, του British Antarctic Survey και του Ορεινού Παρατηρητηρίου Ελλάδος. Τα δέκα βουνά που εξετάστηκαν είναι ο Όλυμπος, το Φαλακρό, τα Τζουμέρκα, τα βουνά της Βόρειας Πίνδου, ο Χελμός, η Ζήρεια, ο Γράμμος, το Βόρα (Καϊμάκτσαλαν), η Γκιώνα και τα Βαρδούσια Όρη. Για τη μεθοδολογία αξιοποιήθηκαν δορυφορικά δεδομένα και δορυφορικές φωτογραφίες που καλύπτουν ολόκληρη την περίοδο από το 1984 έως σήμερα. Η συγκεκριμένη μείωση του 58% κατατάσσει τα ελληνικά βουνά ανάμεσα στις πιο πληγείσες περιοχές τόσο στη Μεσόγειο όσο και παγκοσμίως.
Ο επικεφαλής της έρευνας, Κωνσταντής Αλεξόπουλος, υποψήφιος διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και συνιδρυτής του Ορεινού Παρατηρητηρίου Ελλάδος, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα ιδιαίτερα ανησυχητικά. «Πρόκειται για μία πάρα πολύ μεγάλη μείωση, τόσο από μόνη της όσο και σε σύγκριση με άλλα βουνά στη λεκάνη της Μεσογείου, όσο και στον παγκόσμιο χάρτη», δήλωσε χαρακτηριστικά στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων. Ο ίδιος επεσήμανε ότι η μείωση αυτή συνδέεται άμεσα με την αύξηση της θερμοκρασίας, η οποία επηρεάζει τη χιονοκάλυψη με δύο τρόπους που αλληλοενισχύονται.
Αντιδράσεις επιστημόνων και η σύνδεση με την κλιματική αλλαγή
Ο Κωνσταντής Αλεξόπουλος εξήγησε αναλυτικά τους δύο μηχανισμούς που επιδεινώνουν το φαινόμενο. Ο πρώτος αφορά τη μείωση του ποσοστού των κατακρημνισμάτων που πέφτουν ως χιόνι αντί για βροχή, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται εξαρχής λιγότερο χιόνι στα βουνά. Ο δεύτερος αφορά τις αλλαγές που προκαλεί η υψηλότερη θερμοκρασία στο στρώμα χιονόστρωσης που ήδη υπάρχει στο έδαφος, με αποτέλεσμα αυτό να διατηρείται για όλο και μικρότερο χρονικό διάστημα. Οι δύο αυτοί παράγοντες μαζί οδηγούν σε μία συνεχή και επιταχυνόμενη φθίνουσα πορεία της χιονοκάλυψης.
Παράλληλα, ο Κώστας Λαγουβάρδος, διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και συμμετέχων στην έρευνα, ανέδειξε τα ποσοτικά στοιχεία για την άνοδο της θερμοκρασίας. Τα τελευταία 30 χρόνια η μέση θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,5 βαθμό Κελσίου, ενώ σε περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας η αύξηση φτάνει τους 2 βαθμούς. Η αύξηση αυτή είναι ακόμα πιο έντονη στους ορεινούς όγκους που βρίσκονται μακριά από τη θάλασσα, επηρεάζοντας δυσανάλογα τα βουνά της ηπειρωτικής χώρας. Το χιόνι, σε αντίθεση με τη βροχή που διατηρεί σταθερή τάση με καλές και κακές χρονιές, υποχωρεί συνεχώς σε μεγαλύτερα υψόμετρα.
Ο Λαγουβάρδος τόνισε ότι η εικόνα γίνεται ακόμα πιο ανησυχητική αν εστιαστεί κανείς στα τελευταία 10 χρόνια, όπου παρατηρείται σαφής επιτάχυνση της ανόδου της θερμοκρασίας. «Η άνοδος αυτή δεν επηρεάζει τη βροχή, επηρεάζει όμως τη χιονοκάλυψη», δήλωσε, εξηγώντας ότι σε υψόμετρα όπου παλαιότερα χιόνιζε κανονικά και η χιονοκάλυψη διατηρούνταν, τώρα πέφτει είτε βροχή είτε χιόνι που λιώνει πολύ γρήγορα. Το αποτέλεσμα είναι η χιονοκάλυψη να περιορίζεται πλέον μόνο στα μεγαλύτερα υψόμετρα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους υδάτινους πόρους και τα οικοσυστήματα των ορεινών περιοχών.
