Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπέγραψε την Παρασκευή 1η Μαΐου 2026 εκτελεστικό διάταγμα που διευρύνει σημαντικά τις κυρώσεις κατά Κούβας, εντείνοντας την ήδη τεταμένη αντιπαράθεση με την Αβάνα. Τα νέα μέτρα στοχεύουν ξένες τράπεζες, οργανισμούς και ιδιώτες που συνδέονται με το κουβανικό καθεστώς, ενώ προβλέπουν και περιορισμούς στον τομέα της μετανάστευσης. Η Κούβα αντέδρασε άμεσα, χαρακτηρίζοντας τα μέτρα «παράνομα» και «καταχρηστικά», καθώς οι διμερείς σχέσεις βυθίζονται σε νέο χαμηλό. Η κίνηση αποτελεί την πιο πρόσφατη κλιμάκωση στη χρόνια αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Αβάνας.
Τι προβλέπουν οι νέες κυρώσεις κατά Κούβας
Το εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε ο Τραμπ στοχεύει συγκεκριμένα άτομα, οργανισμούς και εταιρείες που υποστηρίζουν τους μηχανισμούς ασφαλείας της κουβανικής κυβέρνησης ή εμπλέκονται σε διαφθορά και σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παράλληλα, τα νέα μέτρα επεκτείνονται σε ξένες τράπεζες που διατηρούν συνεργασία με την Αβάνα, ενισχύοντας την οικονομική απομόνωση του νησιού. Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου επιβεβαίωσαν την υπογραφή του διατάγματος στο πρακτορείο Reuters, χωρίς ωστόσο να αποσαφηνίσουν ποια συγκεκριμένα πρόσωπα ή οργανισμοί πλήττονται άμεσα. Τα μέτρα περιλαμβάνουν επίσης πρόσθετους περιορισμούς στον τομέα της μετανάστευσης, κλείνοντας έναν ακόμη δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι η Κούβα βρίσκεται κοντά σε κατάσταση κατάρρευσης. Μετά την επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο στη Βενεζουέλα τον Ιανουάριο, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προειδοποιήσει ανοιχτά ότι «η Κούβα είναι η επόμενη». Τα νέα μέτρα αποτελούν, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, απευθείας συνέχεια αυτής της στρατηγικής, με στόχο την άσκηση μέγιστης πίεσης στην κυβέρνηση της Αβάνας. Η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να συνδυάσει οικονομικά και διπλωματικά μέτρα για να αποδυναμώσει το κουβανικό καθεστώς, επικαλούμενη παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Στις αρχές του 2026, οι ΗΠΑ είχαν ήδη επιβάλει πρόσθετες σκληρές κυρώσεις, παγώνοντας τις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας προς την Κούβα μετά την εκδίωξη του Μαδούρο. Ταυτόχρονα, η Ουάσιγκτον απείλησε με τιμωρητικούς δασμούς οποιαδήποτε χώρα συνέχιζε να στέλνει αργό πετρέλαιο στο νησί, με αποτέλεσμα το Μεξικό, ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές, να σταματήσει τις αποστολές του. Η εκτεταμένη έλλειψη καυσίμων οδήγησε σε τρεις μεγάλες εθνικές διακοπές ρεύματος στην Κούβα, ενώ πολλές ξένες αεροπορικές εταιρείες ανέστειλαν τις πτήσεις τους προς το νησί, αφήνοντας τον κουβανικό λαό να αντιμετωπίζει δραματικές συνθήκες στην καθημερινότητά του.
