Συγκλονιστικά στοιχεία παρουσίασε το OCHA στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ κατά τη συνεδρίαση για την προστασία των αμάχων σε ένοπλες συγκρούσεις. Σύμφωνα με τα δεδομένα που κατατέθηκαν, το 2025 ένας άμαχος έχανε τη ζωή του κάθε 14 λεπτά σε εμπόλεμες ζώνες ανά τον κόσμο. Η Ελλάδα τοποθετήθηκε στη συνεδρίαση με έντονη παρέμβαση, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση ως βαθιά κρίση.
Τι έδειξαν τα στοιχεία του OCHA
Η Έντεμ Γουοσόρνου, Διευθύντρια του Τμήματος Ανταπόκρισης σε Κρίσεις του OCHA, παρουσίασε τα δεδομένα μιλώντας εκ μέρους του Τομ Φλέτσερ, Συντονιστή Έκτακτης Ανθρωπιστικής Βοήθειας. Τα στοιχεία προέρχονται από την ανάλυση 20 ένοπλων συγκρούσεων παγκοσμίως και αποτυπώνουν μια εικόνα πρωτοφανούς ανθρωπιστικής καταστροφής. Ο ρυθμός ενός νεκρού αμάχου κάθε δεκατέσσερα λεπτά μεταφράζεται σε χιλιάδες ανθρώπινες ζωές που χάνονται κάθε μήνα μακριά από πεδία μάχης, στα σπίτια τους, στους δρόμους και σε νοσοκομεία. Η ίδια τόνισε ότι η προστασία των αμάχων δεν αποτελεί φιλανθρωπία, αλλά το ελάχιστο που επιβάλλουν η ανθρωπιά και ο πολιτισμός.
Παράλληλα, το OCHA κατέγραψε κατά τη διάρκεια του 2025 περισσότερες από 1.350 επιθέσεις εναντίον εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και ιατρικών εγκαταστάσεων, και μάλιστα σε 18 διαφορετικές συγκρούσεις. Τα νοσοκομεία και οι κλινικές, που κατά το διεθνές δίκαιο πρέπει να απολαμβάνουν απόλυτης προστασίας, μετατράπηκαν σε στόχους. Ταυτόχρονα, 147 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετώπισαν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια, με την πλειονότητα των περιπτώσεων να οφείλεται άμεσα σε συγκρούσεις που διακόπτουν τις αλυσίδες τροφοδοσίας και καταστρέφουν τη γεωργική παραγωγή.
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι και τα δεδομένα για τη σεξουαλική βία, την οποία το OCHA χαρακτηρίζει ευρέως διαδεδομένη. Τα Ηνωμένα Έθνη κατέγραψαν πέρυσι περισσότερες από 9.300 περιπτώσεις, με τη συντριπτική πλειονότητα να αφορά γυναίκες και κορίτσια. Ωστόσο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ υψηλότερος, καθώς η σεξουαλική βία σε εμπόλεμες ζώνες παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδήλωτη λόγω του στίγματος, της απουσίας πρόσβασης σε υπηρεσίες και του φόβου αντιποίνων.
Η παρέμβαση της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Η Αγλαΐα Μπαλτά, Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πήρε τον λόγο και χαρακτήρισε την κατάσταση ως «βαθιά και επιδεινούμενη κρίση» σε ένα περιβάλλον «κατάφωρης περιφρόνησης» του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Στην ανάλυσή της αναφέρθηκε σε περισσότερες από 130 ένοπλες συγκρούσεις που μαίνονται παγκοσμίως, επισημαίνοντας ότι η πραγματικότητα για τους αμάχους απέχει τεράστια από το διεθνές πλαίσιο προστασίας που έχει θεσπιστεί. Ανάμεσα στις εστίες αστάθειας που ανέδειξε ήταν η Ουκρανία, το Σουδάν, η Γάζα, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Μιανμάρ, η Συρία, ο Λίβανος, το Νότιο Σουδάν και η Υεμένη.
Η πρέσβυς Μπαλτά επέστησε ιδιαίτερη προσοχή σε τρεις συγκρούσεις με εξαιρετικά δυσοίωνα μεγέθη. Στην Ουκρανία, ο αριθμός των αμάχων που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν το 2025 αυξήθηκε κατά 31% συγκριτικά με το 2024, σηματοδοτώντας κλιμάκωση που προκαλεί έντονη ανησυχία. Στη Γάζα, τουλάχιστον 20.000 Παλαιστίνιοι έχασαν τη ζωή τους μέσα στο 2025. Το Σουδάν, παράλληλα, παρέμεινε η μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού σε παγκόσμια κλίμακα, με εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους.
Η Ελλάδα ζήτησε πλήρη συμμόρφωση όλων των εμπλεκόμενων μερών με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κ. Μπαλτά έδωσε έμφαση στη λογοδοσία, ζητώντας ανεξάρτητες, πλήρεις και αποτελεσματικές έρευνες για τα εγκλήματα που διαπράττονται, δίωξη των υπευθύνων, προστασία των επιζώντων και αποζημιώσεις για τα θύματα. Υπογράμμισε επίσης την ανάγκη προστασίας του ιατρικού και ανθρωπιστικού προσωπικού, αποφυγής χρήσης εκρηκτικών όπλων σε κατοικημένες περιοχές και εξασφάλισης ασφαλούς ανθρωπιστικής πρόσβασης στις εμπόλεμες ζώνες.
Οι δεσμεύσεις και η πολιτική ευθύνη
Η Ελλάδα υπενθύμισε στη συνεδρίαση ότι έχει προσχωρήσει στην Παγκόσμια Πρωτοβουλία για την ενίσχυση της πολιτικής δέσμευσης υπέρ του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και έχει υποστηρίξει τη Διακήρυξη για την Προστασία του Ανθρωπιστικού Προσωπικού. Η κ. Γουοσόρνου από την πλευρά του OCHA υπογράμμισε ότι όλα τα κράτη οφείλουν να τηρούν τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Η συνεδρίαση ανέδειξε για άλλη μια φορά το χάσμα μεταξύ των κανόνων που έχει θεσπίσει η διεθνής κοινότητα και της πραγματικότητας που βιώνουν εκατομμύρια άνθρωποι σε εμπόλεμες περιοχές, με τα στοιχεία του OCHA να αποτυπώνουν με αδυσώπητους αριθμούς το τίμημα της μη συμμόρφωσης με το διεθνές δίκαιο.
