Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε ένα φιλόδοξο σχέδιο κατασκευής γιγαντιαίων υπολογιστικών κόμβων τεχνητής νοημοσύνης, συνολικού προϋπολογισμού 20 δισεκατομμυρίων ευρώ, με στόχο να μειώσει την τεχνολογική της εξάρτηση από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Το σχέδιο, που παρουσίασε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πριν από περισσότερο από ένα χρόνο, πρόκειται να ανακοινωθεί επίσημα αυτή την άνοιξη. Ωστόσο, το σχέδιο δέχεται ήδη έντονη κριτική από νομοθέτες και εμπειρογνώμονες, οι οποίοι αμφισβητούν την αποτελεσματικότητά του πριν ακόμη τεθεί σε εφαρμογή.
Τι προβλέπει το σχέδιο για τα data centers ΑΙ
Σύμφωνα με το σχέδιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοχεύει στην κατασκευή τεσσάρων έως πέντε γιγαντιαίων εγκαταστάσεων τεχνητής νοημοσύνης σε ευρωπαϊκό έδαφος. Κάθε μία από αυτές τις εγκαταστάσεις θα τροφοδοτείται από 100.000 μονάδες επεξεργασίας γραφικών (GPU), τον εξειδικευμένο τύπο τσιπ που χρησιμοποιείται για την εκπαίδευση ισχυρών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για εγκαταστάσεις που θα είναι τετραπλάσιες σε μέγεθος από τα ήδη υπάρχοντα «AI Factories» της Ευρώπης, φέρνοντάς τες σε άμεσο ανταγωνισμό με κορυφαία παγκόσμια έργα.
Ως σημείο σύγκρισης, οι νέες ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις θα ανταγωνίζονται έργα όπως το κέντρο δεδομένων Stargate της OpenAI στη Νορβηγία, αλλά και το τεράστιο αμερικανικό πρόγραμμα Stargate αξίας 500 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο προχωρά με γοργούς ρυθμούς. Η χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών έργων θα προέρχεται από συνδυασμό δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, με την ΕΕ να έχει ήδη δημιουργήσει ειδικό ταμείο ύψους 20 δισεκατομμυρίων ευρώ για την υποστήριξη της πρωτοβουλίας.
Σκοπός των νέων υπολογιστικών κόμβων είναι η εκπαίδευση ισχυρών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης σε ευρωπαϊκό έδαφος, κάτι που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί απαραίτητο για την τεχνολογική αυτονομία της ηπείρου. Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Thomas Regnier, τόνισε ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ακατέργαστη υπολογιστική ισχύ, αλλά τη διασφάλιση της «κυρίαρχης υπολογιστικής ισχύος» για την Ευρώπη — δηλαδή την ικανότητα να επεξεργάζεται δεδομένα χωρίς να εξαρτάται από υποδομές εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Αντιδράσεις και αμφιβολίες για την επένδυση
Παρά τις φιλόδοξες διακηρύξεις, το σχέδιο αντιμετωπίζει σφοδρή κριτική από νομοθέτες και τεχνολογικούς εμπειρογνώμονες. Ο Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Σεργκέι Λαγκοδίνσκι, μίλησε ανοιχτά εναντίον του σχεδίου σε πρόσφατη εκδήλωση στις Βρυξέλλες, αμφισβητώντας την ίδια την επιχειρηματική λογική πίσω από τις γιγαντιαίες εγκαταστάσεις. «Κανείς δεν μπόρεσε να μου εξηγήσει ποια είναι η επιχειρηματική λογική πίσω από αυτά τα γιγα-εργοστάσια», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Λαγκοδίνσκι περιέγραψε συνομιλίες με υποστηρικτές του σχεδίου που επικαλούνται την ανάγκη για περισσότερη υπολογιστική ισχύ στην Ευρώπη χωρίς να μπορούν να τεκμηριώσουν για ποιον ακριβώς σκοπό θα χρησιμοποιηθεί αυτή. Η κεντρική ερώτηση που θέτουν οι επικριτές είναι αν υπάρχει πραγματική ζήτηση στην Ευρώπη για την υπολογιστική ισχύ που θα παράγουν αυτές οι εγκαταστάσεις. Χωρίς επαρκή ζήτηση, η επένδυση κινδυνεύει να αποδειχθεί αναποτελεσματική, επιβαρύνοντας τους ευρωπαίους φορολογούμενους χωρίς να φέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Παράλληλα, οι επικριτές υπογραμμίζουν ότι η ΕΕ υστερεί ήδη έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, εν μέρει λόγω της έντονης έμφασης που έχει δώσει στη ρύθμιση της τεχνολογίας. Ένα αναποτελεσματικό σχέδιο για την υπολογιστική ισχύ θα επιδείνωνε περαιτέρω αυτή την υστέρηση, αφήνοντας την Ευρώπη ακόμη πιο πίσω σε μια τεχνολογική κούρσα που επιταχύνεται με ραγδαίους ρυθμούς. Οι αμφιβολίες εστιάζονται στο κατά πόσον η κατασκευή κόμβων υπολογιστικής ισχύος είναι η σωστή στρατηγική απάντηση στις ανάγκες της ευρωπαϊκής τεχνολογικής βιομηχανίας.
Τι ακολουθεί για τα ευρωπαϊκά ΑΙ data centers
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να ανακοινώσει επίσημα το σχέδιο κατά τη διάρκεια της άνοιξης του 2026, παρουσιάζοντάς το ως την ευρωπαϊκή απάντηση στις τολμηρές αμερικανικές και κινεζικές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Το σχέδιο αναμένεται να αντιμετωπίσει περαιτέρω αντιδράσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου νομοθέτες από διαφορετικές πολιτικές ομάδες έχουν ήδη εκφράσει τις αμφιβολίες τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να απαντήσει πειστικά στα ερωτήματα σχετικά με τη ζήτηση και να τεκμηριώσει την οικονομική βιωσιμότητα των γιγαντιαίων εγκαταστάσεων πριν προχωρήσει στην υλοποίηση της επένδυσης.
