Το μανιφέστο Τσίπρα για τη δημιουργία ενιαίας αριστερής συμπαράταξης δόθηκε στη δημοσιότητα το απόγευμα της Πρωτομαγιάς από το Ινστιτούτο Αλέξης Τσίπρας. Το κείμενο, με τίτλο «Η Κυβερνώσα Αριστερά της Νέας Εποχής», αποτελείται από περίπου 16 σελίδες και 8.000 λέξεις και φιλοδοξεί να χτίσει το ιδεολογικό πλαίσιο για τη σύγκλιση Σοσιαλδημοκρατίας, Ριζοσπαστικής Αριστεράς και Πολιτικής Οικολογίας. Την επιμέλεια του κειμένου ανέλαβε ο δρ. κοινωνιολογίας Γιώργος Σιακαντάρης, πρώην επιστημονικός διευθυντής του ΙΣΤΑΜΕ, επικεφαλής 12μελούς ομάδας στελεχών.
Τι περιλαμβάνει το μανιφέστο
Η ομάδα εργασίας του Ινστιτούτου ξεκίνησε το κείμενο με δύο εμβληματικές ρήσεις: μία από τον Ζαν Ζακ Ρουσσώ — «Κανένας δεν θα πρέπει να είναι τόσο πλούσιος ώστε να μπορεί να εξαγοράσει κάποιον άλλο, και κανένας τόσο φτωχός ώστε να αναγκάζεται να πουλήσει τον εαυτό του» — και μία από τον Μπέρνι Σάντερς — «Μπορούμε να τα καταφέρουμε και εμείς σήμερα — και θα το κάνουμε». Η επιλογή των δύο αυτών παραθεμάτων δηλώνει το ιδεολογικό στίγμα εξαρχής: έμφαση στην κοινωνική ισότητα και πίστη στη δυνατότητα αλλαγής. Το κείμενο αναδεικνύει τις τεκτονικές μεταβολές των τελευταίων ετών ως κύριο επιχείρημα για τη σύγκλιση των τριών ρευμάτων, τα οποία «διαμορφώθηκαν από διαφορετικές ιστορικές διαδρομές». Η ανάγκη συνένωσής τους παρουσιάζεται ως επιτακτική και επείγουσα.
Το μανιφέστο προσδιορίζει ρητά τον στόχο: «η ανάγκη για σύγκλιση δεν αφορά μόνο την ανταλλαγή ιδεών ή τον προγραμματικό διάλογο αλλά τη συγκρότηση μιας ενιαίας πολιτικής δύναμης με ικανότητα διακυβέρνησης». Οι συντάκτες επικαλούνται την ευρωπαϊκή εμπειρία για να τεκμηριώσουν πως χωρίς συνεκτικές προοδευτικές πλειοψηφίες, οι κοινωνίες «διολισθαίνουν είτε σε νεοφιλελεύθερες είτε σε ακροδεξιές επιλογές». Η νέα σύνθεση χαρακτηρίζεται ρητά ως «πράξη πολλαπλασιασμού και όχι άθροισης», απορρίπτοντας κάθε λογική τεχνητής συγκόλλησης δυνάμεων. Το μανιφέστο εμφατικά ξεκαθαρίζει ότι «για τη σύγχρονη Αριστερά η πολιτική δεν είναι η τέχνη του εφικτού αλλά η διεύρυνση των ορίων του εφικτού».
Αναλυτικά, το κείμενο περιγράφει πώς τα τρία ρεύματα μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά: η Σοσιαλδημοκρατία προσφέρει την εμπειρία διακυβέρνησης και του κοινωνικού κράτους, η Ριζοσπαστική Αριστερά τη συγκρουσιακή κληρονομιά και την κριτική του καπιταλισμού, ενώ οι Πράσινοι εισφέρουν την οικολογική σκέψη «ως οριζόντιο και όχι ως συμπληρωματικό άξονα πολιτικής». Τα τρία ρεύματα «δεν τοποθετούνται στο πολιτικό Κέντρο, αλλά στα αριστερά του» και φιλοδοξούν να προσφέρουν μια «Εθνική Αλλαγή Πορείας» που αφορά το σύνολο των πολιτών. Ο τελικός στόχος, όπως αποτυπώνεται στο κείμενο, είναι η ευημερία «στο παρόν, και όχι αύριο ή κάποτε στο μέλλον».
