Στα χέρια του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται πλέον η νέα πρόταση της Τεχεράνης για οριστικό τερματισμό της σύρραξης στη Μέση Ανατολή — ωστόσο, οι δηλώσεις του ίδιου του προέδρου αφήνουν ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας. Ο Τραμπ ανακοίνωσε το Σάββατο 2 Μαΐου 2026 πως θα εξετάσει το έγγραφο που του απέστειλε το Ιράν, επισημαίνοντας παράλληλα ότι δύσκολα φαντάζεται να το αποδεχθεί. Η ένταση παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, με αξιωματούχους και των δύο πλευρών να αναφέρουν ανοιχτά το ενδεχόμενο επαναφοράς των εχθροπραξιών. Σε αυτό το πλαίσιο, η διπλωματία δοκιμάζεται σε κάθε της βήμα, με τα χάσματα ανάμεσα στη Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να παραμένουν βαθιά.
Το σκηνικό διαμορφώθηκε ύστερα από μια εξαιρετικά τεταμένη περίοδο: η κατάπαυση του πυρός της 8ης Απριλίου ήρθε έπειτα από περίπου 40 ημέρες αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών και ιρανικών αντιποίνων που έπληξαν ολόκληρη την περιοχή. Παρά τη σιωπή των όπλων, το αδιέξοδο παραμένει. Ο μοναδικός κύκλος μεταπολεμικών διαπραγματεύσεων, που πραγματοποιήθηκε στο Ισλαμαμπάντ στις 11 Απριλίου, κατέληξε σε αποτυχία, καθώς οι θέσεις των δύο χωρών απέχουν πολύ η μία από την άλλη. Τα κρίσιμα ζητήματα — από τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα — εξακολουθούν να αποτελούν ανυπέρβλητα εμπόδια για οποιαδήποτε συμφωνία.
Ο Τραμπ στο Truth Social: «Δεν έχουν πληρώσει επαρκές τίμημα»
Μέσω του προσωπικού του λογαριασμού στο Truth Social, ο Τραμπ έσπευσε να σχολιάσει την ιρανική πρωτοβουλία με χαρακτηριστική αμεσότητα. «Θα μελετήσω σύντομα σχέδιο που μόλις μας έστειλε το Ιράν, αλλά δεν μπορώ να φανταστώ πως θα ήταν αποδεκτό, διότι δεν έχουν πληρώσει επαρκές τίμημα για όσα έχουν κάνει στην ανθρωπότητα τα τελευταία 47 χρόνια», έγραψε, εννοώντας ολόκληρη την περίοδο από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Παράλληλα, ερωτηθείς από δημοσιογράφους στη Φλόριντα σχετικά με ενδεχόμενη επανέναρξη των βομβαρδισμών, ο πρόεδρος δεν απέκλεισε το σενάριο: «Αν φερθούν ανάρμοστα, αν κάνουν κάτι κακό — θα δούμε. Είναι μια πιθανότητα, θα μπορούσε να συμβεί», τόνισε αινιγματικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Τραμπ είχε ήδη, από την Παρασκευή 1ης Μαΐου, χαρακτηρίσει την προηγούμενη ιρανική πρόταση ως μη ικανοποιητική, ενώ στο παρελθόν είχε απειλήσει να αφανίσει «τον πολιτισμό» του Ιράν.
Το σχέδιο 14 σημείων: Τι ζητά η Τεχεράνη
Σύμφωνα με ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων, η Τεχεράνη διαβίβασε στη Ουάσιγκτον — μέσω του Πακιστάν, που λειτουργεί ως διαμεσολαβητής — ένα λεπτομερές σχέδιο 14 σημείων που προβλέπει τον τερματισμό της σύρραξης εντός 30 ημερών. Το κείμενο, που αποκάλυψε το πρακτορείο Tasnim, περιλαμβάνει μια σειρά από αιτήματα που αντικατοπτρίζουν τις κόκκινες γραμμές της ιρανικής ηγεσίας. Συγκεκριμένα, το Ιράν ζητά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από περιοχές κοντά στα σύνορά του, την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, καθώς και την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων. Επιπλέον, το σχέδιο προβλέπει καταβολή επανορθώσεων, άρση κυρώσεων, δημιουργία ειδικού «μηχανισμού» για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, και κήρυξη «τέλους του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Ωστόσο, εκείνο που απουσιάζει από το ιρανικό κείμενο είναι εξίσου αποκαλυπτικό: το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης δεν αναφέρεται πουθενά. Πρόκειται για το κεντρικό ζήτημα για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, που εδώ και χρόνια κατηγορούν το Ιράν ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου — κάτι που η ιρανική ηγεσία αρνείται επίμονα επί δεκαετίες. Η απουσία αυτή δεν περνά απαρατήρητη στη Ουάσιγκτον, όπου η αφοπλιστική διαφάνεια σε αυτό το κεφάλαιο θεωρείται αναγκαία προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αναλυτές εκτιμούν ότι το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει πρακτικά αγεφύρωτο.
Παράλληλα, η στρατιωτική πλευρά του Ιράν δεν αφήνει πολλά περιθώρια για αισιοδοξία. Υψηλόβαθμος αξιωματικός των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων δήλωσε ανοιχτά ότι η επανέναρξη της σύρραξης με τις ΗΠΑ είναι «πιθανή», επικαλούμενος την αποτυχία των διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ και τη μη τήρηση δεσμεύσεων εκ μέρους της Ουάσιγκτον. Η ιρανική διπλωματία είχε ήδη αποστείλει νέο κείμενο στο Πακιστάν νωρίτερα την εβδομάδα, χωρίς να διαρρεύσουν λεπτομέρειες. Οι επόμενες ημέρες κρίνονται καθοριστικές: είτε οι δύο χώρες θα βρουν τρόπο να συνεχίσουν τον διάλογο, είτε η περιοχή κινδυνεύει να βρεθεί και πάλι στο χείλος νέας ανοιχτής σύγκρουσης.
