Ένα από τα πιο επώδυνα προβλήματα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες ελληνικά νοικοκυριά — η ανεξέλεγκτη διόγκωση του χρέους από καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες — φαίνεται πως έρχεται επιτέλους να αντιμετωπιστεί νομοθετικά. Το Υπουργείο Ανάπτυξης ετοιμάζει νομοσχέδιο που θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση εντός του τρέχοντος μήνα, με κεντρικό στόχο την επιβολή ανώτατου ορίου στις συνολικές επιβαρύνσεις των δανειοληπτών. Πρόκειται για μια ρύθμιση που έρχεται ταυτόχρονα ως μέτρο κοινωνικής ανακούφισης και ως βήμα εναρμόνισης με τις ευρωπαϊκές οδηγίες για την προστασία των καταναλωτών. Το γεγονός ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι χρεώσεις ξεπερνούν το ίδιο το κεφάλαιο του δανείου καθιστά τη ρύθμιση αυτή όχι απλώς χρήσιμη, αλλά επείγουσα.
Τι προβλέπει το νέο νομοσχέδιο
Το νομοσχέδιο του ΥΠΑΝ εισάγει πλαφόν που θα κυμαίνεται μεταξύ 30% και 50% επί του αρχικού κεφαλαίου ως ανώτατο όριο για το συνολικό κόστος ενός καταναλωτικού δανείου. Η ρύθμιση αφορά δάνεια έως 100.000 ευρώ χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, δηλαδή την κατηγορία εκείνη που συνήθως επιβαρύνει περισσότερο τα αδύναμα εισοδηματικά στρώματα. Παράλληλα, το νομοσχέδιο προβλέπει μεγαλύτερη διαφάνεια στις συμβάσεις δανεισμού και την κατάργηση πρακτικών που κρύβουν ουσιώδεις επιβαρύνσεις στα λεγόμενα «ψιλά γράμματα» — ένα φαινόμενο που έχει παγιδεύσει πολλούς δανειολήπτες σε δυσβάστακτες υποχρεώσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, θεσπίζεται και δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από τη σύναψη της σύμβασης, δίνοντας στον καταναλωτή χρόνο να επανεξετάσει την απόφασή του.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα επιτόκια σε καταναλωτικά δάνεια και κάρτες κυμαίνονται σήμερα μεταξύ 9% και 15%, και αναμένεται να υποχωρήσουν προκειμένου οι τράπεζες να παραμείνουν εντός των νέων ορίων. Το συνολικό υπόλοιπο των καταναλωτικών δανείων στα τέλη Μαρτίου 2026 ανερχόταν σε 8,5 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ μόνο στο πρώτο τρίμηνο του έτους 94.000 δανειολήπτες έλαβαν νέα καταναλωτικά δάνεια συνολικού ύψους 385 εκατομμυρίων ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών. Τα νούμερα αυτά αναδεικνύουν το μέγεθος του φαινομένου και την ανάγκη για άμεση νομοθετική παρέμβαση.
Πρακτικά παραδείγματα: πόσο θα γλιτώσουν οι δανειολήπτες
Για να γίνει πιο κατανοητή η επίπτωση της νέας ρύθμισης, αρκεί να δούμε μερικά συγκεκριμένα παραδείγματα. Για ένα δάνειο 15.000 ευρώ με πλαφόν 40%, ο δανειολήπτης δεν θα μπορεί να χρωστά στο τέλος περισσότερα από 19.500 ευρώ συνολικά, συμπεριλαμβανομένων τόκων, εξόδων και προμηθειών. Σε ένα άλλο παράδειγμα, για δάνειο 10.000 ευρώ με επιτόκιο 10%, το υπόλοιπο θα ανέρχεται σε 11.000 ευρώ μετά τον πρώτο χρόνο, 12.100 ευρώ μετά τον δεύτερο και 13.310 ευρώ μετά τον τρίτο. Εάν ίσχυε πλαφόν 30%, το συνολικό χρέος δεν θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 13.000 ευρώ, ανεξάρτητα από τους τόκους που έχουν συσσωρευτεί. Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το πλαφόν δεν θα ισχύσει αναδρομικά, όπως έχει ξεκαθαρίσει ο υπουργός Ανάπτυξης, οπότε οι ήδη υπάρχουσες συμβάσεις παραμένουν εκτός της νέας προστασίας.
Η πολιτική βαρύτητα της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας αντικατοπτρίζεται και στο γεγονός ότι ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε αναλυτικά στη ρύθμιση αυτή στο κυριακάτικο μήνυμά του, δείχνοντας ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το ζήτημα ως προτεραιότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, η νέα νομοθεσία αποτελεί και εκπλήρωση δέσμευσης για εναρμόνιση με ευρωπαϊκές οδηγίες που αποσκοπούν στην ενίσχυση των δικαιωμάτων του καταναλωτή απέναντι στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η διαβούλευση που ακολουθεί θα δώσει την ευκαιρία σε τράπεζες, φορείς και πολίτες να διατυπώσουν τις θέσεις τους, πριν το κείμενο κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή.
