Μία ακόμα Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) εγκρίθηκε την περασμένη Παρασκευή για τις περιοχές Natura 2000 της Περιφέρειας Ηπείρου και τμήματος της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, κλείνοντας θεσμικές εκκρεμότητες που συσσωρεύονταν για περίπου τρεις δεκαετίες. Η απόφαση ανεβάζει το ποσοστό των προστατευόμενων περιοχών Natura στο 68% του συνόλου, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να προαναγγέλλουν κι άλλες εγκρίσεις τις επόμενες εβδομάδες. Η νέα μελέτη καλύπτει 25 περιοχές Natura 2000 στις Περιφερειακές Ενότητες Θεσπρωτίας, Ιωαννίνων, Πρέβεζας και Γρεβενών, περιλαμβάνοντας ορεινά, υγροτοπικά και παράκτια οικοσυστήματα υψηλής οικολογικής αξίας.
Τι εγκρίθηκε και τι αλλάζει για τις περιοχές Natura
Η νέα ΕΠΜ καλύπτει 25 περιοχές Natura 2000 στις Περιφερειακές Ενότητες Θεσπρωτίας, Ιωαννίνων, Πρέβεζας και Γρεβενών. Πρόκειται για εκτάσεις με σπάνια και απειλούμενα είδη χλωρίδας και πανίδας, καθώς και σημαντικούς τύπους οικοτόπων που χρήζουν θεσμικής κατοχύρωσης. Η εγκεκριμένη μελέτη έχει δεσμευτικό χαρακτήρα για τη διοίκηση, δηλαδή κανένας δημόσιος φορέας δεν μπορεί να λάβει αποφάσεις που αντιβαίνουν στις προβλέψεις της. Παράλληλα, η ολοκλήρωση της ΕΠΜ αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ) των Δήμων που εντάσσονται στην περιοχή εφαρμογής.
Ενδεικτική της πρακτικής σημασίας της μελέτης είναι η περίπτωση της λίμνης Παμβώτιδας στα Ιωάννινα. Για την περιοχή αυτή, η νέα ΕΠΜ προβλέπει τη δυνατότητα κατ’ εξαίρεση επέκτασης οικισμών έως 5%, αποκλειστικά για την κάλυψη διαπιστωμένων στεγαστικών αναγκών που τεκμηριώνονται μέσα από τα ΤΠΣ ή τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ). Βασική προϋπόθεση παραμένει η μη αλλοίωση των οικολογικών και πολιτιστικών χαρακτηριστικών της λίμνης. Με τη νέα μελέτη ανοίγει επίσης ο δρόμος για τη δημιουργία ποδηλατόδρομου γύρω από τη λίμνη στα Ιωάννινα, μια παρέμβαση που αναμένεται να αναβαθμίσει τον αστικό ιστό της πόλης.
Σε επίπεδο αριθμών, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό ιστορικό: τα τελευταία 3,5 χρόνια εγκρίθηκαν ΕΠΜ για 251 περιοχές Natura, ενώ στα προηγούμενα 25 χρόνια είχαν εγκριθεί μόνο 75. Αυτή η επιτάχυνση ανεβάζει το ποσοστό κάλυψης στο 68% του συνόλου των περιοχών Natura, με τις υπηρεσίες του υπουργείου να αναφέρουν ότι τις επόμενες εβδομάδες αναμένονται κι άλλες εγκρίσεις αντίστοιχων μελετών.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Ο νόμος για τα Natura και οι ανησυχίες
Η έγκριση της νέας ΕΠΜ έρχεται ακριβώς την ίδια περίοδο που η Βουλή ψήφισε τον Πέμπτη νέο νόμο για τις ρυθμίσεις σε περιοχές Natura 2000. Ο νόμος αυτός προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και ενστάσεις τόσο από αντιπολιτευτικές παρατάξεις όσο και από περιβαλλοντικές οργανώσεις, με κεντρικό επιχείρημα ότι επιτρέπει οριζόντια επέκταση σχεδίων πόλεων κατά 20% εντός προστατευόμενων περιοχών. Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ανέβηκε στο βήμα της Βουλής για να απαντήσει κατευθείαν στις κατηγορίες αυτές.
Ο Παπασταύρου ξεκαθάρισε ότι η ερμηνεία του «οριζόντιου 20%» είναι λανθασμένη. «Οι διατάξεις εξασφαλίζουν τη δυνατότητα περιορισμένης επέκτασης του σχεδίου πόλεως, με ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες και πάντα στο πλαίσιο του τοπικού ειδικού πολεοδομικού σχεδίου της περιοχής», τόνισε ο υπουργός. Πρόσθεσε ότι υπάρχει «μια σειρά από φίλτρα» πριν φτάσει κανείς στο ανώτατο ποσοστό, διευκρινίζοντας: «Δεν πρόκειται για οριζόντια ρύθμιση, υπάρχει ένα μέγιστο ποσοστό. Είναι ο ανώτατος κόφτης, το κατώφλι που λέει η πολιτεία ως δίχτυ προστασίας». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το ΥΠΕΝ δεν θα μπορούσε ποτέ να εισηγηθεί μια πραγματικά οριζόντια ρύθμιση χωρίς ουσιαστικά περιβαλλοντικά φίλτρα.
Το ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι η νέα ΕΠΜ για την Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία λειτουργεί πρακτικά ως απάντηση στις ανησυχίες που διατυπώθηκαν. Η μελέτη αποδεικνύει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ότι η κυβέρνηση προχωράει ταυτόχρονα σε δύο κατευθύνσεις: ενισχύει την περιβαλλοντική προστασία μέσω των ΕΠΜ και ανοίγει παράλληλα τον δρόμο για ελεγχόμενη αστική ανάπτυξη με αυστηρές προδιαγραφές. Η δεσμευτικότητα των μελετών για τη διοίκηση αποτελεί το βασικό εργαλείο που διασφαλίζει ότι οι αναπτυξιακές παρεμβάσεις δεν θα υπονομεύσουν τα οικοσυστήματα των προστατευόμενων περιοχών.
Τι ακολουθεί για τις περιοχές Natura 2000
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσε ότι τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται η έγκριση κι άλλων Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών για επιπλέον περιοχές Natura 2000 σε όλη την Ελλάδα. Στόχος είναι η πλήρης κάλυψη του δικτύου, ώστε να ξεπεραστεί οριστικά το θεσμικό κενό που ταλαιπωρούσε εκατοντάδες προστατευόμενες εκτάσεις για δεκαετίες. Για τα Ιωάννινα και τη λίμνη Παμβώτιδα, η εγκεκριμένη μελέτη θέτει τις βάσεις τόσο για την ολοκλήρωση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων όσο και για την υλοποίηση του ποδηλατόδρομου γύρω από τη λίμνη, μια υποδομή που θα εξυπηρετεί κατοίκους και επισκέπτες της πόλης.
