Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη της ΕΕ κατέληξαν σε συμφωνία για την απαγόρευση υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης που επιτρέπουν τη δημιουργία εικόνων ανθρώπων χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Η συμφωνία επιτεύχθηκε μετά από διαπραγματεύσεις που ολοκληρώθηκαν τη νύχτα και εντάσσεται στο πλαίσιο της ενίσχυσης της προστασίας της ιδιωτικότητας και της αξιοπρέπειας των Ευρωπαίων πολιτών. Το νέο μέτρο αποτελεί τροποποίηση του AI Act, του πρωτοποριακού ευρωπαϊκού νόμου για την τεχνητή νοημοσύνη που εγκρίθηκε πριν από δύο χρόνια.
Τι έγινε: Η συμφωνία και το περιεχόμενό της
Η νέα απαγόρευση ήρθε ως άμεση απάντηση στη λειτουργία που είχε προστεθεί στον Grok, τον βοηθό τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας xAI του Έλον Μασκ. Η εν λόγω λειτουργία επέτρεπε στους χρήστες να δημιουργούν ψευδείς εικόνες — γνωστές ως deepfakes — γυμνών ενηλίκων και παιδιών, βασισμένες σε πραγματικές φωτογραφίες, χωρίς τη συγκατάθεση των εικονιζόμενων προσώπων. Το ζήτημα αυτό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις διεθνώς και οδήγησε στην έναρξη έρευνας από τις ευρωπαϊκές αρχές. Η πίεση για νομοθετική παρέμβαση αυξήθηκε σημαντικά μετά τη δημοσιοποίηση του σκανδάλου.
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η νέα απαγόρευση καλύπτει όλα τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που παράγουν εικόνες, βίντεο ή ήχους παιδοπορνογραφικού χαρακτήρα ή παρουσιάζουν αναγνωρίσιμα πρόσωπα σε σεξουαλικές δραστηριότητες χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Τα συστήματα αυτά θα υποχρεούνται να διαθέτουν ειδικά μέτρα ασφαλείας ώστε να αποτρέπεται η παραγωγή τέτοιου περιεχομένου. Οι πάροχοι τεχνητής νοημοσύνης έχουν συγκεκριμένη προθεσμία να προσαρμόσουν τα προϊόντα τους ώστε να συμμορφώνονται με τους νέους κανόνες.
Ο νέος κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ στις 2 Δεκεμβρίου 2026. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και οι ευρωβουλευτές αποδέχτηκαν την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αναβολή της εφαρμογής των κανόνων που αφορούν τα συστήματα υψηλού κινδύνου, όπως εκείνα που λειτουργούν σε τομείς ασφάλειας, υγείας ή θεμελιωδών δικαιωμάτων. Αρχικά, οι κανόνες αυτοί επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ τον Αύγουστο, ωστόσο η Επιτροπή αποφάσισε να δώσει περισσότερο χρόνο στις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν.
Αντιδράσεις: Από τη Μελόνι στις ευρωπαϊκές αρχές
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά περιστατικά που ανέδειξαν την επείγουσα ανάγκη για ρύθμιση ήταν η καταγγελία της ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, η οποία κατήγγειλε ψευδείς φωτογραφίες της που είχαν δημιουργηθεί μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Η Μελόνι χαρακτήρισε τα deepfakes «επικίνδυνο εργαλείο», τονίζοντας τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν τόσο δημόσια πρόσωπα όσο και απλοί πολίτες. Η καταγγελία έγινε προχθές και λειτούργησε ως ακόμη ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ της ανάγκης άμεσης νομοθετικής δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι ευρωπαϊκές αρχές είχαν ήδη κινηθεί με την έναρξη επίσημης έρευνας για τη λειτουργία του Grok της xAI. Η πίεση αυτή, σε συνδυασμό με τις διεθνείς αντιδράσεις, επιτάχυνε τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε αντικατοπτρίζει την ευρύτερη ανησυχία για τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, η οποία έχει ενταθεί και με αφορμή νέες εξελίξεις στον τεχνολογικό τομέα, μεταξύ των οποίων το νέο μοντέλο Mythos της αμερικανικής εταιρείας Anthropic, που έχει προκαλέσει προβληματισμό για ζητήματα κυβερνοασφάλειας.
Τι ακολουθεί: Το νέο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής
Η κύρια αλλαγή που επέφεραν τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ήταν ο καθορισμός συγκεκριμένων ημερομηνιών αντί για ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο εφαρμογής. Έτσι, η 2α Δεκεμβρίου 2027 ορίστηκε ως ημερομηνία εφαρμογής για τα αυτόνομα συστήματα υψηλού κινδύνου, ενώ η 2α Αυγούστου 2028 αφορά εκείνα που είναι ενσωματωμένα σε άλλα προϊόντα ή λογισμικά. Οι προθεσμίες αυτές δίνουν στις εταιρείες επαρκή χρόνο για να επανασχεδιάσουν τα προϊόντα τους, ενώ ταυτόχρονα θέτουν σαφή και δεσμευτικά χρονικά όρια.
Μέχρι την έναρξη ισχύος του κανονισμού για τα deepfakes τον Δεκέμβριο του 2026, οι πάροχοι τεχνητής νοημοσύνης οφείλουν να έχουν ήδη ενσωματώσει τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας στα συστήματά τους. Οι εταιρείες που δεν συμμορφωθούν με τους νέους κανόνες θα αντιμετωπίσουν τις συνέπειες που προβλέπει ο AI Act. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρακολουθεί στενά την πορεία υλοποίησης των νέων διατάξεων κατά το διάστημα αυτό.
