Σε κατάσταση αυξημένης εγρήγορσης βρίσκεται η Αθήνα τις τελευταίες ημέρες, καθώς αναμένει με αγωνία την κατάθεση του νέου τουρκικού νομοσχεδίου για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα». Το νομοσχέδιο αυτό δεν αμφισβητεί απλώς κάποια απομονωμένα νησιά ή βραχονησίδες· σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει από τον φιλοκυβερνητικό τουρκικό Τύπο, αμφισβητεί συνολικά 152 ελληνικά νησιά, νησίδες και βραχονησίδες τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει σοβαρή ανησυχία στους κόλπους της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία σπεύδει να τοποθετηθεί δημοσίως και να κινητοποιήσει τους διπλωματικούς της μηχανισμούς.
Η κατάσταση συζητήθηκε διεξοδικά στο ΚΥΣΕΑ (Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας), όπου αναλύθηκαν όλα τα πιθανά σενάρια που μπορεί να προκύψουν από την τουρκική πρωτοβουλία. Η κυβέρνηση δήλωσε ότι είναι πλήρως προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε εξέλιξη, ανεξαρτήτως της έντασής της. Το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στη διπλωματική σφαίρα· υπάρχει ο εύλογος φόβος ότι η ένταση μπορεί να μεταφερθεί και στο πεδίο, διαταράσσοντας τη σχετική ηρεμία που χαρακτήριζε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις τον τελευταίο καιρό. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 2023, οπότε επανεκκινήθηκε ο διάλογος μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, οι δύο χώρες είχαν καταφέρει να διατηρήσουν ένα κλίμα επικοινωνίας — κλίμα που τώρα κινδυνεύει σοβαρά.
Ο Γεραπετρίτης προειδοποιεί για αναβάθμιση έντασης
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης μίλησε με σαφήνεια σε εκδήλωση του «Κύκλου Ιδεών», αναφέροντας ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια της Τουρκίας δεν θα έχει έρεισμα στο διεθνές δίκαιο. Παράλληλα, εκτίμησε ότι ανάλογα με το περιεχόμενο του νομοσχεδίου, είναι πιθανή μια περαιτέρω αναβάθμιση της έντασης στην περιοχή. Ο ίδιος περιέγραψε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ως ευρισκόμενες σε «σημαντικό σταυροδρόμι», χρησιμοποιώντας διατύπωση που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για αισιοδοξία. Ωστόσο, ο Γεραπετρίτης απέφυγε να σχολιάσει λεπτομερώς το περιεχόμενο του νομοσχεδίου, επισημαίνοντας ότι οι μέχρι τώρα πληροφορίες προέρχονται αποκλειστικά από δημοσιεύματα φιλοκυβερνητικών τουρκικών ΜΜΕ και όχι από επίσημες πηγές.
Διπλωματικοί κύκλοι αποτιμούν την τουρκική κίνηση ως ηθελημένη πρόκληση, συνδεδεμένη με δύο συγκεκριμένους παράγοντες. Αφενός, η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και στη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων, κίνηση που η Άγκυρα βλέπει με καχυποψία. Αφετέρου, η αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή — σε μια στιγμή που η ίδια η Τουρκία βρίσκεται υπό έντονες διεθνείς πιέσεις — φαίνεται να ερεθίζει την Άγκυρα ιδιαίτερα. Σε αυτό το πλαίσιο, η τουρκική κυβέρνηση επιλέγει να αντιδράσει με επιθετικές διεκδικήσεις.
Τι κρύβεται πίσω από τις τουρκικές προκλήσεις
Η στρατηγική ανάλυση της τουρκικής συμπεριφοράς αποκαλύπτει μια πιο σύνθετη εικόνα. Η Ελλάδα έχει αναπτύξει ισχυρές στρατηγικές σχέσεις με το Ισραήλ και χώρες της Αραβικής Χερσονήσου, ενώ έχει ενισχύσει σημαντικά τη συνεργασία της με τη Γαλλία σε θέματα άμυνας και ασφάλειας. Παράλληλα, οι σχέσεις Αθήνας και Ουάσινγκτον βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, γεγονός που δυσαρεστεί έντονα την Άγκυρα. Όπως εκτιμούν αναλυτές, η Τουρκία δεν αποκρύπτει πλέον ότι χρησιμοποιεί τις προκλητικές της διεκδικήσεις ως διαπραγματευτικό εργαλείο για μελλοντικές συνομιλίες.
Σύμφωνα με Τούρκους αναλυτές και το Εθνικό Κέντρο Ερευνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (Dehucam) — ο φορέας που συμμετείχε ενεργά στη σύνταξη του νομοσχεδίου — με τη νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» ο Ερντογάν θα αποκτήσει το δικαίωμα να δημιουργεί τουρκικές «περιοχές ειδικού καθεστώτος» στο Αιγαίο. Ειδικότερα, τα 152 νησιά, νησίδες και βραχονησίδες που εντάσσονται στο νομοσχέδιο χαρακτηρίζονται ως βρισκόμενα εντός των χωρικών υδάτων ή της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Τουρκίας — ισχυρισμός που η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά ως αντίθετο με το διεθνές δίκαιο και ιδίως με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η εξέλιξη παρακολουθείται στενά τόσο από τους ευρωπαίους εταίρους της Ελλάδας όσο και από τις ΗΠΑ, που έχουν κάθε λόγο να ανησυχούν για τη σταθερότητα στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.
