Σοβαρές ανησυχίες για ενδεχόμενη ρωσική επίθεση εναντίον δυτικών χωρών μέσα στην επόμενη διετία εκφράζουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, σε δηλώσεις τους στο αμερικανικό Politico. Το λεγόμενο «παράθυρο ευκαιρίας της Ρωσίας» εντοπίζεται ακριβώς στο διάστημα που ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει στον Λευκό Οίκο και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ολοκληρώσει την αμυντική της θωράκιση. Η ανησυχία δεν αφορά αναγκαστικά μια ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση, αλλά και πιο «ασαφείς» επιθετικές κινήσεις που θα δοκίμαζαν την ενότητα της Δύσης.
Τι έγινε: Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν για ρωσικό παράθυρο ευκαιρίας
Ο Μίκα Άαλτολα, Φινλανδός κεντροδεξιός βουλευτής και μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αποτύπωσε με σαφήνεια τη γενικότερη ανησυχία: «Κάτι μπορεί να συμβεί πολύ σύντομα — υπάρχει ένα ρωσικό παράθυρο ευκαιρίας». Ο Άαλτολα τόνισε ότι «οι ΗΠΑ αποσύρονται από την Ευρώπη, οι διατλαντικές σχέσεις βρίσκονται σε κρίση και η ΕΕ δεν είναι ακόμη έτοιμη να αναλάβει πλήρως τις ευθύνες της». Η δήλωση αυτή δεν αντανακλά μεμονωμένη άποψη — πρόκειται για ευρύτερο φόβο που διακατέχει κυβερνητικούς κύκλους σε πολλά κράτη-μέλη.
Παρά τα σενάρια, οι ίδιοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια ευθεία χερσαία επίθεση σε χώρα του ΝΑΤΟ παραμένει σχετικά απίθανη, καθώς η Ρωσία ήδη επιβαρύνεται από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αντίθετα, πιο πιθανό θεωρείται ένα «ασαφές» ή περιορισμένο χτύπημα — μια κίνηση που θα δημιουργούσε σκοπίμως σύγχυση σχετικά με το αν ενεργοποιείται το Άρθρο 5 της Συμμαχίας. Το άρθρο αυτό προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, ωστόσο η αξιοπιστία του αμφισβητείται όταν ο ίδιος ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη».
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, πρόσθεσε μια ακόμη διάσταση στο σενάριο. Ο Λαντσμπέργκις εκτίμησε ότι ο Πούτιν θα μπορούσε να επιδιώξει κλιμάκωση σε άλλη γειτονική χώρα, ώστε να αποφύγει μια δυσμενή διαπραγμάτευση με την Ουκρανία. Η λογική πίσω από αυτό είναι ότι μια νέα εστία έντασης θα άλλαζε τη διπλωματική ατζέντα και θα διαχεόταν η διεθνής προσοχή από το ουκρανικό μέτωπο.
Αντιδράσεις: Η ΕΕ καλείται να επενδύσει άμεσα στην άμυνα
Ο Βίλε Νιινίστο, πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στη Μικτή Κοινοβουλευτική Επιτροπή ΕΕ-Ρωσίας και πρώην υπουργός της φινλανδικής κυβέρνησης, επεσήμανε ότι ακόμη και μικρές επιθετικές κινήσεις αρκούν για να σπείρουν φόβο και να αποδυναμώσουν τη διεθνή στήριξη προς την Ουκρανία. «Η Ρωσία δεν είναι παντοδύναμη, αλλά η απελπισία είναι επικίνδυνη», δήλωσε χαρακτηριστικά. Η Φινλανδία, την οποία εκπροσωπεί ο Νιινίστο, μοιράζεται 1.340 χιλιόμετρα συνόρων με τη Ρωσία — μια γεωγραφική πραγματικότητα που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στα λεγόμενά του.
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις αποφάσεις της Ουάσινγκτον. Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την απόσυρση 5.000 στρατιωτών από τη Γερμανία, ενώ παράλληλα έχουν διατυπωθεί απειλές για ανάλογες κινήσεις και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ανώτερος αξιωματούχος του Υπουργείου Άμυνας επεσήμανε ότι «υπάρχει κίνδυνος να πάρει ακόμη χειρότερη τροπή» η στάση των ΗΠΑ απέναντι στη Συμμαχία, λόγω του εσωτερικού πολιτικού κλίματος στην Αμερική. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας Ευρώπης που καλείται να σταθεί στα πόδια της αμυντικά, χωρίς να μπορεί να βασίζεται στις εγγυήσεις του παρελθόντος.
Ωστόσο, η Ευρώπη δεν έχει μείνει αδρανής. Μετά το 2022 και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι αμυντικές δαπάνες στην ΕΕ έχουν αυξηθεί σημαντικά. Ο στόχος είναι η Ένωση να έχει αξιόπιστη αποτρεπτική ικανότητα έως το 2030. Η πλήρης αναβάθμιση όμως απαιτεί χρόνια, και η μεταβατική αυτή περίοδος αδυναμίας είναι ακριβώς αυτό που οι αναλυτές αποκαλούν «παράθυρο ευκαιρίας» για τη Μόσχα.
Τι ακολουθεί: Επείγουσα κλήση για κοινές επενδύσεις
Για να αντιμετωπιστεί το παράθυρο ευκαιρίας της Ρωσίας, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι καλούν την ΕΕ να «επενδύσει σημαντικά και να επενδύσει από κοινού» στις αμυντικές της δυνατότητες. Η λογική είναι σαφής: ενόσω η αμερικανική δέσμευση απέναντι στο ΝΑΤΟ παραμένει αβέβαιη, η Ευρώπη οφείλει να επιταχύνει τη στρατηγική της αυτονόμηση. Ο στόχος του 2030 για αξιόπιστη αποτρεπτική ικανότητα θεωρείται πλέον ότι απαιτεί ταχύτερη υλοποίηση, δεδομένης της τρέχουσας γεωπολιτικής συγκυρίας. Οι σχετικές συζητήσεις αναμένεται να κυριαρχήσουν στις επόμενες συναντήσεις των ευρωπαϊκών θεσμών.
