Η εποχή των πάμφθηνων online αγορών από πλατφόρμες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Temu και η Shein, φτάνει επίσημα στο τέλος της για τους Έλληνες και τους υπόλοιπους Ευρωπαίους καταναλωτές. Με νέο κανονισμό που υπογράφει η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επιβάλλεται πλέον δασμός 3 ευρώ ανά είδος για κάθε αγορά μέσω διαδικτύου από χώρες εκτός ΕΕ. Η απόφαση τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιουλίου 2026 και αφορά καθολικά όλα τα κράτη-μέλη, χωρίς εξαιρέσεις. Αυτό σημαίνει ότι κανένα πακέτο — ακόμα και το πιο μικρό — δεν θα διαφεύγει πλέον τον τελωνειακό έλεγχο μόνο και μόνο λόγω της χαμηλής αξίας του.
Το νέο πλαίσιο αλλάζει ριζικά το καθεστώς εισαγωγής για τα λεγόμενα μικροδέματα, δηλαδή τα πακέτα κάτω των 150 ευρώ που μέχρι τώρα απαλλάσσονταν αυτόματα από τελωνειακές επιβαρύνσεις. Η απαλλαγή αυτή αποτελούσε ανέκαθεν τη «χρυσή» ευκαιρία για τις κινεζικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου, οι οποίες κατακλύζουν κυριολεκτικά κάθε χρόνο τις ευρωπαϊκές αγορές με δισεκατομμύρια δέματα φτηνών προϊόντων. Ωστόσο, η Κομισιόν έκρινε ότι η πρακτική αυτή δημιουργούσε αθέμιτο ανταγωνισμό σε βάρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρομεσαίων. Παράλληλα, εγείρονταν σοβαρά ερωτήματα για τα πρότυπα ασφάλειας και ποιότητας των προϊόντων που εισέρχονταν ανεξέλεγκτα στην ευρωπαϊκή αγορά.
Πώς υπολογίζεται ο δασμός: Τα παραδείγματα που αλλάζουν τα πάντα
Το κρίσιμο σημείο που πρέπει να κατανοήσουν οι καταναλωτές είναι ότι ο δασμός δεν επιβάλλεται ανά δέμα, αλλά ανά τελωνειακή κατηγορία προϊόντος. Έτσι, μια απλή παραγγελία που περιλαμβάνει μια μεταξωτή μπλούζα — η οποία ανήκει σε διαφορετική δασμολογική κατηγορία — και δύο μάλλινες μπλούζες θα επιβαρυνθεί συνολικά με 6 ευρώ, καθώς αναγνωρίζονται δύο διακριτά είδη, ακόμα κι αν παραδίδονται σε ένα ενιαίο κουτί. Εάν το ίδιο πακέτο περιείχε τρεις ή τέσσερις διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων, ο δασμός θα ανερχόταν σε 9 ή και 12 ευρώ αντίστοιχα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι «ευκαιρίες» των 2 και 3 ευρώ που διαφημίζουν καθημερινά πλατφόρμες όπως η Temu καθίστανται ουσιαστικά μη συμφέρουσες για τον μέσο καταναλωτή.
Η λογική της τελωνειακής κατηγοριοποίησης ανά είδος και όχι ανά παράδοση αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό λεπτό σημείο, το οποίο πολλοί καταναλωτές ενδέχεται να μην αντιληφθούν αμέσως. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ακόμα κι αν κάποιος παραγγείλει πέντε διαφορετικά προϊόντα σε ένα δέμα — ρούχα, αξεσουάρ, ηλεκτρονικά — ο συνολικός δασμός θα υπολογιστεί βάσει του αριθμού των κατηγοριών, ανεβάζοντας σημαντικά το τελικό κόστος. Η Κομισιόν παρέχει αναλυτικά παραδείγματα υπολογισμού, ωστόσο η τελική χρέωση θα εξαρτάται από τις αρμόδιες τελωνειακές αρχές κάθε κράτους-μέλους. Ο Έλληνας καταναλωτής καλείται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός πριν κλικάρει το κουμπί «αγοράς» σε οποιαδήποτε πλατφόρμα από τρίτη χώρα.
Η Ελλάδα και ο ρόλος του Πιερρακάκη στη διαμόρφωση της απόφασης
Η απόφαση αυτή δεν ήρθε ξαφνικά — κυοφορείτο εδώ και τουλάχιστον έναν χρόνο, με πρώτη αποκάλυψη τον Μάιο του 2025, και «κλείδωσε» επίσημα στο συμβούλιο υπουργών Οικονομικών Ecofin τον περασμένο Νοέμβριο. Στο εκείνο το συμβούλιο, ο Κυριάκος Πιερρακάκης ως εκπρόσωπος της Ελλάδας τάχθηκε ενεργά υπέρ της κατάργησης του ορίου των 150 ευρώ και πίεσε για την επίσπευση της εφαρμογής των μέτρων ήδη από το 2026. Το επιχείρημά του ήταν σαφές: η προστασία των ελληνικών και ευρωπαϊκών μικρομεσαίων επιχειρήσεων από τον αθέμιτο ανταγωνισμό που εισάγεται μέσα από δέματα με αμφίβολης ποιότητας προϊόντα. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας και των ίδιων των καταναλωτών από προϊόντα που ενδέχεται να μην πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νέος κανονισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει μεταβατικό χαρακτήρα: ο δασμός των 3 ευρώ ανά είδος θα ισχύει για δύο χρόνια, έως την 1η Ιουλίου 2028, με δυνατότητα παράτασης εάν κριθεί αναγκαίο. Σε αυτό το διάστημα, η Κομισιόν αναμένεται να εκπονήσει νέα, μόνιμη ρύθμιση. Επιπλέον, η απόφαση δεν εξαιρεί αγορές από πλατφόρμες άλλων τρίτων χωρών, όπως το eBay, το Amazon ή το Asos από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο — γεγονός που διευρύνει σημαντικά το πεδίο εφαρμογής του μέτρου. Εν ολίγοις, από την 1η Ιουλίου, το τοπίο των online αγορών για κάθε Ευρωπαίο καταναλωτή αλλάζει οριστικά και αμετάκλητα.
