Ένα πρωτοφανές κύμα καύσωνα σαρώνει την Ευρώπη αυτή την εβδομάδα, με θερμοκρασίες που σπάνε ιστορικά ρεκόρ σε Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία. Τουλάχιστον 10 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, ενώ μεγάλες ιταλικές πόλεις τέθηκαν σε κόκκινο συναγερμό. Αιτία του φαινομένου είναι ένας «θερμικός θόλος», δηλαδή ένα σύστημα υψηλών πιέσεων που παγιδεύει τον ζεστό αέρα από τη Βόρεια Αφρική πάνω από τη Δυτική Ευρώπη, με επιστήμονες να συνδέουν την ένταση του φαινομένου με την κλιματική αλλαγή.
Τι έγινε: Ρεκόρ στη Βρετανία και συναγερμός στην Ιταλία
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Δευτέρα 26 Μαΐου 2026 καταγράφηκε ως η θερμότερη ημέρα Μαΐου στην ιστορία της χώρας, με τη θερμοκρασία να αγγίζει τους 34,8 βαθμούς Κελσίου στους Βασιλικούς Βοτανικούς Κήπους του Κιού στο Λονδίνο. Το προηγούμενο ρεκόρ, 32,8 βαθμοί, είχε καταγραφεί το 1922 και είχε ισοφαριστεί το 1944. Η διαφορά δύο ολόκληρων βαθμών από το παλαιό ρεκόρ είναι εξαιρετικά ασυνήθιστη, καθώς τέτοια ρεκόρ συνήθως σπάνε μόνο κατά μερικά δέκατα. Την επόμενη μέρα, Τρίτη 27 Μαΐου, ο υδράργυρος ανέβηκε ακόμη ψηλότερα, αγγίζοντας τους 35 βαθμούς Κελσίου.
Στην Ιταλία, το υπουργείο Υγείας έθεσε σε κόκκινο συναγερμό τη Ρώμη, τη Φλωρεντία, τη Μπολόνια και το Τορίνο την Πέμπτη 28 Μαΐου. Πρόκειται για τον πρώτο συναγερμό επιπέδου 3 της χρονιάς στη χώρα. Οι θερμοκρασίες στο Τορίνο, αλπική πόλη στον βορρά, αναμένεται να φτάσουν τους 33 βαθμούς, ενώ στη Φλωρεντία και τη Μπολόνια οι τιμές αγγίζουν τους 32 βαθμούς με αίσθηση 35 βαθμών. Το ανώτατο επίπεδο συναγερμού ενεργοποιείται όταν οι ακραίες συνθήκες επιμένουν για τρεις ή περισσότερες συναπτές ημέρες. Από τις 25 Μαΐου, το υπουργείο δημοσιεύει καθημερινό δελτίο καύσωνα για 27 ιταλικές πόλεις.
Παράλληλα, σε πολλές χώρες καταγράφηκαν θερμοκρασίες που αγγίζουν τους 39 βαθμούς Κελσίου, ενώ στη Γαλλία και την Ισπανία τα θερμόμετρα ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς. Το Παρίσι βίωσε «τροπικές νύχτες», με τη θερμοκρασία να μην υποχωρεί κάτω από τους 20 βαθμούς ακόμη και μετά τη δύση του ηλίου. Στη Σκωτία, ξέσπασε πυρκαγιά κοντά στον λόφο Arthur’s Seat στο Εδιμβούργο, ενώ εκατοντάδες κατοικίες στη νοτιοανατολική Αγγλία έμειναν χωρίς νερό.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Επιστήμονες, θύματα και προειδοποιήσεις
Τουλάχιστον 10 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, κυρίως από πνιγμό. Τα θύματα, μεταξύ των οποίων παιδιά και έφηβοι, επιχείρησαν να δροσιστούν βουτώντας σε λίμνες, ποτάμια και παραλίες. Η βρετανική ναυαγοσωστική οργάνωση RNLI έσπευσε να προειδοποιήσει ότι, παρά τον ασφυκτικό καύσωνα, τα νερά παραμένουν «σε θερμοκρασίες χειμώνα». Αυτή η διαφορά δημιουργεί κίνδυνο «σοκ κρύου νερού», το οποίο μπορεί να προκαλέσει απώλεια αισθήσεων ή καρδιακή ανακοπή μέσα σε δευτερόλεπτα. Παράλληλα, περίπου 18.000 νοικοκυριά στο Κεντ αντιμετώπισαν διακοπές ή περιορισμούς υδροδότησης, με τις αρχές να καλούν τους πολίτες να χρησιμοποιούν νερό μόνο για βασικές ανάγκες.
Το NHS ανακοίνωσε ότι μόνο τη Δευτέρα περισσότεροι από 20.000 πολίτες αναζήτησαν οδηγίες για θερμοπληξία στην ιστοσελίδα του — έναντι μόλις 488 την προηγούμενη εβδομάδα. Ο αριθμός αυτός αποτυπώνει με ενάργεια την ένταση που βίωσε το βρετανικό κοινό. Η επιστημονική κοινότητα αντέδρασε με ανησυχία: η Φριντερίκε Ότο, καθηγήτρια κλιματολογίας στο Imperial College του Λονδίνου, χαρακτήρισε το φαινόμενο «απολύτως εκπληκτικό», ενώ ο Πήτερ Θορν, διευθυντής του Κέντρου Κλιματικών Ερευνών Icarus στο Πανεπιστήμιο Maynooth της Ιρλανδίας, το περιέγραψε ως «απίστευτα τρελό». Η Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου σημείωσε ότι οι θερμοκρασίες αυτές θα θεωρούνταν υψηλές ακόμη και στα μέσα του καλοκαιριού.
Οι επιστήμονες συνδέουν την ένταση του φαινομένου με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, η οποία καθιστά τους καύσωνες συχνότερους και εντονότερους. Ο ΟΗΕ προειδοποιεί για ιστορικά υψηλά επίπεδα θερμοκρασιών έως το 2030. Το ιταλικό υπουργείο Υγείας εξήγησε ότι το επίπεδο 3 συναγερμού σηματοδοτεί «κατάσταση έκτακτης ανάγκης που είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία δραστήριων ατόμων χωρίς υποκείμενη νόσο» — όχι μόνο ευάλωτων ομάδων όπως ηλικιωμένοι, μικρά παιδιά ή χρόνια ασθενείς.
Τι ακολουθεί: Σταδιακή αποκλιμάκωση με προειδοποιήσεις
Οι μετεωρολόγοι προβλέπουν σταδιακή υποχώρηση των θερμοκρασιών από σήμερα, αν και το Λονδίνο αναμένεται να φτάσει ακόμη τους 31 βαθμούς Κελσίου. Από το Σαββατοκύριακο αναμένεται αισθητή πτώση της θερμοκρασίας, με πιο δροσερό και πιθανόν βροχερό καιρό. Ωστόσο, η αποκλιμάκωση δεν έρχεται χωρίς νέους κινδύνους: υπάρχουν ήδη προειδοποιήσεις για καταιγίδες σε περιοχές της Βρετανίας και της Γαλλίας, καθώς και για χαλαζοπτώσεις στην Ιταλία. Τα φαινόμενα αυτά αναμένεται να συνοδεύσουν τη μετάβαση από την ακραία θερμότητα σε πιο ομαλές καιρικές συνθήκες.
