Το Ιράν ανακοίνωσε πως σχεδιάζει να επιβάλει τέλη διέλευσης στα πλοία που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η ανακοίνωση έγινε το Σάββατο από τον Ιρανό πρέσβη στο Πεκίνο, Αμπντολρεζά Ραχμανί Φαζλί, στο Φόρουμ για την Παγκόσμια Ειρήνη. Παράλληλα, η Τεχεράνη διαβεβαίωσε ότι οι σύμμαχες χώρες θα τύχουν ειδικής μεταχείρισης, ενώ η ιδέα των τελών έχει ήδη απορριφθεί από την Ουάσινγκτον.
Νέες ρυθμίσεις σε συνεργασία με το Ομάν
Σύμφωνα με τον Αμπντολρεζά Ραχμανί Φαζλί, το Ιράν επεξεργάζεται σε συνεργασία με το Ομάν νέες ρυθμίσεις για τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία αποτελούν, όπως τόνισε, μέρος των χωρικών υδάτων της χώρας του. Ο πρέσβης δήλωσε ότι το Ιράν «θα επιβάλει σίγουρα τέλος για τις παρεχόμενες υπηρεσίες», επιμένοντας ωστόσο ότι δεν πρόκειται για «διόδια». Οι νέοι κανόνες, όπως εξήγησε, θα αφορούν την εγγύηση της ασφάλειας κατά τη διέλευση των πλοίων, την παρακολούθηση της κίνησης στη θαλάσσια οδό, καθώς και τον συνυπολογισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τον μεγάλο αριθμό σκαφών που διασχίζουν καθημερινά τα Στενά.
Ο Ιρανός διπλωμάτης ξεκαθάρισε ότι οι χώρες που στάθηκαν «φιλικές» προς το Ιράν στις δύσκολες στιγμές θα λάβουν ειδική μεταχείριση στο νέο καθεστώς χρεώσεων. Η δήλωση αυτή έρχεται σε περίοδο κατά την οποία τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου σε καιρό ειρήνης. Η στρατηγική σημασία της περιοχής εξηγεί γιατί κάθε αλλαγή στο καθεστώς διέλευσης προκαλεί άμεσες αντιδράσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το ιστορικό του αποκλεισμού και η συμφωνία με τις ΗΠΑ
Τα Στενά του Ορμούζ είχαν αποκλειστεί σε μεγάλο βαθμό μετά την έναρξη των ισραηλινοαμερικανικών πληγμάτων στις 28 Φεβρουαρίου, γεγονός που είχε προκαλέσει άνοδο στις τιμές της ενέργειας παγκοσμίως. Το Ιράν ήρε τον αποκλεισμό στον απόηχο της υπογραφής μνημονίου συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες στις 17 Ιουνίου, ένα βήμα που συνέβαλε στην αποκλιμάκωση της κρίσης. Η αρχική συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον προέβλεπε ότι τα εμπορικά πλοία θα μπορούσαν να διέρχονται δωρεάν από τα Στενά για διάστημα 60 ημερών.
Ωστόσο, η προθεσμία αυτή πλησιάζει στη λήξη της και παραμένει άγνωστο τι θα ισχύσει στη συνέχεια, καθώς οι διαπραγματεύσεις για μια μόνιμη διευθέτηση της σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών συνεχίζονται. Η ανακοίνωση περί τελών διέλευσης προστίθεται στο ήδη περίπλοκο διπλωματικό σκηνικό, καθώς η Ουάσινγκτον έχει εκφράσει την αντίθεσή της στην ιδέα επιβολής χρεώσεων στα Στενά του Ορμούζ. Η στάση αυτή αναδεικνύει τις διαφορετικές προσεγγίσεις των δύο πλευρών σχετικά με το μέλλον της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.
Τι θα σημαίνει για το διεθνές εμπόριο
Η προοπτική επιβολής τελών στα Στενά του Ορμούζ αναμένεται να απασχολήσει τόσο τις ενεργειακές αγορές όσο και τις κυβερνήσεις χωρών που εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη οδό για τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η συνεργασία Ιράν και Ομάν για τη διαμόρφωση των νέων ρυθμίσεων δείχνει ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να θεσμοθετήσει το καθεστώς διέλευσης, αντί να βασίζεται σε προσωρινές συμφωνίες. Μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η αβεβαιότητα γύρω από το κόστος και τους όρους διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ αναμένεται να παραμείνει σημείο τριβής στη διεθνή διπλωματική σκηνή.
