Η επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο και η συνάντησή του με τον Σι Τζινπίνγκ ανέδειξε το βαθύ δίλημμα που αντιμετωπίζει η αμερικανική πλευρά: πώς να αξιοποιήσει το κινεζικό κεφάλαιο χωρίς να θέσει σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια. Παράλληλα, ένα επεισόδιο ασφαλείας στον Ναό του Ουρανού ανέδειξε τις δυσκολίες συνεννόησης ακόμη και σε ζητήματα πρωτοκόλλου μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων.
Τι έγινε: Το αδιέξοδο των κινεζικών επενδύσεων
Ο Τραμπ έχει χτίσει σημαντικό μέρος της οικονομικής του πολιτικής πάνω στις επενδυτικές δεσμεύσεις ξένων χωρών. Επιστρέφει από κάθε ταξίδι με ανακοινώσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, παρουσιάζοντάς τες ως απόδειξη ότι η Αμερική προσελκύει ξανά τον παγκόσμιο επενδυτικό κόσμο. Με την Κίνα, ωστόσο, το παιχνίδι είναι ιδιαίτερα σύνθετο, καθώς η Ουάσινγκτον δεν αντιμετωπίζει πλέον το κινεζικό κεφάλαιο ως απλή επένδυση. Το αντιμετωπίζει ως πιθανό φορέα επιρροής, τεχνολογικής διείσδυσης και εθνικού κινδύνου.
Στο «μενού» των συνομιλιών Τραμπ – Σι βρέθηκαν δασμοί, σόγια, αεροσκάφη και πρόσβαση των αμερικανικών εταιρειών στην κινεζική αγορά. Το κεντρικό, ωστόσο, ερώτημα παρέμεινε αναπάντητο: κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να ξανανοίξουν την πόρτα σε μεγάλο κινεζικό κεφάλαιο. Οι κόκκινες γραμμές δεν είναι σταθερές και μετακινούνται συνεχώς μαζί με την τεχνολογία, την πολιτική συγκυρία και την αντίληψη περί απειλής. Οι ημιαγωγοί, η τεχνητή νοημοσύνη, η βιοτεχνολογία, η αεροδιαστημική, τα κρίσιμα ορυκτά, οι μπαταρίες, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι τηλεπικοινωνίες βρίσκονται όλα στην ίδια ζώνη καχυποψίας.
Ακόμη και η γη, οι αποθήκες, τα αγροτεμάχια και οι εγκαταστάσεις κοντά σε στρατιωτικές βάσεις δεν θεωρούνται πια ουδέτερες επενδυτικές κινήσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένας «ασφαλής χάρτης» εξαιρετικά δύσκολος να σχεδιαστεί. Ο Τραμπ μπορεί να θέλει μια τεράστια δέσμευση — ακόμη και ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων — ως τρόπαιο από το Πεκίνο, αλλά γνωρίζει ότι μια τέτοια ανακοίνωση θα πυροδοτούσε αντίδραση από τα αντι-κινεζικά κέντρα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, από το Κογκρέσο και από τη βιομηχανική βάση που ο ίδιος υποστηρίζει ότι υπερασπίζεται.
Αντιδράσεις: Η ένταση στον Ναό του Ουρανού
Στο περιθώριο των συνομιλιών σημειώθηκε ένα επεισόδιο που ανέδειξε τις λεπτές ισορροπίες μεταξύ των δύο χωρών. Κινέζοι αξιωματούχοι ασφαλείας φέρονται να εμπόδισαν ένοπλο πράκτορα της αμερικανικής Secret Service να εισέλθει στον Ναό του Ουρανού, τον ιστορικό αυτοκρατορικό χώρο της κινεζικής πρωτεύουσας. Ο πράκτορας συνόδευε το δημοσιογραφικό pool του Λευκού Οίκου, ωστόσο οι κινεζικές αρχές αντέδρασαν στην παρουσία του όπλου του στον χώρο υψηλής προστασίας. Η διαφωνία προκάλεσε καθυστέρηση περίπου 30 λεπτών πριν βρεθεί συμβιβαστική λύση.
Σύμφωνα με το Fox News, το επεισόδιο εξελίχθηκε σε έντονη αντιπαράθεση μεταξύ Αμερικανών και Κινέζων αξιωματούχων ασφαλείας, χωρίς πάντως να υπάρξει σωματική σύγκρουση. Το Daily Beast ανέφερε ότι μετά από περίπου 30 λεπτά συζητήσεων βρέθηκε συμβιβασμός, χωρίς να διευκρινιστούν οι λεπτομέρειες. Η αμερικανική δημοσιογραφική αποστολή αντιμετώπισε και άλλα εμπόδια στην προσπάθειά της να ακολουθήσει το πρόγραμμα και να επανενταχθεί στην προεδρική αυτοκινητοπομπή. Ο Τραμπ χαρακτήρισε τις συνομιλίες με τον Σι Τζινπίνγκ «great», μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση.
Το περιστατικό αναδεικνύει πόσο δύσκολη παραμένει η συνεννόηση ακόμη και σε ζητήματα πρωτοκόλλου ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις. Σε επισκέψεις αρχηγών κρατών, η ασφάλεια αποτελεί πεδίο λεπτών ισορροπιών: οι ΗΠΑ επιμένουν στην πλήρη επιχειρησιακή αυτονομία της Secret Service, ενώ η χώρα υποδοχής διατηρεί τον τελικό έλεγχο των χώρων. Η Κίνα δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως εμπορικός εταίρος με προβλήματα αλλά ως συστημικός ανταγωνιστής — και αυτό έχει συνέπειες σε κάθε επίπεδο επαφής, από τις διαπραγματεύσεις στο τραπέζι έως τις αντιπαραθέσεις έξω από ιστορικά μνημεία.
Τι ακολουθεί: Το δίλημμα παραμένει
Οι συνομιλίες Τραμπ – Σι επικεντρώθηκαν σε εμπόριο, Ταϊβάν, Ιράν και ενεργειακή ασφάλεια, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που καθορίζουν τις σχέσεις των δύο χωρών. Ωστόσο, το θεμελιώδες δίλημμα για τον Τραμπ παραμένει άλυτο: πώς να παρουσιάσει μια μεγάλη επενδυτική δέσμευση από το Πεκίνο χωρίς να πυροδοτήσει αντιδράσεις στο εσωτερικό. Το κινεζικό κεφάλαιο υπάρχει, αλλά οι τομείς στους οποίους θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό στενεύουν διαρκώς. Η Ουάσινγκτον έχει χτίσει τα τελευταία χρόνια ένα πλέγμα καχυποψίας, περιορισμών και πολιτικής αντίστασης που δεν ξεπερνιέται με μια μόνο κορυφαία συνάντηση, όσο υψηλού συμβολισμού και αν είναι αυτή.
