Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη έχει αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού, δεν χρειάζεται πλέον ένας χάκερ να παραβιάσει συστήματα ασφαλείας για να αποσπάσει ευαίσθητες πληροφορίες. Αρκεί μια πειστική βιντεοκλήση, μια φωνή που ακούγεται απόλυτα αληθινή και ένα πρόσωπο που μοιάζει αυθεντικό στην οθόνη. Η περίπτωση του Θάνου Ντόκου, συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του πρωθυπουργού, ο οποίος έπεσε θύμα εξαπάτησης πιστεύοντας ότι μιλούσε με υψηλόβαθμο Ουκρανό αξιωματούχο, αναδεικνύει με τον πιο εύγλωττο τρόπο πόσο έχουν εξελιχθεί οι επιχειρήσεις παραπληροφόρησης τα τελευταία χρόνια.
Η υπόθεση Ντόκου
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, ο Θάνος Ντόκος συμμετείχε σε τηλεδιάσκεψη πιστεύοντας ότι απέναντί του βρισκόταν ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Ρουστέμ Ουσμέροφ. Στην πραγματικότητα, πίσω από την οθόνη κρύβονταν οι γνωστοί Ρώσοι φαρσέρ που δραστηριοποιούνται με τα ψευδώνυμα Vovan και Lexus, οι οποίοι έχουν στο ενεργητικό τους αντίστοιχες φάρσες σε πολιτικούς και αξιωματούχους ανά τον κόσμο. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας συζητήθηκαν ζητήματα ιδιαίτερα ευαίσθητα, όπως οι ελληνο-ουκρανικές σχέσεις και το περιστατικό με το ουκρανικό drone που εντοπίστηκε ανοιχτά της Λευκάδας.
Οι δύο φαρσέρ δημοσίευσαν στη συνέχεια βίντεο από την τηλεδιάσκεψη, στο οποίο εμφανίζονται να προειδοποιούν τον Έλληνα αξιωματούχο για το ενδεχόμενο επανάληψης παρόμοιου περιστατικού κοντά σε ελληνικά νησιά. Υποστήριξαν μάλιστα πως υπάρχουν εσωτερικές διαφωνίες μεταξύ του γραφείου του Ουκρανού προέδρου και του υπουργείου Άμυνας της χώρας σχετικά με τον σχεδιασμό στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον ρωσικών στόχων. Ο Θάνος Ντόκος, από την πλευρά του, τόνισε στους συνομιλητές του τη σημασία της διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, αναφέροντας πως εκείνη την περίοδο ο διοικητής της ελληνικής υπηρεσίας πληροφοριών βρισκόταν στο Κίεβο για επαφές με Ουκρανούς αξιωματούχους.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η ανησυχία που εξέφρασε ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας για τις συνέπειες που θα είχε ένα νέο περιστατικό σε ελληνικά χωρικά ύδατα, ειδικά εν μέσω της θερινής τουριστικής περιόδου. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, πρόκειται για περίοδο αυξημένης ναυτιλιακής κίνησης, κατά την οποία η Ελλάδα, παρότι κατανοεί τις ανάγκες που δημιουργεί ο πόλεμος, δεν επιθυμεί να εκτεθεί σε επιπλέον κινδύνους.
Ένας πόλεμος πληροφοριών χωρίς σύνορα
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία απέδειξε πέρα από κάθε αμφιβολία ότι οι συγκρούσεις του 21ου αιώνα δεν περιορίζονται πλέον στο πεδίο της μάχης. Παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, εξελίσσεται ένας ολόκληρος πόλεμος πληροφοριών, κυβερνοεπιθέσεων και παραπληροφόρησης, ο οποίος δεν στοχεύει μόνο στη συλλογή ευαίσθητων στοιχείων, αλλά και στη φθορά της αξιοπιστίας των θεσμών, καθώς και στην άσκηση πολιτικής πίεσης μέσω της δημόσιας έκθεσης προσώπων και κρατών. Η εξαπάτηση του Θάνου Ντόκου δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αφού αντίστοιχες υποθέσεις έχουν καταγραφεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο πάντα αξιωματούχους υψηλού επιπέδου.
Η υπόθεση λειτουργεί ως ηχηρή υπενθύμιση ότι στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, οι ανθρώπινες επικοινωνίες μπορούν να παραποιηθούν με τρόπους που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ανήκαν αποκλειστικά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Το να βλέπει κανείς κάποιον στην οθόνη ή να ακούει τη φωνή του δεν αποτελεί πλέον από μόνο του απόδειξη ταυτότητας. Ως εκ τούτου, κρίνεται πλέον επιτακτική η ανάγκη θεσμοθέτησης αυστηρών δικλείδων ασφαλείας για την επαλήθευση της ταυτότητας συνομιλητών σε ευαίσθητες επικοινωνίες, ιδίως όταν εμπλέκονται ζητήματα εθνικής ασφαλείας και διεθνών σχέσεων.
