Έντονη κριτική στον Κρίστοφερ Νόλαν άσκησε ο Έλληνας σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής, σχολιάζοντας την επιλογή μαύρης ηθοποιού για τον ρόλο της Ωραίας Ελένης στη νέα ταινία «Οδύσσεια». Οι δηλώσεις έγιναν στην κάμερα της εκπομπής «Ραντεβού το ΣΚ» του OPEN, στη δημοσιογράφο Ελένη Μουστάκη, και προβλήθηκαν στις 23 Μαΐου 2026. Ο Σμαραγδής διαχώρισε την καλλιτεχνική ελευθερία από την εμπορική στρατηγική, επιφυλάσσοντας τα πιο σκληρά λόγια για το ενδεχόμενο ο Νόλαν να επέλεξε τη Λουπίτα Νιόνγκο αποκλειστικά για να πληροί τις προϋποθέσεις των βραβείων Όσκαρ.
Διαβάστε επίσης: Η Λουπίτα Νιόνγκο απαντά για τον ρόλο της Ωραίας Ελένης
Τι είπε ο Σμαραγδής για την Οδύσσεια του Νόλαν
Ο Γιάννης Σμαραγδής ξεκίνησε από μια αρχή γενικής αποδοχής: ένας καλλιτέχνης του επιπέδου του Νόλαν έχει δικαίωμα να κάνει τις επιλογές που θέλει, εφόσον η πρόθεσή του είναι αγαθή. Ωστόσο, στη συνέχεια έθεσε ευθέως το ερώτημα της πρόθεσης. «Εάν λοιπόν έχει γίνει αυτό μ’ αυτόν τον τρόπο, είναι κατάπτυστος», δήλωσε χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο η επιλογή της ηθοποιού να υπαγορεύτηκε από τους κανονισμούς της Ακαδημίας του Χόλιγουντ. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο κανονισμός των Όσκαρ απαιτεί από μια ταινία να περιλαμβάνει εκπροσώπηση είτε της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας είτε στοιχείο μετανάστευσης, προκειμένου να είναι επιλέξιμη για υποψηφιότητες. «Ο Νόλαν που ‘ναι έξυπνος άνθρωπος δεν θέλει να ‘ναι έξω από τις επιβραβεύσεις και τα Όσκαρ», σημείωσε ο Σμαραγδής, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η επιλογή της Νιόνγκο ενδέχεται να εξυπηρετεί αυτόν τον υπολογισμό.
Ο σκηνοθέτης δεν σταμάτησε εκεί. Χαρακτήρισε την επιλογή «εχθρική πράξη και εξαπάτηση των Ελλήνων», εάν αυτή έγινε με υστεροβουλία, και έφερε παράλληλο από το παρελθόν: «Παλαιότερα έλεγαν ότι η Αφροδίτη είναι μαύρη». Κατά τον Σμαραγδή, πρόκειται για τη δεύτερη φορά που «ξένα κέντρα» επιχειρούν να αναδιαμορφώσουν την προέλευση στοιχείων της ελληνικής αρχαιότητας, παρουσιάζοντάς τα ως αφρικανικά. Αυτή η τοποθέτηση αποτελεί το πιο φορτισμένο σημείο των δηλώσεών του και αναμένεται να προκαλέσει περαιτέρω συζήτηση.
Παράλληλα, ο Σμαραγδής αναφέρθηκε και στον ρόλο του ΕΚΚΟΜΕΔ, του ελληνικού φορέα που χρηματοδοτεί συμπαραγωγές. Εκτίμησε ότι ο οργανισμός έπραξε σωστά συμπεριλαμβάνοντας την «Οδύσσεια» του Νόλαν στις υποστηριζόμενες παραγωγές, καθώς στόχος του είναι να συγκεντρώνει ελληνικές συμμετοχές. Έθεσε όμως ένα σαφές όριο: «Δεν έχει δικαίωμα να αποφασίσει ποιοι ηθοποιοί θα παίξουν· δεν είναι δική του δουλειά».
Αντιδράσεις και πλαίσιο γύρω από την Οδύσσεια
Οι δηλώσεις του Σμαραγδή έρχονται σε ένα κλίμα αυξημένης αντιπαράθεσης γύρω από τη νέα ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν. Ήδη ο Ίλον Μασκ είχε προηγηθεί με δριμύτερη κριτική, κατηγορώντας τον σκηνοθέτη ότι «ατιμάζει τον τάφο του Ομήρου». Ο Σμαραγδής διαφοροποιήθηκε από τη θέση του Μασκ, επισημαίνοντας ότι ο Αμερικανός επιχειρηματίας έχει διατυπώσει την αντίρρησή του για διαφορετικούς λόγους. Η επιλογή της βραβευμένης με Όσκαρ Κένυας ηθοποιού Λουπίτα Νιόνγκο για τον ρόλο της Ωραίας Ελένης έχει πυροδοτήσει συζητήσεις τόσο για ζητήματα ιστορικής αναπαράστασης όσο και για την επιρροή που ασκούν τα κριτήρια βράβευσης στις καλλιτεχνικές αποφάσεις των μεγάλων σκηνοθετών.
Ο Σμαραγδής, μιλώντας στον Ιανό με αφορμή την παρουσίαση του έργου «Γιάννης Σμαραγδής – Ο Αρχιτέκτονας της Ψυχής» του Μίμη Τσακωνιάτη, ανέφερε και στοιχεία της προσωπικής του πορείας. Τόνισε ότι είναι ο μόνος εν ζωή Έλληνας σκηνοθέτης με δύο ταινίες στις δέκα κορυφαίες όλων των εποχών — το «El Greco» και τον «Καποδίστρια» — και ο μόνος που κατέχει θέση ακαδημαϊκού στην Ευρωπαϊκή Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών. Η αναφορά στις προσωπικές του διακρίσεις λειτούργησε ως αντίβαρο στη δημόσια τοποθέτησή του απέναντι σε έναν από τους πιο καταξιωμένους σκηνοθέτες του κόσμου.
Κλείνοντας, ο Σμαραγδής αποκάλυψε και τα επόμενα καλλιτεχνικά του σχέδια. Δήλωσε ότι, εφόσον η «ανωτάτη αρχή» του δώσει τις δυνάμεις, σκοπεύει να γυρίσει ταινία για τον Κολοκοτρώνη, η οποία ενδέχεται να μετατραπεί και σε βιβλίο. Ο ίδιος χαρακτήρισε τον εαυτό του ικανοποιημένο από το έργο που έχει ήδη προσφέρει, αλλά εμφανώς διατεθειμένο να συνεχίσει να δουλεύει σε ελληνικά ιστορικά θέματα.
