Σε σοβαρό κίνδυνο βρίσκονται οι διεθνείς ειρηνευτικές αποστολές, σύμφωνα με νέα έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη (SIPRI) με έδρα τη Στοκχόλμη, που δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα, 24 Μαΐου 2026. Οι ολοένα πιο οξυμένες γεωπολιτικές εντάσεις και η χρηματοδοτική κρίση που πλήττει τον ΟΗΕ απειλούν να υπονομεύσουν δεκαετίες πολυμερούς συνεργασίας για τη διαχείριση ένοπλων συρράξεων. Τα στοιχεία που παρουσιάζει το Ινστιτούτο σχεδιάζουν μια ανησυχητική εικόνα για το μέλλον της διεθνούς ειρήνης.
Τι έγινε: Ο χαμηλότερος αριθμός προσωπικού εδώ και 25 χρόνια
Στα τέλη του 2025, λίγοι λιγότεροι από 79.000 στρατιωτικοί και αστυνομικοί ήταν ανεπτυγμένοι στο πλαίσιο διεθνών ειρηνευτικών επιχειρήσεων. Ο αριθμός αυτός είναι ο χαμηλότερος που έχει καταγραφεί τουλάχιστον τα τελευταία 25 χρόνια, σηματοδοτώντας μια διαρκή συρρίκνωση των διεθνών δυνάμεων. Παράλληλα, ο συνολικός αριθμός των ενεργών ειρηνευτικών επιχειρήσεων έπεσε στις 58, κατεβαίνοντας κάτω από το όριο των 60 για πρώτη φορά από το 2016.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η γεωγραφική συγκέντρωση των δυνάμεων: σχεδόν τα τρία τέταρτα του συνολικού προσωπικού υπηρετεί σε μόλις πέντε αποστολές. Αυτές βρίσκονται στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το Νότιο Σουδάν, τη Σομαλία, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τον Λίβανο. Οι τέσσερις από τις πέντε βρίσκονται στην υποσαχάρια Αφρική, γεγονός που αναδεικνύει πόσο επικεντρωμένος παραμένει το βάρος αυτών των επιχειρήσεων σε μια συγκεκριμένη ήπειρο.
Σοβαρό πρόβλημα αποτελεί και η χρηματοδότηση. Το κενό προϋπολογισμού για την περίοδο 2024-2025 ανήλθε σε 5,6 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς οι κυριότεροι δωρητές δεν τηρούν ή τηρούν μόνο εν μέρει τις οικονομικές τους δεσμεύσεις προς τον ΟΗΕ. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: λιγότερα χρήματα σημαίνει λιγότερο προσωπικό και περιορισμένη επιχειρησιακή ικανότητα στα πεδία των συγκρούσεων.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Βέτο, UNIFIL και η προειδοποίηση του SIPRI
Ο διευθυντής του προγράμματος για τις ειρηνευτικές επιχειρήσεις στο SIPRI, Γιάιρ φαν ντερ Λάιν, δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. «Αν η τάση αυτή συνεχιστεί, μπορεί να δούμε θεαματική εξασθένιση της πολυμερούς διαχείρισης ένοπλων συρράξεων και τη σχεδόν πλήρη περιθωριοποίηση θεσμών όπως ο ΟΗΕ, εξαιτίας της τέλειας καταιγίδας οικονομικών, πολιτικών και γεωπολιτικών παραγόντων», υπογράμμισε. Η φράση «τέλεια καταιγίδα» συνοψίζει με ακρίβεια το σύνθετο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η διεθνής κοινότητα σήμερα.
Ο ίδιος προχώρησε και σε πιο συγκεκριμένη προειδοποίηση για τις ανθρωπιστικές συνέπειες. «Είναι πιθανό αυτό να μεταφραστεί σε μεγαλύτερο αριθμό ένοπλων συρράξεων, που θα έχουν ακόμη πιο σοβαρές συνέπειες για τους αμάχους, στο μέτρο που τα κράτη εγκαταλείπουν μακρόχρονους κανόνες», πρόσθεσε ο φαν ντερ Λάιν. Η εγκατάλειψη αυτών των κανόνων αφορά τόσο τη συμμετοχή στις αποστολές όσο και τη χρηματοδότησή τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα των εντάσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας είναι η υπόθεση της UNIFIL, της προσωρινής δύναμης του ΟΗΕ στον Λίβανο. Οι ΗΠΑ απαίτησαν να τερματιστεί η εντολή της αποστολής, παρά τις συνεχείς παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός στην περιοχή. Ως συμβιβαστική λύση, το Συμβούλιο Ασφαλείας ανανέωσε την εντολή της UNIFIL για τελευταία φορά, με ισχύ έως τον Δεκέμβριο του 2026. Οι αδιάλλακτες θέσεις και οι απειλές βέτο από τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου επιπλέκουν, σύμφωνα με το SIPRI, κάθε απόφαση για ανανέωση εντολών.
Τι ακολουθεί: Η πορεία των επιχειρήσεων υπό αμφισβήτηση
Το SIPRI προειδοποιεί ότι η συρρίκνωση των ειρηνευτικών δυνάμεων δεν είναι απλώς μια στατιστική τάση, αλλά μια επιχειρησιακή πραγματικότητα με άμεσες συνέπειες. Όσο οι κυριότεροι δωρητές συνεχίζουν να μην καλύπτουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις, ο ΟΗΕ δεν μπορεί να διατηρήσει επαρκές προσωπικό στα πεδία των συγκρούσεων. Ταυτόχρονα, οι διπλωματικές εντάσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας καθιστούν δυσχερή ακόμη και την τυπική ανανέωση εντολών που έχουν λειτουργήσει για χρόνια. Το Ινστιτούτο επισημαίνει ότι τρισεκατομμύρια δολάρια δαπανώνται σε πολεμικούς εξοπλισμούς παγκοσμίως, ενώ οι επιχειρήσεις ειρήνης αντιμετωπίζουν κενό 5,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων — μια αντίφαση που αποτυπώνει τις προτεραιότητες της διεθνούς κοινότητας.
