Ένας 13χρονος έχασε τη ζωή του στην Ηλεία έπειτα από σύγκρουση με ηλεκτρικό πατίνι, και το περιστατικό αυτό άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για την ασφάλεια των μικρών αυτών οχημάτων στους ελληνικούς δρόμους. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο γεγονός — τα ατυχήματα που αφορούν πατίνια καταγράφονται πλέον με αυξανόμενη συχνότητα σε ολόκληρη την Ελλάδα, τόσο στο κέντρο της Αθήνας όσο και σε μικρότερες πόλεις. Η εικόνα είναι πλέον οικεία: νέοι και έφηβοι να κυκλοφορούν με ταχύτητα στις ασφάλτους, χωρίς κράνος, χωρίς να γνωρίζουν τους βασικούς κανόνες της οδικής ασφάλειας. Το ερώτημα που τίθεται αναπόφευκτα είναι αν τηρούνται τα μέτρα ασφαλείας και αν ο υπάρχων νομικός πλαίσιο επαρκεί για να αντιμετωπίσει το φαινόμενο.
Τα ηλεκτρικά πατίνια έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλή στους νέους, οι οποίοι τα βλέπουν ως έναν γρήγορο και πρακτικό τρόπο μετακίνησης στην πόλη. Σε σύγκριση με τα πόδια, ένας αναβάτης μπορεί να φτάσει στον προορισμό του σε πολύ μικρότερο χρόνο, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικά για τους εφήβους. Ωστόσο, η ευκολία χρήσης δεν συνοδεύεται πάντα από την ανάλογη συνείδηση περί ασφάλειας, και πολλοί αναβάτες κινούνται ανεύθυνα στους κοινόχρηστους δρόμους. Το αποτέλεσμα είναι ένα αυξανόμενο κύμα ατυχημάτων, με ορισμένα εξ αυτών να έχουν τραγικές συνέπειες.
Τι λέει ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας
Σύμφωνα με τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, τα ηλεκτρικά πατίνια διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: αυτά που αναπτύσσουν ταχύτητα έως 6 χιλιόμετρα την ώρα, τα οποία εξομοιώνονται με πεζούς, και αυτά που φτάνουν έως 25 χιλιόμετρα την ώρα, τα οποία αντιμετωπίζονται ως ποδήλατα. Η διάκριση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς τα ταχύτερα οχήματα υπόκεινται σε αυστηρότερους κανόνες κυκλοφορίας. Συγκεκριμένα, πρέπει να κινούνται στο δεξί μέρος του δρόμου και να χρησιμοποιούν ποδηλατοδρόμους όπου αυτοί υπάρχουν, ενώ απαγορεύεται η κυκλοφορία σε δρόμους με όριο ταχύτητας άνω των 50 χιλιομέτρων την ώρα. Επιπλέον, οι αναβάτες δεν επιτρέπεται να φορούν ακουστικά, οφείλουν να κρατούν και τα δύο χέρια στο τιμόνι και απαγορεύεται ρητώς η μεταφορά επιβάτη.
Παράλληλα, ο νόμος προβλέπει ηλικιακά όρια για τη χρήση των πατινιών. Τα οχήματα με μέγιστη ταχύτητα 6 χιλιομέτρων την ώρα μπορούν να οδηγούνται από ανηλίκους ηλικίας τουλάχιστον 12 ετών, ενώ τα ταχύτερα μοντέλα απαιτούν ηλικία τουλάχιστον 15 ετών. Ωστόσο, στην πράξη οι έλεγχοι είναι ανεπαρκείς και πολλά παιδιά κυκλοφορούν με πατίνια που δεν αντιστοιχούν στην ηλικία τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η τραγωδία της Ηλείας αποτελεί μια οδυνηρή υπενθύμιση ότι οι κανόνες δεν αρκεί μόνο να υπάρχουν — πρέπει και να εφαρμόζονται.
Ειδικοί και γονείς καλούνται να αναλάβουν τις ευθύνες τους
Ο Νίκος Γρεντζέλος, πρόεδρος του Σωματείου Εκπαιδευτών Δυτικής Αττικής, είναι κατηγορηματικός: τα ηλεκτρικά πατίνια δεν μπορούν να κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα στους δρόμους. Όπως επισημαίνει ο ίδιος, οι γονείς αγοράζουν πατίνια στα παιδιά τους χωρίς να τα εκπαιδεύουν στους στοιχειώδεις κανόνες οδικής ασφάλειας, με αποτέλεσμα οι νεαροί αναβάτες να βγαίνουν στον δρόμο χωρίς να γνωρίζουν ούτε πού επιτρέπεται να κινούνται. Ο Γρεντζέλος υπογραμμίζει ότι απαιτείται τουλάχιστον στοιχειώδης εκπαίδευση, αλλά και υποχρεωτική ασφάλιση, δεδομένου ότι ένα πατίνι που κινείται με 25 χιλιόμετρα την ώρα μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό ή σημαντικές υλικές ζημιές. Χαρακτηριστικό είναι ότι ορισμένοι χρήστες δεν διστάζουν να παρεμβαίνουν στα ηλεκτρονικά του οχήματος προκειμένου να αναπτύξουν ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο.
Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να σημειωθεί ότι και στο εξωτερικό η αντιμετώπιση του φαινομένου βρίσκεται σε εξέλιξη. Στο Παρίσι, τα ενοικιαζόμενα ηλεκτρικά πατίνια έχουν ήδη απαγορευτεί, ενώ σε αρκετές πόλεις της Γερμανίας δεν επιτρέπεται η μεταφορά τους με μέσα μαζικής μεταφοράς. Η Ελλάδα βρίσκεται ακόμη σε ένα ενδιάμεσο στάδιο, όπου ο νόμος υπάρχει αλλά η εφαρμογή του παραμένει αποσπασματική. Η ευθύνη, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν βαρύνει μόνο τις αρχές — οι γονείς έχουν καθήκον να εκπαιδεύσουν τα παιδιά τους στα βασικά: χρήση κράνους, σωστή κατεύθυνση κίνησης, αποφυγή ακουστικών και αποκλεισμός δεύτερου επιβάτη. Μόνο με τη συνδυασμένη δράση κράτους, οικογένειας και αστυνόμευσης μπορεί να περιοριστεί αποτελεσματικά το φαινόμενο.