Αντιδράσεις: Αβάνα και Ουάσιγκτον σε ανοιχτή αντιπαράθεση
Ο Κουβανός υπουργός Εξωτερικών, Μπρούνο Ροδρίγκες, αντέδρασε αμέσως μέσω της πλατφόρμας X, χαρακτηρίζοντας τις κυρώσεις «μονομερή, παράνομα και καταχρηστικά καταναγκαστικά μέτρα». Η διατύπωση αυτή αντικατοπτρίζει τη σταθερή γραμμή της Αβάνας, η οποία απορρίπτει συστηματικά κάθε αμερικανική πίεση ως ανεπίτρεπτη επέμβαση στα εσωτερικά της. Ο Ροδρίγκες υποστήριξε ότι η κίνηση αυτή αποκαλύπτει «ανησυχία» εκ μέρους των ΗΠΑ, υπονοώντας ότι η κουβανική κυβέρνηση εκτιμά πως η διεθνής της θέση παραμένει ισχυρή παρά τις πιέσεις. Η Αβάνα έχει ξεκαθαρίσει κατηγορηματικά ότι η σοσιαλιστική μορφή διακυβέρνησής της δεν τίθεται υπό οποιαδήποτε διαπραγμάτευση.
Από την πλευρά τους, Αμερικανοί αξιωματούχοι υπογράμμισαν ότι το διάταγμα περιλαμβάνει και έμμεση στρατηγική προειδοποίηση προς την Αβάνα. Ισχυρίστηκαν ότι η κουβανική κυβέρνηση έχει ευθυγραμμιστεί με το Ιράν και ένοπλες οργανώσεις, όπως η Χεζμπολάχ. «Η Κούβα παρέχει ένα φιλικό περιβάλλον για εχθρικές ξένες μυστικές υπηρεσίες, στρατιωτικές και τρομοκρατικές επιχειρήσεις σε απόσταση μικρότερη των 100 μιλίων από την αμερικανική πατρίδα», δήλωσε χαρακτηριστικά ένας αξιωματούχος. Με αυτή την επιχειρηματολογία, η Ουάσιγκτον προσπαθεί να συνδέσει το ζήτημα της Κούβας με ευρύτερες ανησυχίες εθνικής ασφάλειας, αναβαθμίζοντας τη σημασία των κυρώσεων σε γεωπολιτικό επίπεδο.
Οι ΗΠΑ απαιτούν εδώ και χρόνια από την Κούβα τρία βασικά πράγματα: το άνοιγμα της οικονομίας, την καταβολή αποζημιώσεων για περιουσίες που απαλλοτριώθηκαν από την κυβέρνηση του Φιντέλ Κάστρο, και τη διεξαγωγή «ελεύθερων και δίκαιων» εκλογών. Η Αβάνα έχει απορρίψει κατηγορηματικά και τα τρία αιτήματα, επαναλαμβάνοντας ότι η σοσιαλιστική διακυβέρνηση αποτελεί αδιαπραγμάτευτη αρχή. Η αντιπαράθεση αυτή βρίσκεται πλέον σε νέα φάση έντασης, με τις κυρώσεις κατά Κούβας να επιβαρύνουν σοβαρά τον κουβανικό πληθυσμό, ο οποίος αντιμετωπίζει ήδη διακοπές ρεύματος και αναστολή αεροπορικών συνδέσεων.
Τι ακολουθεί
Η επιβολή των νέων κυρώσεων αναμένεται να επιδεινώσει περαιτέρω την ήδη δύσκολη οικονομική κατάσταση στο νησί. Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ποια ακριβώς άτομα και οργανισμοί περιλαμβάνονται στο νέο εκτελεστικό διάταγμα, σύμφωνα με τους αξιωματούχους που μίλησαν στο πρακτορείο Reuters. Η συνεχιζόμενη πίεση της Ουάσιγκτον μέσω οικονομικών μέτρων θέτει σε δοκιμασία την αντοχή του κουβανικού καθεστώτος, ενώ η Αβάνα δείχνει αποφασισμένη να μη δεχτεί υπαγορεύσεις. Οι διεθνείς εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή — και ιδίως η πίεση που ασκεί η κυβέρνηση Τραμπ στη Λατινική Αμερική μετά την υπόθεση Μαδούρο — θα κρίνουν τα επόμενα βήματα στη σχέση ΗΠΑ και Κούβας.
