Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται η αμερικανοϊρανική κρίση, καθώς η πρόταση των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου παραμένει αναπάντητη, ενώ οι εχθροπραξίες στον Κόλπο του Ομάν συνεχίζονται. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε με σαφήνεια ότι αναμένει απάντηση από την Τεχεράνη εντός ωρών, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο είτε αποδοχής είτε απόρριψης του αμερικανικού σχεδίου. Ωστόσο, η ιρανική πλευρά ξεκαθάρισε ότι δεν δεσμεύεται από τις προθεσμίες της Ουάσιγκτον και ακολουθεί τους δικούς της ρυθμούς. Η διπλωματική αυτή ένταση εκτυλίσσεται σε ένα φόντο ανανεωμένης στρατιωτικής δραστηριότητας, που απειλεί να αναζωπυρώσει τις εχθροπραξίες σε ευρύτερη κλίμακα.
Αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικά δεξαμενόπλοια
Η ένταση κλιμακώθηκε επικίνδυνα όταν ο αμερικανικός στρατός έπληξε δύο ιρανικά δεξαμενόπλοια στον Κόλπο του Ομάν, σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας που παρέχει πρόσβαση στα κρίσιμα Στενά του Ορμούζ. Τα δύο πλοία, τα οποία σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό είχαν άδειες δεξαμενές, «εξουδετερώθηκαν» από μαχητικό αεροσκάφος, με αποτέλεσμα να μείνουν ακυβέρνητα στα νερά του Κόλπου. Ασπρόμαυρα βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης απαθανάτισαν πυκνές κολόνες καπνού να αναδύονται από τις πρύμνες των σκαφών, αποτυπώνοντας με γλαφυρό τρόπο τη σοβαρότητα των πληγμάτων. Η τύχη των δύο ακυβέρνητων τάνκερ παραμένει μέχρι στιγμής άγνωστη, γεγονός που αυξάνει τους φόβους για ναυτική καταστροφή στην περιοχή.
Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα και έντονα, καταγγέλλοντας στον ΟΗΕ αυτό που χαρακτήρισε «κατάφωρη παραβίαση» της κατάπαυσης του πυρός που είχε τεθεί σε εφαρμογή έναν μήνα νωρίτερα. Σύμφωνα με πηγή του ιρανικού πρακτορείου ειδήσεων Tasnim, οι Ιρανοί ανταπέδωσαν τα πλήγματα, αν και το ίδιο μέσο μετέδωσε ότι μετά από μια περίοδο ανταλλαγών πυρών «η ηρεμία έχει αποκατασταθεί». Παράλληλα, ανταλλαγές πυρών είχαν σημειωθεί ήδη από την προηγούμενη Πέμπτη, στοιχείο που δείχνει ότι η κλιμάκωση δεν ήταν απρόσμενη. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας ευμετάβλητης εκεχειρίας, η οποία φαίνεται να σπάει και να ανασυγκολλάται με γοργούς ρυθμούς, χωρίς να υπάρχει κάποιο πλαίσιο που να εγγυάται τη σταθερότητά της.
Τα Στενά του Ορμούζ και η παγκόσμια οικονομία
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, που παραμένουν αποκλεισμένα και από τις δύο πλευρές — τόσο από το Ιράν όσο και από τις ΗΠΑ. Ο αποκλεισμός αυτός έχει ήδη παραλύσει τη θαλάσσια κυκλοφορία σε μία από τις πιο κρίσιμες υδάτινες αρτηρίες του πλανήτη, ωθώντας την παγκόσμια οικονομία στο «χείλος του γκρεμού». Ο πόλεμος έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, με τη μεγάλη πλειονότητα των θυμάτων να καταγράφεται στο Ιράν και στον Λίβανο. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κάλεσε για άλλη μια φορά τους Ευρωπαίους εταίρους να συνεισφέρουν στις προσπάθειες ασφαλούς ανοίγματος των Στενών — πρόσκληση την οποία η Ευρώπη αρνείται, εφόσον δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών.
Στο μεταξύ, νέο περιβαλλοντικό πρόβλημα ήρθε να επιβαρύνει την ήδη κρίσιμη κατάσταση: μια πετρελαιοκηλίδα εκτάσεως 50 τετραγωνικών χιλιομέτρων εντοπίστηκε ανοικτά του νησιού Χαργκ, του κυριότερου κέντρου εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν, σύμφωνα με δημοσίευμα της New York Times. Η κηλίδα συνεχίζει να μεγεθύνεται, απειλώντας ένα από τα πιο ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα της περιοχής. Παρά τον αποκλεισμό και την ένταση, το βαρέλι του αργού Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας έκλεισε την εβδομάδα κάτω από τα 100 δολάρια — μια αντίδραση της αγοράς που ωστόσο δεν κρύβει την ανησυχία για τη μελλοντική πορεία των τιμών ενέργειας.
«Τα Στενά, πολύτιμα όσο ατομική βόμβα»
Ενδεικτική της ιρανικής στρατηγικής σκέψης είναι η δήλωση σύμβουλου του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, ο οποίος χαρακτήρισε τα Στενά του Ορμούζ ως «ευκαιρία εξίσου πολύτιμη με ατομική βόμβα». Η ρητορική αυτή αποτυπώνει με τον πλέον γλαφυρό τρόπο την κεντρική θέση που κατέχει ο έλεγχος της υδάτινης αυτής διόδου στην ιρανική εξωτερική πολιτική και διαπραγματευτική στρατηγική. Ωστόσο, παρά τον σκληρό λόγο, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, απέφυγε να αποκλείσει οριστικά μια θετική απάντηση στην αμερικανική πρόταση. Δήλωσε απλώς ότι η Τεχεράνη τη μελετά προσεκτικά και δεν αισθάνεται δεσμευμένη από τις προθεσμίες που θέτει η Ουάσιγκτον. Το μήνυμα είναι σαφές: το Ιράν δεν θα κάνει βιαστικές κινήσεις υπό πίεση, αλλά δεν έχει κλείσει και εντελώς την πόρτα στη διπλωματία. Το αν τελικά ανοίξει αυτή η πόρτα — και υπό ποιες συνθήκες — θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την τύχη της ευρύτερης περιοχής, αλλά και της παγκόσμιας οικονομίας στις επόμενες κρίσιμες εβδομάδες.
