Στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας βρέθηκε το δημογραφικό ζήτημα τη Δευτέρα 25 Μαΐου 2026, όταν πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το συνέδριο «Δημογραφικό 2026», με τη συμμετοχή κορυφαίων κυβερνητικών παραγόντων και διεθνών εκπροσώπων. Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, χαρακτήρισε την πρόκληση της υπογεννητικότητας «μαραθώνιο που πρέπει να τρέξουμε με ρυθμό σπριντ», υπογραμμίζοντας τον επείγοντα αλλά μακροπρόθεσμο χαρακτήρα των απαιτούμενων πολιτικών. Το συνέδριο διοργανώθηκε για 5η χρονιά από τις εταιρείες Next is Now και Dome Consulting, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και της Περιφέρειας Αττικής.
Τι ειπώθηκε στο Συνέδριο Δημογραφικό 2026
Τόσο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και η υπουργός Δόμνα Μιχαηλίδου τόνισαν ότι υπάρχουν άμεσες, συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ανάμεσα σε αυτές ξεχωρίζει το έκτακτο βοήθημα των 150 ευρώ ανά παιδί, το οποίο θα προστεθεί στο ήδη υπάρχον επίδομα τέκνων. Η υπουργός ξεκαθάρισε ότι οι πολιτικές αυτές δεν έχουν ορίζοντα τις επόμενες εκλογές — σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε σε προηγούμενες δεκαετίες — αλλά χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν αποτελέσματα. Η Μιχαηλίδου παρουσίασε την κυβερνητική πολιτική δομημένη γύρω από τρεις άξονες: άμεσες οικονομικές ενισχύσεις, φορολογικά κίνητρα και ενίσχυση κοινωνικών υπηρεσιών και δομών.
Η υπουργός ανέλυσε εκτενώς το χάσμα μεταξύ εργασίας και μητρότητας, επισημαίνοντας ότι η απόσταση αυτή έχει αρχίσει να μικραίνει χάρη σε σειρά παρεμβάσεων. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται το επίδομα μητρότητας για ελεύθερες επαγγελματίες και αγρότισσες, η άδεια πατρότητας, καθώς και ειδικά μέτρα στήριξης εργαζομένων σε απομακρυσμένες περιοχές. Επίσης, αναφέρθηκε στις φορολογικές απαλλαγές που συνδέονται με τον αριθμό των παιδιών, αλλά και στις πολιτικές ενίσχυσης της απασχόλησης για γονείς και πολύτεκνες οικογένειες. Ως επιβαρυντικό παράγοντα χαρακτήρισε το μεγάλο κύμα φυγής νέων ανθρώπων κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, το οποίο επιδείνωσε δομικά την ήδη δύσκολη δημογραφική εικόνα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στη διάσταση της νοοτροπίας. Η Μιχαηλίδου επεσήμανε ότι οικογένειες με αυξημένο εισόδημα συχνά επιλέγουν να επενδύσουν περισσότερους πόρους στα ήδη υπάρχοντα παιδιά τους, παρά να αποκτήσουν επιπλέον. Αυτό, σύμφωνα με την ίδια, αποδεικνύει ότι το δημογραφικό δεν είναι αποκλειστικά οικονομικό ζήτημα, αλλά βαθύτατα κοινωνικό και πολιτισμικό. Στόχος της κυβέρνησης είναι να αλλάξει η αντίληψη γύρω από την οικογένεια και τη γονεϊκότητα ως αξίες.
Αντιδράσεις και διεθνές πλαίσιο
Στο συνέδριο παρενέβη και η Laurence Auer, Πρέσβης της Γαλλίας στην Ελλάδα, η οποία παρουσίασε τη γαλλική εμπειρία από την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας. Όπως ανέφερε, το προηγούμενο έτος η Γαλλία βίωσε σοκ όταν για δεύτερη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο αριθμός των γεννήσεων ξεπεράστηκε από τον αριθμό των θανάτων. Η πρέσβης επεσήμανε ότι παρά τη διάθεση ποσοστού 2,1% έως 2,5% των δημόσιων δαπανών για οικογενειακή πολιτική τα τελευταία χρόνια, τα δημογραφικά δεδομένα δεν βελτιώθηκαν, αποδεικνύοντας ότι το ζήτημα ξεπερνά τη χρηματοδότηση.
Η Auer διατύπωσε τέσσερις βασικές συστάσεις: πρώτον, η δημογραφική πολιτική πρέπει να είναι προνοητική και σταθερή στο χρόνο. Δεύτερον, οι άδειες μητρότητας πρέπει να συνοδεύονται από υψηλές και ικανοποιητικές αποζημιώσεις. Τρίτον, από την ηλικία του 1 έτους πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα φύλαξης παιδιών. Τέταρτον, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αναλάβει ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση του δημογραφικού σε συλλογικό επίπεδο. Παράλληλα, ο Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ και Καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, τοποθετήθηκε αντίθετα με τον τίτλο του πάνελ, υποστηρίζοντας ότι «όλα είναι οικονομία», εισάγοντας την οικονομική διάσταση στη συζήτηση.
Ωστόσο, η Μιχαηλίδου ανέδειξε ένα κρίσιμο κενό σε ευρωπαϊκό επίπεδο: δεν υπάρχει ενιαίος Ευρωπαίος επίτροπος με αποκλειστική αρμοδιότητα για το δημογραφικό. Οι αρμοδιότητες παραμένουν διάσπαρτες σε πολλούς επιτρόπους, και σύμφωνα με την υπουργό, η Ευρώπη δεν έχει αντιμετωπίσει ακόμη το πρόβλημα με την απαιτούμενη ένταση. Σε σύγκριση, η Ελλάδα καταγράφει δείκτη γονιμότητας 1,34 παιδιά ανά γυναίκα, χαμηλότερο από τα 1,5 που καταγράφουν χώρες όπως η Νορβηγία και η Σουηδία, ενώ η Νότια Κορέα έχει φτάσει στο ανησυχητικό 0,6.
