Τέσσερις χώρες της Μεσογείου διαμόρφωσαν κοινό μέτωπο για να αποτρέψουν μια πιθανή μεταναστευτική κρίση που ενδέχεται να προκληθεί από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιταλία και η Μάλτα εξέδωσαν κοινή δήλωση με αφορμή το Europe Gulf Forum, υπογραμμίζοντας την αποφασιστικότητά τους να μην επαναληφθεί το σενάριο του 2015. Οι τέσσερις ηγέτες — ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, η Τζόρτζια Μελόνι και ο Ρόμπερτ Αμπέλα — συμφώνησαν σε τέσσερις βασικούς άξονες δράσης και προέβλεψαν συγκεκριμένα επόμενα βήματα σε επίπεδο υπουργών.
Τι αποφάσισαν οι τέσσερις ηγέτες στο Europe Gulf Forum
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και ο πρωθυπουργός της Μάλτας Ρόμπερτ Αμπέλα συναντήθηκαν αξιοποιώντας τη συνέχεια της προηγούμενης συνάντησής τους στην Αγία Νάπα της Κύπρου. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η ανάγκη πρόληψης μιας νέας μεταναστευτικής κρίσης, ανάλογης με εκείνη του 2015, που είχε αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την Ευρώπη. Οι τέσσερις χώρες, ως τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των μεταναστευτικών ροών, ανέλαβαν την πρωτοβουλία να συντονίσουν τις αντιδράσεις τους. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επιτείνει τους κινδύνους και επιβάλλει άμεση και συνδυαστική απάντηση.
Στο κέντρο της κοινής στρατηγικής βρίσκονται τέσσερις άξονες δράσης. Πρώτον, η υποστήριξη των προσπαθειών για τη βελτίωση της ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. Δεύτερον, η συνεργασία ώστε οι πληθυσμοί που έχουν πληγεί από τη σύγκρουση να λαμβάνουν την απαραίτητη βοήθεια. Τρίτον, η διασφάλιση της έγκαιρης και πλήρους εφαρμογής του νέου Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, με έμφαση στο επικαιροποιημένο νομικό πλαίσιο για καταστάσεις κρίσης, ανωτέρας βίας και υβριδικές απειλές. Τέταρτον, η ενίσχυση της κοινής ετοιμότητας για τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, με πλήρη σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.
Παράλληλα, οι ηγέτες κατέγραψαν ρητά τις συγκεκριμένες επιλογές που εξετάζουν τα κράτη που δέχονται τις μεγαλύτερες πιέσεις. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η ενίσχυση της συνεργασίας με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης των μεταναστών, η εντατικοποίηση της καταπολέμησης των διακινητών και η ενδεχόμενη ενεργοποίηση του Κανονισμού της ΕΕ για καταστάσεις κρίσης και ανωτέρας βίας. Η κοινή δήλωση εκπέμπει σαφές μήνυμα ότι οι τέσσερις χώρες επιδιώκουν ενεργή και προληπτική αντιμετώπιση, χωρίς να αναμένουν παθητικά.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η Διακήρυξη του Κισινάου
Η κοινή δήλωση των τεσσάρων χωρών εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Η αναφορά στο σενάριο του 2015 δεν είναι τυχαία: εκείνη η κρίση, που οδήγησε στην άφιξη εκατοντάδων χιλιάδων ατόμων στην Ευρώπη, παραμένει το αρνητικό σημείο αναφοράς για κάθε σχετική συζήτηση. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ανανεώνει αυτές τις ανησυχίες και αναδεικνύει την επείγουσα ανάγκη για συντονισμένη δράση. Οι τέσσερις χώρες, που βρίσκονται γεωγραφικά στον πιο εκτεθειμένο νότιο τομέα της Ευρώπης, επιλέγουν να κινηθούν ενωμένες.
Θετικά αντιμετώπισαν οι τέσσερις ηγέτες και τη Διακήρυξη του Κισινάου για τη μετανάστευση, που εγκρίθηκε ομόφωνα στις 15 Μαΐου 2026 στο πλαίσιο της 135ης Συνόδου της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η Διακήρυξη αναγνωρίζει τις σημαντικές και πολύπλοκες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα ευρωπαϊκά κράτη σε σχέση με τη μετανάστευση. Η ομόφωνη έγκρισή της από το Συμβούλιο της Ευρώπης παρέχει ένα ακόμη θεσμικό έρεισμα για την κοινή αντιμετώπιση του φαινομένου. Ωστόσο, το ουσιαστικό βάρος πέφτει στις εθνικές αντιδράσεις και στον συντονισμό των χωρών που επηρεάζονται άμεσα.
Τι ακολουθεί: Σύνοδος υπουργών στη Ρώμη τον Ιούνιο
Τα επόμενα βήματα είναι ήδη προγραμματισμένα. Ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών Ματέο Πιαντεντόζι θα καλέσει τους ομολόγους του από την Κύπρο, την Ελλάδα και τη Μάλτα για συνάντηση στη Ρώμη στις 17 Ιουνίου 2026. Στόχος της συνάντησης είναι να συνεχιστεί η επεξεργασία των εθνικών αντιδράσεων σε μια πιθανή σημαντική αύξηση των μεταναστευτικών ροών που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Η επιλογή της Ρώμης ως τόπου διεξαγωγής αντικατοπτρίζει τον ενεργό ρόλο που αναλαμβάνει η Ιταλία στη διαχείριση του ζητήματος. Η συγκεκριμένη ημερομηνία δείχνει ότι οι τέσσερις χώρες αντιμετωπίζουν το ζήτημα με επείγοντα χαρακτήρα.
