Νέες αποκαλύψεις για τις δραματικές διαπραγματεύσεις του 2015 ανάμεσα στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς φέρνει στο φως το τρίτο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ «Στο χιλιοστό», που βασίζεται στο βιβλίο των δημοσιογράφων Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτώριας Δενδρινού με τίτλο «Η τελευταία μπλόφα». Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει άγνωστες πτυχές εκείνης της περιόδου, με τον Αλέξη Τσίπρα στο επίκεντρο των εξελίξεων και μαρτυρίες Ελλήνων και Ευρωπαίων πρωταγωνιστών. Παρουσιάζονται στιγμές από τις πρώτες εβδομάδες της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, οι οποίες αποτυπώνουν το κλίμα αβεβαιότητας και τις οξείες συγκρούσεις που οδήγησαν τελικά στο τρίτο μνημόνιο.
Τι έγινε: Η «συμφωνία-γέφυρα» και οι λανθασμένες εκτιμήσεις
Στο επίκεντρο του τρίτου επεισοδίου βρίσκεται η λεγόμενη «συμφωνία-γέφυρα» της 20ής Φεβρουαρίου, την οποία η ελληνική κυβέρνηση θεώρησε αρχικά ως ευκαιρία οικονομικής ανάσας. Ο Αλέξης Τσίπρας πίστευε εκείνη την περίοδο ότι η συμφωνία θα εξασφάλιζε χρηματοδότηση για τη χώρα, κάτι που τελικά αποδείχθηκε λανθασμένη εκτίμηση. Όπως παραδέχεται σήμερα ο Νίκος Παππάς, η ελληνική πλευρά υπέθεσε ότι η παράταση της συμφωνίας θα συνεπαγόταν αυτόματα και νέα χρηματοδότηση, χωρίς να έχει εξασφαλίσει κάτι τέτοιο. «Θεωρούσαμε ότι εφόσον εξασφαλίσαμε συμφωνία για παράταση θα είχαμε χρηματοδότηση», ανέφερε, εξηγώντας πως αργότερα κατάλαβαν ότι στόχος των δανειστών ήταν να πιέσουν οικονομικά τη χώρα περιορίζοντας τη ρευστότητα.
Ο Γερούν Ντάισελμπλουμ είχε ξεκαθαρίσει δημόσια ότι η συμφωνία-γέφυρα δεν εξασφάλιζε χρηματοδότηση για την Ελλάδα, ωστόσο η κυβέρνηση συνέχισε να εμφανίζει αισιόδοξο πρόσωπο προς τα έξω. Ο Τσίπρας καθησύχαζε δημόσια τον κόσμο, δηλώνοντας: «Γνωρίζω ότι κάποιοι έχουν ποντάρει στο ενδεχόμενο τρίτου μνημονίου τον ερχόμενο Ιούνιο, θα τους διαψεύσουμε». Παράλληλα, ο Τόμας Βίζερ, τότε πρόεδρος του Euroworking Group και ένας από τους κεντρικούς παράγοντες των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων, εκτιμούσε πως αργά ή γρήγορα η ελληνική κυβέρνηση θα αντιλαμβανόταν ότι ένα τρίτο μνημόνιο ήταν ουσιαστικά αναπόφευκτο.
Αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούσαν ότι πολλά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκαν απροετοίμαστα όταν ανέλαβαν τη διακυβέρνηση. Χαρακτηριστική ήταν η μεγάλη αντίδραση ακόμη και σε συμβολισμούς, όπως η χρήση της λέξης «Τρόικα». Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης σχολίασε ειρωνικά: «Τρόικα και θεσμοί, εξωραΐσαμε τις λέξεις», εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για τον τρόπο που η κυβέρνηση διαχειρίστηκε ακόμη και τη γλώσσα των διαπραγματεύσεων.
