Ένα από τα μεγαλύτερα χρηματιστηριακά σκάνδαλα των τελευταίων ετών έρχεται στο φως. Στοιχήματα συνολικού ύψους έως 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων για πτώση των τιμών του πετρελαίου τοποθετήθηκαν τον Μάρτιο και τον Απρίλιο λίγα λεπτά πριν ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει καθοριστικές ανακοινώσεις πολιτικής για το Ιράν. Η υπόθεση έχει ήδη κινητοποιήσει ρυθμιστικές αρχές στις ΗΠΑ, ενώ ερωτηματικά πληθαίνουν γύρω από πιθανή χρήση εμπιστευτικών πληροφοριών για οικονομικό όφελος. Η ανάλυση δεδομένων που διενήργησε το Reuters αποκάλυψε το πραγματικό μέγεθος της υπόθεσης, πολλαπλάσιο των αρχικών εκτιμήσεων.
Τέσσερις φορές το ίδιο μοτίβο στα στοιχήματα πετρελαίου
Οι ασυνήθιστες συναλλαγές εντοπίστηκαν για πρώτη φορά στις 23 Μαρτίου, όταν short θέσεις — δηλαδή στοιχήματα για υποχώρηση των τιμών — τοποθετήθηκαν λίγα λεπτά πριν ο Τραμπ ανακοινώσει την αναβολή των απειλούμενων επιθέσεων στις ιρανικές ενεργειακές υποδομές. Η ανακοίνωση αυτή προκάλεσε άμεση πτώση των τιμών του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές, αποδεικνύοντας ότι όποιος είχε τοποθετηθεί νωρίτερα κέρδισε σημαντικά ποσά. Το μοτίβο επαναλήφθηκε τρεις ακόμη φορές με εκπληκτική συνέπεια, γεγονός που ώθησε traders και αναλυτές να μιλούν για συστηματική και όχι τυχαία συμπεριφορά.
Στις 7 Απριλίου, λίγο πριν ο Τραμπ ανακοινώσει εκεχειρία με το Ιράν, νέες short θέσεις εμφανίστηκαν στις αγορές. Η ανακοίνωση προκάλεσε πτώση έως και 15% στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης ICE Brent. Η ίδια ακριβώς διαδικασία επαναλήφθηκε στις 17 Απριλίου, όταν Ιρανοί αξιωματούχοι και ο Τραμπ μίλησαν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, και στις 21 Απριλίου, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος παρέτεινε την εκεχειρία. Σε κάθε μία από αυτές τις τέσσερις περιπτώσεις, τα στοιχήματα τοποθετήθηκαν πριν από τις επίσημες ανακοινώσεις και απέδωσαν υψηλές αποδόσεις στους επενδυτές.
Τα στοιχήματα εξαπλώθηκαν σε δύο από τα μεγαλύτερα χρηματιστήρια παραγώγων παγκοσμίως: το Intercontinental Exchange (ICE) και το Chicago Mercantile Exchange (CME). Αφορούσαν παράγωγα σε αργό πετρέλαιο, diesel και βενζίνη, με χρήση τόσο του προτύπου Brent όσο και του West Texas Intermediate (WTI). Το Reuters δεν κατάφερε να εξακριβώσει την ταυτότητα των επενδυτών που τοποθέτησαν τα στοιχήματα, ούτε αν προέρχονταν από τις ΗΠΑ ή από άλλη χώρα.
Αντιδράσεις και έρευνες από ρυθμιστικές αρχές
Το πρώτο κύμα αναφορών είχε εστιάσει σε στοιχήματα ύψους 2,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων — ένας αριθμός που είχε ήδη κινητοποιήσει τις αρχές. Ωστόσο, η εκτενέστερη ανάλυση δεδομένων αποκάλυψε ότι το συνολικό ύψος ανέρχεται σε έως 7 δισεκατομμύρια δολάρια, πολλαπλάσιο του αρχικά εκτιμώμενου. Η Επιτροπή Εμπορίας Συμβολαίων Μελλοντικής Εκπλήρωσης Εμπορευμάτων (CFTC) των ΗΠΑ διεξάγει ήδη έρευνα, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το θέμα, αν και η ίδια η αρχή δεν έχει δώσει επίσημη επιβεβαίωση. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει ήδη προειδοποιήσει το προσωπικό κατά της χρήσης μη δημοσιευμένων πληροφοριών για οικονομικό όφελος.
Παράλληλα, το CME διερευνά τις συναλλαγές, ενώ το ICE αρνήθηκε να σχολιάσει. Ούτε το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, ούτε η CFTC, ούτε ο Λευκός Οίκος απάντησαν σε σχετικά ερωτήματα. Νομικοί εμπειρογνώμονες και νομοθέτες έχουν ζητήσει από τις ρυθμιστικές αρχές να διερευνήσουν αν τα στοιχήματα βασίζονταν σε εμπιστευτικές πληροφορίες ή σε διαρροές από κυβερνητικούς κύκλους. Η υπόθεση θέτει σοβαρά ερωτήματα για το επίπεδο προστασίας των ευαίσθητων πληροφοριών μέσα στην αμερικανική διοίκηση, ιδίως όταν αυτές αφορούν αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Τι ακολουθεί
Η CFTC συνεχίζει την έρευνά της χωρίς να έχει δώσει ακόμη επίσημο σχολιασμό για το εύρος της. Το CME επίσης ερευνά τις ύποπτες συναλλαγές ανεξάρτητα, ενώ η ταυτότητα των επενδυτών παραμένει άγνωστη. Αν επιβεβαιωθεί η χρήση εμπιστευτικών κυβερνητικών πληροφοριών, η υπόθεση θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα σκάνδαλα insider trading στην ιστορία των αγορών ενέργειας.