Πλαίσιο και ιδεολογική τοποθέτηση
Από τα γραφεία του Ινστιτούτου στην οδό Αμαλίας ξεκαθαρίζουν κατηγορηματικά ότι το κείμενο έχει ιδεολογικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί τη διακήρυξη νέου κόμματος. Ωστόσο, το πολιτικό παρατηρητήριο το εκλαμβάνει ως το πρώτο επίσημο θεμελιακό βήμα προς τη δημιουργία νέας πολιτικής δύναμης. Πολλές από τις ιδέες που περιλαμβάνει έχουν ήδη διατυπωθεί από τον Αλέξη Τσίπρα στις παρουσιάσεις της Ιθάκης τους τελευταίους μήνες, φανερώνοντας συστηματική προετοιμασία. Η επιλογή της Πρωτομαγιάς για τη δημοσιοποίηση ήταν προφανώς συνειδητή — ημερομηνία ιστορικά φορτισμένη για τον εργατικό κόσμο και τα αριστερά κινήματα διεθνώς.
Παράλληλα, το μανιφέστο επικαλείται την εμπειρία της πρώτης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ως απόδειξη αποτελεσματικότητας. Αναφέρει ότι η κυβέρνηση εκείνη «γέμισε με 37 δισ. ευρώ τα κρατικά ταμεία» τα οποία είχε παραλάβει «άδεια σε συνθήκες πρωτοφανούς κρίσης». Αυτός ο απολογισμός λειτουργεί ως ιδεολογικό εφόδιο για τη νέα εκκίνηση: η επιχειρηματολογία υποστηρίζει ότι μια νέα «κυβερνώσα Αριστερά» μπορεί να πετύχει ακόμα περισσότερα, αυτή τη φορά χωρίς τα δεσμά των Μνημονίων. Η διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς, σύμφωνα με το κείμενο, δεν ξεπεράστηκε — αντίθετα, είναι «πιο επίκαιρη παρά ποτέ».
Σημαντικό στοιχείο του μανιφέστου αποτελεί και η σαφής απόρριψη οποιασδήποτε σύγκλισης «με όρους του προηγούμενου αιώνα». Οι συντάκτες υπογραμμίζουν ότι η νέα πολιτική πρόταση πρέπει να είναι ταυτόχρονα «δημοκρατική, εφαρμόσιμη και μετασχηματιστική», συνδυάζοντας ρεαλισμό και φιλοδοξία. Το μανιφέστο στρέφεται ρητά ενάντια στη λογική της απλής «διαχείρισης» καταστάσεων και θέτει ως στόχο μια ουσιαστική και ριζική αλλαγή. Ο Γιώργος Σιακαντάρης και η 12μελής ομάδα που το συνέταξαν το παρουσιάζουν ως «μια διαδικασία σύνθεσης εμπειριών και σχεδιασμών για το μέλλον».
Τι ακολουθεί
Το μανιφέστο δεν εξαντλεί το εγχείρημα — οι συντάκτες του το παρουσιάζουν ως αφετηρία διαλόγου και σύνθεσης, όχι ως τελικό προϊόν. Η φράση «τίποτα δεν είναι όπως πριν» που ανοίγει το κείμενο λειτουργεί ως δήλωση ρήξης με το παρελθόν και αναγκαιότητας νέας πολιτικής πρότασης. Το ερώτημα αν και πότε θα ακολουθήσει επίσημη ίδρυση νέου κόμματος παραμένει ανοιχτό, αλλά το ιδεολογικό πλαίσιο για κάτι τέτοιο έχει πλέον τεθεί επίσημα και δημόσια.