Αντιδράσεις: Κωνσταντοπούλου, Γιούνκερ και το χαοτικό κλίμα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο ντοκιμαντέρ προκαλεί η μαρτυρία της τότε προέδρου της Βουλής, Ζωής Κωνσταντοπούλου, η οποία περιγράφει με έντονα συναισθήματα τη στιγμή που διάβασε το κείμενο της συμφωνίας της 20ής Φεβρουαρίου. «Έχανα τον ύπνο μου, ήταν στιγμή πολύ μεγάλης δοκιμασίας», είπε η ίδια, εξηγώντας ότι κανείς δεν ρωτήθηκε για το κείμενο και ότι αυτό παραβίαζε, κατά την άποψή της, όλες τις προεκλογικές δεσμεύσεις. Αμέσως επιχείρησε να συναντήσει τον Τσίπρα και του είπε απευθείας: «Αυτό είναι τρίτο μνημόνιο», με τον τότε πρωθυπουργό να της απαντά: «Μη λες τέτοιες λέξεις». Η Κωνσταντοπούλου αποκάλυψε επίσης έναν χαρακτηριστικό διάλογο που είδε να εκτυλίσσεται μπροστά της, όταν ο Τσίπρας μιλούσε με τον ιδρυτή των Podemos, Πάμπλο Ιγκλέσιας, λέγοντάς του με σπαστά αγγλικά ότι η κατάσταση «δεν είναι άσπρο ή μαύρο, αλλά γκρι».
Στο ντοκιμαντέρ παίρνει θέση και ο τότε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, ο οποίος αποκαλύπτει ότι στελέχη της Κομισιόν στην Αθήνα δέχονταν συχνά απειλές κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Ο Γιούνκερ λέει ότι επικοινώνησε προσωπικά με τον Τσίπρα ζητώντας του να προστατευθούν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι. «Αυτοί είναι δικοί μου άνθρωποι. Είναι εκεί για να σε βοηθήσουν. Δεν πρέπει να πάθουν κάτι. Μην τους ακουμπήσετε, δεν είναι εχθροί», φέρεται να είπε στον τότε πρωθυπουργό. Η αποκάλυψη αυτή ρίχνει νέο φως στο βαθμό έντασης που είχαν φτάσει οι σχέσεις ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και τους ευρωπαϊκούς εταίρους εκείνη την περίοδο.
Σημαντικές είναι επίσης οι τοποθετήσεις του Ντέκλαν Κοστέλο, ο οποίος περιγράφει με ενάργεια το κλίμα που επικρατούσε στις διαπραγματεύσεις. Τόσο το ΔΝΤ όσο και η Κομισιόν ανησυχούσαν διαρκώς για την πορεία των συνομιλιών, ενώ στην ελληνική πλευρά δεν υπήρχε, κατά τον ίδιο, αίσθηση του επείγοντος. «Στις Βρυξέλλες είχαμε συναντήσεις και είτε δεν θα εμφανίζονταν είτε θα τις ανέβαλλαν επ’ αόριστον. Οι συνεδριάσεις δεν ξέραμε ποτέ τι ώρα θα ξεκινήσουν. Δεν υπήρχε δομή, δεν κρατούνταν πρακτικά και θα τελείωναν στις 11 ή στις 12 χωρίς αποτέλεσμα. Ήταν πολύ χαοτικό και καθόλου παραγωγικό όλο αυτό», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Τι ακολουθεί: Νέες αποκαλύψεις από το ντοκιμαντέρ
Το τρίτο επεισόδιο του «Στο χιλιοστό» αποτελεί συνέχεια της προσπάθειας του ΣΚΑΪ να φωτίσει τις πιο σκοτεινές γωνίες εκείνης της κρίσιμης περιόδου. Οι μαρτυρίες των πρωταγωνιστών, τόσο από την ελληνική πλευρά όσο και από Ευρωπαίους αξιωματούχους, σκιαγραφούν ένα σκηνικό εξαντλητικών διαπραγματεύσεων, λανθασμένων εκτιμήσεων και οξύτατων αντιπαραθέσεων. Το ντοκιμαντέρ βασίζεται στο βιβλίο «Η τελευταία μπλόφα» των Βαρβιτσιώτη και Δενδρινού, που ανέσυρε στοιχεία από το παρασκήνιο μιας από τις πιο χαοτικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής ιστορίας. Οι αποκαλύψεις αναμένεται να τροφοδοτήσουν νέες συζητήσεις για τον τρόπο που διαχειρίστηκε η τότε κυβέρνηση τις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές και για τα αίτια που οδήγησαν τελικά στην υπογραφή του τρίτου μνημονίου.
