Σοβαρή προειδοποίηση για το κλίμα εξέδωσε σήμερα, 8 Μαΐου 2026, το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο Copernicus: το κλιματικό φαινόμενο Ελ Νίνιο, που αναμένεται να εκδηλωθεί τους επόμενους μήνες, ενδέχεται να οδηγήσει το 2027 να γίνει η πιο θερμή χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ. Η προειδοποίηση προέρχεται από την κλιματολόγο Σαμάνθα Μπέρτζες, αρμόδια για την παρακολούθηση του κλίματος στο ευρωπαϊκό κέντρο μεσοπρόθεσμων μετεωρολογικών προβλέψεων που επιβλέπει το Copernicus. Η δήλωσή της στο Γαλλικό Πρακτορείο αναστάτωσε την επιστημονική κοινότητα, καθώς το 2024 κατέχει ήδη την κορυφή ως η θερμότερη χρονιά στα κλιματολογικά αρχεία.
Τι είναι το Ελ Νίνιο και γιατί ανησυχούν οι επιστήμονες
Το El Niño Southern Oscillation (ENSO) αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους μηχανισμούς του παγκόσμιου κλίματος. Πρόκειται για περιοδικές εναλλαγές θερμών και ψυχρών φάσεων στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, που επηρεάζουν δραστικά την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε ολόκληρο τον πλανήτη. Στη θερμή φάση — αυτή που ονομάζουμε Ελ Νίνιο — θερμότερες μάζες νερού μετακινούνται προς τον ανατολικό Ειρηνικό, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις: ακραίες θερμοκρασίες, καύσωνες, πλημμύρες και ξηρασίες σε διαφορετικές περιοχές. Αυτό ακριβώς το φαινόμενο αναμένεται να εκδηλωθεί τους επόμενους μήνες, σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα που συγκεντρώνει το Copernicus.
Βασικό στοιχείο που προβληματίζει τους ειδικούς είναι η παρουσία ενός τεράστιου υποθαλάσσιου θερμού κύματος, γνωστού ως Kelvin Wave, στον τροπικό Ειρηνικό. Αυτό το κύμα μεταφέρει τεράστιες ποσότητες θερμότητας από τα δυτικά προς τα ανατολικά τμήματα του ωκεανού, επιταχύνοντας τις εξελίξεις. Σε βάθη που κυμαίνονται από 50 έως 250 μέτρα, καταγράφονται θερμοκρασιακές ανωμαλίες που φτάνουν έως και +8°C πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, ενισχύοντας σημαντικά την πιθανότητα γρήγορης και ισχυρής ανάπτυξης του φαινομένου. Παράλληλα, ανωμαλίες άνω του +4°C καταγράφονται κοντά στα Νησιά Γκαλαπάγκος και στις δυτικές ακτές των ΗΠΑ.
Τα τελευταία ensemble μοντέλα του ECMWF και της NOAA προβλέπουν θερμοκρασιακές αποκλίσεις στην περιοχή Niño 3.4 που ξεπερνούν το κρίσιμο όριο των +2°C — το επίπεδο που χαρακτηρίζει ένα Super El Niño. Σε ορισμένα σενάρια, οι αποκλίσεις αγγίζουν τους +4,5°C, γεγονός που θα σήμαινε ένα από τα πιο ισχυρά φαινόμενα των τελευταίων 150 ετών. Ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι κάθε νέα ανανέωση των μετεωρολογικών δεδομένων εντείνει το σενάριο, καθώς η ένταση αυξάνεται με την προσέγγιση του καλοκαιριού.
Αντιδράσεις επιστημόνων και επιπτώσεις για Ελλάδα και Ευρώπη
Η κλιματολόγος Σαμάνθα Μπέρτζες ήταν απόλυτα ξεκάθαρη μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο: «Είναι πιθανό το 2027 να ξεπεράσει το 2024 και να γίνει η πιο θερμή χρονιά που καταγράφτηκε ποτέ». Η αξιωματούχος του ευρωπαϊκού κέντρου μεσοπρόθεσμων μετεωρολογικών προβλέψεων τόνισε ότι ο συνδυασμός του Ελ Νίνιο με τη γενικότερη κλιματική αλλαγή δημιουργεί συνθήκες ρεκόρ θερμότητας. Ήδη αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία καθίστανται αντιληπτές από τους επιστήμονες, όπως η μεταβολή της Walker Circulation και η μετατόπιση των jet streams σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα πρώτα μοντέλα για το καλοκαίρι του 2026 προβλέπουν ενισχυμένους καύσωνες και ακραία καιρικά φαινόμενα σε Βόρεια Αμερική και Ευρώπη.
Για την Ελλάδα συγκεκριμένα, οι προβλέψεις των επιστημόνων είναι ανησυχητικές. Τα μοντέλα δείχνουν θερμότερο καλοκαίρι από το συνηθισμένο, με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καυσώνων και έντονων καταιγίδων κατά τους θερινούς μήνες. Ωστόσο, αυτό που επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση είναι η ήδη ανεβασμένη θερμοκρασία της Μεσογείου Θάλασσας, η οποία λειτουργεί ως επιπλέον «καύσιμο» για τα ακραία μετεωρολογικά συμβάντα. Ο συνδυασμός θερμού Ειρηνικού και θερμής Μεσογείου διαμορφώνει ένα σκηνικό αυξημένης θερμοκρασίας και έντονων φαινομένων που θα επηρεάσει ολόκληρη τη χώρα.
Τι ακολουθεί: Τα επόμενα βήματα της επιστήμης
Οι επόμενοι μήνες αναδεικνύονται σε κρίσιμους για την εξέλιξη του φαινομένου. Τα μοντέλα του ECMWF και της NOAA ανανεώνονται συνεχώς, και κάθε νέα ενημέρωση υποδεικνύει αυξανόμενη ένταση. Αν το Ελ Νίνιο εκδηλωθεί με την αναμενόμενη ισχύ, το 2026 θα είναι ήδη ένα από τα θερμότερα καλοκαίρια που έχουν βιώσει η Ευρώπη και η Ελλάδα. Οι επιστήμονες του Copernicus συνεχίζουν την παρακολούθηση των δεδομένων και αναμένονται νέες ανακοινώσεις καθώς το φαινόμενο εξελίσσεται. Ο τελικός αντίκτυπος στο κλίμα του πλανήτη — και στη θερμοκρασία του 2027 — θα εξαρτηθεί από το πόσο ισχυρά και για πόσο διάστημα θα διαρκέσει το Super El Niño που, σύμφωνα με όλες τις επιστημονικές ενδείξεις, έρχεται.
