Η κρίσιμη προθεσμία των 60 ημερών που ορίζει ο αμερικανικός νόμος War Powers Act του 1973 εκπνέει σήμερα, φέρνοντας τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ αντιμέτωπο με ένα νομικό και πολιτικό δίλημμα: να ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν ή να αναστείλει τη δράση. Οι επιχειρήσεις, που ξεκίνησαν από κοινού με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπένιαμιν Νετανιάχου, συμπληρώνουν δύο μήνες χωρίς ορατές προοπτικές ειρήνης. Το δίλημμα Τραμπ για το Ιράν επαναφέρει το ζήτημα των συνταγματικών ορίων εξουσίας του αμερικανικού προέδρου σε καιρό πολέμου. Η συζήτηση για τα επόμενα βήματα έχει ήδη αρχίσει στην Ουάσιγκτον, με τρία βασικά σενάρια να έχουν πέσει στο τραπέζι.
Διαβάστε επίσης: Ο Τραμπ ζητά «χειρουργικά πλήγματα» στον Λίβανο
Το Πεντάγωνο, τα Στενά του Ορμούζ και η πίεση των συμμάχων
Το Πεντάγωνο παρουσίασε στον πρόεδρο Τραμπ σχέδια για νέο γύρο πολεμικών επιχειρήσεων με συγκεκριμένους στόχους εντός του Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος, με τη σειρά του, ζήτησε από τους στρατηγούς του να ετοιμαστούν για μακροχρόνιο αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, με στόχο την οικονομική εξάντληση του ιρανικού καθεστώτος. Η Τεχεράνη, ωστόσο, δεν έμεινε σιωπηλή: προειδοποίησε ότι αν δεχθεί εκ νέου επιθέσεις, θα απαντήσει πλήττοντας όλους τους αμερικανικούς στόχους στην περιοχή, χρησιμοποιώντας μάλιστα όπλα που δεν έχει αναπτύξει ακόμη. Η αμφίδρομη αυτή ένταση κρατά την κρίση σε υψηλό βαθμό συναγερμού.
Παράλληλα, δύο ακόμη παράγοντες ασκούν πίεση στην Ουάσιγκτον για εντατικοποίηση των επιχειρήσεων: το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το Ισραήλ ζητεί να αισθανθεί ασφαλές στη «Νέα Μέση Ανατολή» που οραματίζεται ο Νετανιάχου, πιέζοντας για την πλήρη ολοκλήρωση των επιχειρήσεων. Τα ΗΑΕ, από την πλευρά τους, έχουν επιλέξει ανοιχτά τη στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ, εκμεταλλευόμενα τις διπλωματικές σχέσεις που αποκαταστάθηκαν κατά την πρώτη θητεία Τραμπ μέσω των Συμφωνιών του Αβραάμ. Και οι δύο χώρες πιέζουν για τον αποφασιστικό τερματισμό της ισχύος του Ιράν στη Μέση Ανατολή.
Χαρακτηριστική κίνηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων είναι η αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ, η οποία τέθηκε σε ισχύ σήμερα. Με αυτή την απόφαση, το Άμπου Ντάμπι στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα στα υπόλοιπα αραβικά κράτη — και ιδιαίτερα στη Σαουδική Αραβία του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν — ότι επιλέγει τον δικό του δρόμο. Η απόφαση αναδιατάσσει τις ισορροπίες στο πετρελαϊκό καρτέλ, στέλνοντας ταυτόχρονα σαφές γεωπολιτικό μήνυμα για την ευθυγράμμιση των ΗΑΕ με τον άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ. Η αποχώρηση επιβεβαιώνει την πορεία που ξεκίνησε με τις Συμφωνίες του Αβραάμ, διευρύνοντας περαιτέρω το χάσμα με την παραδοσιακή αραβική συνοχή.
Αντιδράσεις στο Κογκρέσο και τα τρία σενάρια
Ο War Powers Act του 1973 υποχρεώνει τον πρόεδρο των ΗΠΑ να ζητήσει έγκριση από το Κογκρέσο μετά από 60 ημέρες ενεργών πολεμικών επιχειρήσεων. Ο Τραμπ επιχειρεί να παρακάμψει αυτή την υποχρέωση, ισχυριζόμενος ότι η εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις 7 Απριλίου λειτουργεί ως «παγωμένο χρονόμετρο» που αναστέλλει την καταμέτρηση των ημερών. Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές εμφανίζονται ανοιχτοί σε αυτή την ερμηνεία, αποδεχόμενοι τη λογική ότι η απουσία ενεργών βομβαρδισμών δεν συνιστά πόλεμο. Η θέση αυτή, ωστόσο, προκαλεί την έντονη αντίδραση της αντιπολίτευσης.
Οι Δημοκρατικοί αντιδρούν έντονα, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και ένας ναυτικός αποκλεισμός — χωρίς άμεσους βομβαρδισμούς — συνιστά εχθροπραξία και εμπίπτει στις διατάξεις του νόμου. Η διαμάχη αναδεικνύει τις βαθύτερες αντιθέσεις μεταξύ των δύο κομμάτων για τα συνταγματικά όρια εξουσίας του εκτελεστικού σε θέματα εθνικής ασφάλειας. Αρκετοί αναλυτές εναποθέτουν στο Κογκρέσο τις ελπίδες για τον τερματισμό της σύγκρουσης και τον περιορισμό των σοβαρών συνεπειών που αυτή επιφέρει σε παγκόσμιο επίπεδο. Το αποτέλεσμα της εσωτερικής αυτής αντιπαράθεσης θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την επόμενη κίνηση της Ουάσιγκτον.
Τρία βασικά σενάρια έχουν πέσει στο τραπέζι του Τραμπ. Το πρώτο προβλέπει παράταση 30 ημερών βάσει του ίδιου νόμου, με επίκληση έκτακτης ανάγκης — μια ενδιάμεση λύση ως το τέλος Μαΐου που απαιτεί μόνο απλή ενημέρωση του Κογκρέσου. Το δεύτερο σενάριο βασίζεται στη λογική της «παγωμένης εκεχειρίας»: εφόσον οι επιχειρήσεις σταμάτησαν στις 7 Απριλίου, οι συνεργάτες του προέδρου υποστηρίζουν ότι τεχνικά δεν υφίσταται ενεργός πόλεμος. Το τρίτο και πιο επιθετικό σενάριο αφορά νέα στρατιωτική επιχείρηση — ένα ισχυρό πλήγμα που θα αναγκάσει το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Τι ακολουθεί: Η επόμενη κίνηση του Τραμπ
Το κεντρικό ερώτημα που απασχολεί πλέον τις πρωτεύουσες είναι ποια θα είναι η επόμενη κίνηση του Τραμπ — με ή χωρίς έγκριση του Κογκρέσου. Μεταξύ των επιλογών που εξετάζει ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να βρίσκεται ένα ισχυρό στρατιωτικό πλήγμα που θα οδηγήσει την Τεχεράνη ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η Τεχεράνη έχει ήδη προειδοποιήσει για σκληρή αντίδραση σε τέτοιο ενδεχόμενο, δηλώνοντας ότι διαθέτει δυνατότητες που δεν έχει αποκαλύψει ακόμη. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία την πορεία της κρίσης, ενώ οι οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες ενός μακροχρόνιου πολέμου επεκτείνονται σε ολόκληρο τον πλανήτη.
