Μια κοσμογονία στον τρόπο λειτουργίας των ελληνικών πολυκατοικιών ετοιμάζει το Υπουργείο Δικαιοσύνης, καθώς προχωρά σε ριζική αναμόρφωση ενός νομικού πλαισίου που έχει μείνει ουσιαστικά αναλλοίωτο από το 1929. Ο υπουργός Δικαιοσύνης ανακοίνωσε τη σύσταση ειδικής νομοπαρασκευαστικής επιτροπής, η οποία θα αναλάβει να ξαναγράψει από την αρχή το δίκαιο της οριζόντιας και της κάθετης ιδιοκτησίας. Πρόκειται για μια αλλαγή που αφορά εκατομμύρια ιδιοκτήτες διαμερισμάτων σε όλη τη χώρα, καθώς μέχρι σήμερα το ισχύον καθεστώς είχε δεχθεί μόνο αποσπασματικές τροποποιήσεις. Στόχος είναι η νέα νομοθεσία να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της συνιδιοκτησίας και της συγκατοίκησης σε πολυκατοικίες.
97 χρόνια μετά τον νόμο 3741/1929
Το ισχύον καθεστώς βασίζεται στον νόμο 3741/1929, με τον οποίο αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά η διηρημένη κατ’ ορόφους ιδιοκτησία σε ένα οικοδόμημα. Έκτοτε, και παρά τις κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που έχει περάσει η χώρα, το νομικό πλαίσιο παρέμεινε ουσιαστικά το ίδιο, με «μπαλώματα» και επιμέρους ρυθμίσεις που δεν κάλυπταν τις πραγματικές ανάγκες. Η κυβέρνηση θεωρεί πλέον αναγκαία μια συνολική αναθεώρηση, ώστε να ρυθμιστούν αρμονικά οι ενοχικές σχέσεις μεταξύ των συνιδιοκτητών. Σύμφωνα με πληροφορίες, η νομοπαρασκευαστική επιτροπή έχει ήδη συσταθεί και απαρτίζεται από 13 μέλη. Πρόεδρός της είναι η Αρεοπαγίτης κ. Εμμανουηλίδου, ενώ συμμετέχουν τέσσερα μέλη από την ακαδημαϊκή κοινότητα, εκπρόσωποι κοινωνικών φορέων, καθώς και στέλεχος της γενικής γραμματείας του Υπουργείου Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
Τι αλλάζει για τους ιδιοκτήτες διαμερισμάτων
Σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, ο νέος νόμος θα επιτρέπει την ευκολότερη τροποποίηση του κανονισμού των πολυκατοικιών, ο οποίος σε πολλές περιπτώσεις είναι σήμερα απαρχαιωμένος. Παράλληλα, προβλέπεται μηχανισμός για την ταχύτερη επίλυση διαφορών μεταξύ συνιδιοκτητών, ώστε να αποσυμφορηθούν τα δικαστήρια από υποθέσεις που σήμερα καθυστερούν επί χρόνια. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη ρύθμιση ζητημάτων που έχουν προκύψει από τη βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb, η οποία έχει δημιουργήσει εντάσεις σε πολλές πολυκατοικίες. Επιπλέον, επικαιροποιούνται οι διατάξεις για τη σύσταση οριζόντιας και κάθετης ιδιοκτησίας, ώστε διαμερίσματα που έχουν αγοραστεί με προσύμφωνο να μπορούν επιτέλους να καταγραφούν στο Κτηματολόγιο και να μεταβιβαστούν κανονικά.
Μια από τις πιο σημαντικές αλλαγές αφορά την αξιοποίηση του δικαιώματος υψούν και των αδιάθετων ποσοστών, με ανακατανομή μεταξύ των συνιδιοκτητών ή απόδοσή τους στους οικοπεδούχους. Από τη ρύθμιση αυτή αναμένεται να αξιοποιηθούν μεγάλα ποσοστά που σήμερα παραμένουν αναξιοποίητα σε πολλές πολυκατοικίες. Παράλληλα, θα διευκολύνεται η κατάτμηση ή η συνένωση μεγάλων διαμερισμάτων, ανεξάρτητα από τυχόν απαγορεύσεις του κανονισμού, με στόχο να αντιμετωπιστεί το οξύ πρόβλημα στέγασης στις μεγάλες πόλεις. Όποιος αγοράζει πλέον ακίνητο θα έχει το δικαίωμα να βλέπει και τον κανονισμό της πολυκατοικίας πριν ολοκληρώσει τη συναλλαγή, ενώ οι διαχειριστές θα αποκτήσουν αυξημένες εξουσίες για την ταχύτερη είσπραξη των κοινοχρήστων.
Αποθεματικό, ασφάλιση και ενεργειακή αναβάθμιση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τη δημιουργία αποθεματικού και την ασφάλιση της οικοδομής, ώστε να αντιμετωπίζονται περιστατικά όπως αυτό που συνέβη πρόσφατα στα Πετράλωνα. Παράλληλα, αλλάζουν τα απαιτούμενα ποσοστά ψήφων για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με αναγκαίες εργασίες συντήρησης, καθώς και για ενεργειακές αναβαθμίσεις των κτιρίων, οι οποίες μέχρι σήμερα δυσκόλευαν λόγω των αυξημένων πλειοψηφιών που απαιτούνταν. Στόχος είναι να διευκολυνθεί η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις στέγες, καθώς και σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, σε μια προσπάθεια εναρμόνισης με τους στόχους της ενεργειακής μετάβασης. Η μεταρρύθμιση αυτή αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τη ζωή εκατομμυρίων ελληνικών οικογενειών που διαμένουν σε πολυκατοικίες, φέρνοντας το δίκαιο της συνιδιοκτησίας πιο κοντά στις ανάγκες του 21ου αιώνα.
