Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η επίδρασή του στις τιμές της ενέργειας και των καυσίμων αποτυπώνονται αναλυτικά σε νέα έκθεση του HELLENiQ ENERGY Center for Sustainability and Energy. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ένα σύνθετο πανευρωπαϊκό πρόβλημα, που επέβαλε την υιοθέτηση δαπανηρών δημοσιονομικών μέτρων για την προστασία των καταναλωτών σε ολόκληρη την ήπειρο. Ταυτόχρονα, η έκθεση αναδεικνύει σημαντικές διαφορές στον τρόπο που κάθε κράτος διαχειρίστηκε την ενεργειακή πίεση που ασκήθηκε από τις εντάσεις στην περιοχή. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τα δεδομένα, κατέλαβε πρωτιά σε επίπεδο παρεμβατικότητας ως ποσοστό του ΑΕΠ, παρά το ότι άλλες χώρες τη ξεπέρασαν σε απόλυτα νούμερα.
Δισεκατομμύρια ευρώ για την προστασία των καταναλωτών
Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, τα δημοσιονομικά μέτρα που υιοθετήθηκαν για την άμβλυνση των επιπτώσεων του πολέμου ξεπέρασαν συνολικά τα 11,8 δισεκατομμύρια ευρώ. Στόχος αυτών των παρεμβάσεων ήταν να απομονωθούν οι πολίτες από τις εκτοξευμένες τιμές που εμφανίστηκαν τόσο στα καύσιμα όσο και στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, τα κράτη δεν κινήθηκαν με τον ίδιο τρόπο, ούτε διέθεσαν ανάλογα κεφάλαια σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας τους. Η Ισπανία αναδείχθηκε ως η πιο γενναιόδωρη χώρα σε απόλυτα νούμερα, διαθέτοντας 4,75 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Η Ελλάδα από την πλευρά της κινήθηκε σε επίπεδο περίπου 0,7 δισ. ευρώ έκτακτων μέτρων — αριθμός που φαίνεται μέτριος σε απόλυτα μεγέθη. Παράλληλα, αν αυτό το ποσό εξεταστεί ως ποσοστό του εθνικού προϊόντος, η εικόνα αλλάζει ριζικά και η χώρα μας αναδεικνύεται ως η πλέον παρεμβατική στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, τα ελληνικά μέτρα ξεπέρασαν το 0,3% του ΑΕΠ, αφήνοντας πίσω τη Βουλγαρία με ποσοστό 0,2%, αλλά και χώρες όπως η Ιταλία, η Ρουμανία και η Γερμανία, που κινήθηκαν σε επίπεδο έως 0,05%. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τη βούληση της ελληνικής κυβέρνησης να θωρακίσει τα νοικοκυριά, παρά τους αναπόφευκτους δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Εκτόξευση τιμών και ο ρόλος της ελληνικής φορολογίας
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η σύγκριση των τιμών λιανικής στα καύσιμα μεταξύ Μαΐου 2025 και του αντίστοιχου μήνα φέτος. Στην αμόλυβδη βενζίνη καταγράφηκε άνοδος 21% στη λιανική τιμή, αποτέλεσμα μιας εκρηκτικής αύξησης 49% στην τιμή διυλιστηρίου που αντικατοπτρίζει τις διεθνείς αναταράξεις στην αγορά πετρελαίου. Αντίστοιχα, το diesel ακολούθησε παρόμοια τροχιά, με την τιμή στην αντλία να ενισχύεται κατά 20% και την τιμή διυλιστηρίου να αυξάνεται κατά 37%. Οι αριθμοί αυτοί αποδεικνύουν πόσο βαθιά διείσδυσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων καταναλωτών.
Σε αυτό το πλαίσιο, η έκθεση επισημαίνει τη σημαντική επίδραση της φορολογίας στη διαμόρφωση των τελικών τιμών στα πρατήρια. Η Ελλάδα διαθέτει από τους υψηλότερους φόρους στα καύσιμα στην Ευρώπη, γεγονός που λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κάθε διεθνούς αύξησης. Ενώ άλλα κράτη επέλεξαν να μειώσουν τη φορολόγηση κατά τη διάρκεια της κρίσης, η ελληνική κυβέρνηση προτίμησε διαφορετική οδό, αποφεύγοντας να παρέμβει στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) που αποδίδει σημαντικά έσοδα στα κρατικά ταμεία. Η επιλογή αυτή, παρότι δέχθηκε επικρίσεις, κρίθηκε αναγκαία για τη διατήρηση των δημοσιονομικών ισορροπιών της χώρας.
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Ανάσα με ερωτηματικά
Μετά τη σύναψη της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η διεθνής αγορά ενέργειας εισήλθε σε νέα φάση, με αισθητή μείωση στην τιμή τόσο του αργού πετρελαίου όσο και του φυσικού αερίου. Η ανακούφιση αυτή αρχίζει σταδιακά να μεταφράζεται σε χαμηλότερες τιμές στη λιανική αγορά, με πρώτα ορατά αποτελέσματα στα πρατήρια σε όλη τη χώρα. Η αμόλυβδη βενζίνη βρέθηκε τις τελευταίες ημέρες κοντά στο 1,95 ευρώ ανά λίτρο, ενώ το diesel υποχώρησε κοντά στο 1,70 ευρώ με σαφή πτωτική τάση. Τα νούμερα αυτά αποτελούν πραγματική ανάσα για εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις που αντιμετώπισαν μήνες επώδυνης ακρίβειας.
Ωστόσο, το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι κατά πόσο η συμφωνία Ιράν-ΗΠΑ θα υλοποιηθεί τελικά στην πράξη. Νέοι τριγμοί έχουν ήδη εμφανιστεί στην περιοχή, με αφορμή τις εξελίξεις στον Λίβανο αλλά και τη στάση που υιοθετεί το Ισραήλ απέναντι στη συμφωνία. Η γεωπολιτική αστάθεια της Μέσης Ανατολής παραμένει ένας κρίσιμος παράγοντας αβεβαιότητας που θα μπορούσε να ανατρέψει τις τρέχουσες εκτιμήσεις και να επαναφέρει τις αγορές ενέργειας σε ανοδική τροχιά. Η έκθεση του HELLENiQ ENERGY καταδεικνύει για ακόμα μία φορά πόσο ευάλωτη παραμένει η ελληνική οικονομία — και κατ’ επέκταση κάθε Έλληνας καταναλωτής — στις γεωπολιτικές εξελίξεις που διαμορφώνουν τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
