Έντονη ήταν η αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών στην αποφυλάκιση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, ιδρυτικού μέλους και ηγετικής μορφής της τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Νοέμβρη. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έσπευσε να σχολιάσει την απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά που οδήγησε στην αποφυλάκισή του, χαρακτηρίζοντας τον καταδικασμένο τρομοκράτη με τα πιο σκληρά λόγια. Η αμερικανική κυβέρνηση διαβεβαίωσε παράλληλα ότι στέκεται στο πλευρό όλων όσοι έχασαν αγαπημένα πρόσωπα από τις δολοφονικές επιθέσεις της οργάνωσης.
Τι είπε το αμερικανικό ΥΠΕΞ
Σε δήλωσή του προς την ΕΡΤ, εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν άφησε περιθώριο παρερμηνείας: «Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος είναι καταδικασμένος δολοφόνος και τρομοκράτης που διέπραξε ειδεχθή εγκλήματα». Η αμερικανική πλευρά τόνισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στέκονται αλληλέγγυες στις οικογένειες και τους φίλους των θυμάτων της 17 Νοέμβρη, ανεξαρτήτως εθνικότητας — είτε επρόκειτο για Αμερικανούς, Έλληνες ή πολίτες οποιασδήποτε άλλης χώρας. Το μήνυμα ήταν σαφές: η αποφυλάκιση του Γιωτόπουλου δεν αλλάζει την αμερικανική αξιολόγηση για τον χαρακτήρα του ατόμου και τη βαρύτητα των πράξεών του. Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε έτσι στην απόφαση που έλαβε το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά προ ημερών, αποφυλακίζοντας έναν από τους κεντρικούς συντελεστές δεκαετιών τρομοκρατικής δράσης στην Ελλάδα.
Η δήλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποτελεί επίσημη τοποθέτηση της αμερικανικής κυβέρνησης και όχι απλώς άτυπο σχόλιο. Η επιλογή του αμερικανικού ΥΠΕΞ να απαντήσει μέσω της δημόσιας ΕΡΤ υπογραμμίζει τη βούληση της Ουάσινγκτον να καταστήσει σαφής τη θέση της στο διεθνές κοινό. Η 17 Νοέμβρη ήταν υπεύθυνη για τη δολοφονία αρκετών Αμερικανών αξιωματούχων και στρατιωτικών στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της πολύχρονης δράσης της, γεγονός που κρατά τα θύματα αυτής της υπόθεσης ζωντανά στη μνήμη της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Αναγνώριση των ελληνικών διωκτικών αρχών
Παράλληλα με τη σκληρή κριτική για τον Γιωτόπουλο, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών αφιέρωσε σημαντικό μέρος της δήλωσής του στον έπαινο των ελληνικών διωκτικών αρχών. «Εκφράζουμε τη βαθιά ευγνωμοσύνη μας προς τα στελέχη των ελληνικών διωκτικών αρχών που, επί γενιές, εργάστηκαν ακούραστα ώστε οι τρομοκράτες να οδηγηθούν στη Δικαιοσύνη», ανέφερε χαρακτηριστικά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Η αναφορά σε «γενιές» αστυνομικών και εισαγγελέων που αφιέρωσαν χρόνια στην υπόθεση της 17 Νοέμβρη αναδεικνύει τη μακρά και επίπονη διαδρομή που απαιτήθηκε για να αποδοθεί δικαιοσύνη στα θύματα. Η οργάνωση δρούσε για περισσότερες από δύο δεκαετίες πριν εξαρθρωθεί, αφήνοντας πίσω της δεκάδες θύματα και ισάριθμες οικογένειες σε πένθος. Η αναγνώριση αυτή από την Ουάσινγκτον λειτουργεί ως ανεπίσημη επιβράβευση της ελληνικής Δικαιοσύνης και των σωμάτων ασφαλείας που κατάφεραν να φέρουν τα μέλη της οργάνωσης ενώπιον των δικαστηρίων.
Η εξάρθρωση της 17 Νοέμβρη το 2002 αποτέλεσε ορόσημο για την ελληνική αντιτρομοκρατική δράση. Η σύλληψη του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου και άλλων κεντρικών μελών της οργάνωσης ακολούθησε από μεγάλες δίκες που κατέληξαν σε βαριές ποινές. Ο ίδιος ο Γιωτόπουλος καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για σειρά εγκλημάτων που περιελάμβαναν δολοφονίες υψηλόβαθμων στόχων. Η πρόσφατη απόφαση αποφυλάκισής του από το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά έχει ανοίξει νέο δημόσιο διάλογο για τα όρια της σωφρονιστικής πολιτικής και της αποκατάστασης σε υποθέσεις τρομοκρατίας.
Η απόφαση και η μελέτη από τον Άρειο Πάγο
Η αποφυλάκιση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου δεν πέρασε χωρίς αντιδράσεις και στο εσωτερικό. Η απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά τέθηκε υπό μελέτη από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, γεγονός που δείχνει ότι η υπόθεση παραμένει ανοιχτή σε δικαστικό επίπεδο. Η παρέμβαση του Αρείου Πάγου αντικατοπτρίζει τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η απόφαση αποφυλάκισης ενός ατόμου που έχει καταδικαστεί για ορισμένα από τα βαρύτερα εγκλήματα στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Οι οικογένειες των θυμάτων, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Η δήλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έρχεται να υπενθυμίσει ότι οι πράξεις της 17 Νοέμβρη δεν έχουν ξεχαστεί από κανέναν από όσους έχασαν κάποιον τους στις επιθέσεις της οργάνωσης.
