Νέο ρεκόρ τεσσάρων δεκαετιών καταγράφουν οι εκτελέσεις παγκοσμίως το 2025, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας που δημοσιοποιήθηκε σήμερα. Τουλάχιστον 2.707 εκτελέσεις καταγράφηκαν σε 17 χώρες — ο υψηλότερος αριθμός από το 1981 — με το Ιράν να ευθύνεται για το 80% του συνόλου. Η αύξηση φτάνει το 78% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, ενώ η πραγματική εικόνα εκτιμάται ακόμη πιο ζοφερή, καθώς τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν τις χιλιάδες εκτελέσεις που θεωρείται ότι πραγματοποιούνται ετησίως στην Κίνα.
Τι έγινε: 2.707 εκτελέσεις και ρεκόρ 44 χρόνων
Η Διεθνής Αμνηστία, η οργάνωση υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έδρα το Λονδίνο, κατέγραψε τουλάχιστον 2.707 εκτελέσεις σε όλο τον κόσμο μέσα στο 2025. Ο αριθμός αυτός είναι αυξημένος κατά 78% σε σχέση με το 2024 και αποτελεί τον υψηλότερο που έχει καταγράψει η οργάνωση από το 1981, όταν είχαν μετρηθεί 3.191 εκτελέσεις, χωρίς και τότε να περιλαμβάνεται η Κίνα. Η ΜΚΟ θεωρεί ότι η Κίνα είναι η χώρα με τις περισσότερες εκτελέσεις παγκοσμίως, αλλά δεν έχει πρόσβαση σε επαληθευμένα στοιχεία, γι’ αυτό και δεν τη συμπεριλαμβάνει στις επίσημες καταγραφές της. Το συμπέρασμα είναι σαφές: η πραγματική παγκόσμια εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική από αυτή που αποτυπώνεται στα δημοσιευμένα δεδομένα.
Το Ιράν βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της δραματικής αύξησης, ευθυνόμενο για το 80% των εκτελέσεων παγκοσμίως το 2025. Τουλάχιστον 2.159 άνθρωποι εκτελέστηκαν διά απαγχονισμού — έναντι 972 το 2024 — δηλαδή ο αριθμός περισσότερο από διπλασιάστηκε σε διάστημα μόλις ενός χρόνου. Η ραγδαία αύξηση επιταχύνθηκε μετά τον πόλεμο 12 ημερών που εξαπέλυσαν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εναντίον του Ιράν τον Ιούνιο. Συγκεκριμένα, πριν από τη σύγκρουση είχαν πραγματοποιηθεί 654 εκτελέσεις, ενώ μόνο το δεύτερο εξάμηνο — από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο — ακολούθησαν ακόμη 1.505 εκτελέσεις, αποκαλύπτοντας τη στενή σύνδεση της πολεμικής αναταραχής με την κλιμάκωση της θανατικής ποινής.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι και το προφίλ των εκτελέσεων στο Ιράν. Σχεδόν οι μισές — συγκεκριμένα 998 — συνδέονταν με παραβιάσεις της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά, αριθμός που επίσης διπλασιάστηκε σε σχέση με το 2024. Η έκθεση επισημαίνει ακόμη ότι δεν περιλαμβάνει τις εκτελέσεις που ακολούθησαν τις νέες κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας τον Ιανουάριο και το ξέσπασμα ευρύτερης κρίσης στη Μέση Ανατολή στις 28 Φεβρουαρίου. Ο ΟΗΕ από την πλευρά του έχει ήδη καταγράψει τουλάχιστον 21 εκτελέσεις στο Ιράν από τα τέλη Φεβρουαρίου, για πολιτικούς λόγους ή για υποθέσεις συνδεδεμένες με την «εθνική ασφάλεια» — στοιχεία που δεν εμπεριέχονται στην επίσημη καταγραφή της Αμνηστίας.
Αντιδράσεις: «Ξεδιάντροπη μειοψηφία» κρατών στο στόχαστρο
Η γενική γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας, Ανιές Καλαμάρ, εξαπέλυσε σφοδρή καταγγελία κατά των κρατών που εξακολουθούν να εφαρμόζουν τη θανατική ποινή. Μια «ξεδιάντροπη μειοψηφία» κυβερνήσεων, όπως τις χαρακτήρισε, «μετατρέπει τη θανατική ποινή σε όπλο για να ενσταλάξει φόβο, να συντρίψει κάθε διαφωνία και να επιδείξει την εξουσία των κρατικών θεσμών σε ανθρώπους σε μειονεκτική θέση και περιθωριοποιημένες κοινότητες». Η ίδια η έκθεση κατηγορεί ευθέως τις ιρανικές αρχές ότι έχουν μετατρέψει τη θανατική ποινή σε «εργαλείο καταστολής και πολιτικού ελέγχου», αποδίδοντάς τους ευθύνη για «άνοδο άνευ προηγουμένου» των εκτελέσεων στη χώρα αυτή.
Ωστόσο, το Ιράν δεν είναι η μόνη χώρα στο στόχαστρο. Η Σαουδική Αραβία κατέγραψε 356 εκτελέσεις το 2025, αναδεικνύοντάς την ως τη δεύτερη χώρα με τα περισσότερα καταγεγραμμένα περιστατικά. Ακολουθεί η Υεμένη με τουλάχιστον 51 εκτελέσεις, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες — η μόνη δυτική χώρα που εμφανίζεται στον κατάλογο — προχώρησαν σε 47 εκτελέσεις. Η Αίγυπτος κατέγραψε 23 εκτελέσεις, ενώ η Σομαλία, η Σιγκαπούρη και το Κουβέιτ προχώρησαν σε 17 εκτελέσεις η καθεμία. Συνολικά, θανατικές εκτελέσεις καταγράφηκαν σε 17 χώρες παγκοσμίως, αποτυπώνοντας πόσο περιορισμένη — μα και πόσο επίμονη — παραμένει αυτή η «ξεδιάντροπη μειοψηφία» κρατών.
Η έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας αποτυπώνει μια ευρύτερη ανησυχητική τάση: τη χρήση της θανατικής ποινής ως μέσου πολιτικής καταστολής σε χώρες που αντιμετωπίζουν εσωτερικές αναταραχές ή εξωτερικές πολεμικές συγκρούσεις. Η εντυπωσιακή αύξηση των εκτελέσεων στο Ιράν μετά τον πόλεμο του Ιουνίου 2025 το επιβεβαιώνει περίτρανα: 654 εκτελέσεις πριν από τη σύγκρουση και 1.505 εκτελέσεις στη συνέχεια, σε μόλις έξι μήνες. Η Ανιές Καλαμάρ και η οργάνωση που εκπροσωπεί καθιστούν σαφές ότι τα δεδομένα αυτά δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με σιωπή από τη διεθνή κοινότητα.
