Η κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας απέρριψε κατηγορηματικά το αίτημα της αξιωματικής αντιπολίτευσης για προκήρυξη δημοψηφίσματος σχετικά με την τροποποίηση του Συντάγματος. Η αντιπαράθεση ξέσπασε όταν το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ζήτησε να αποφανθεί ο λαός για την αναγνώριση της βουλγαρικής μειονότητας, βήμα που θα μπορούσε να ξεδεσμεύσει την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων. Ωστόσο, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Χρίστιαν Μίτσκοσκι απάντησε με σαφήνεια, αποκλείοντας οποιαδήποτε παραχώρηση σε ζητήματα εθνικής ταυτότητας. Η διαμάχη αντικατοπτρίζει τις βαθύτερες εντάσεις που δηλητηριάζουν τις σχέσεις Σκοπίων και Σόφιας, με φόντο την πολύπαθη ευρωπαϊκή ένταξη της χώρας.
Τι έγινε: Η κρίση γύρω από το δημοψήφισμα
Την Τετάρτη, το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης στη Βόρεια Μακεδονία, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDSM), ζήτησε επίσημα από την κυβέρνηση του Χρίστιαν Μίτσκοσκι να προκηρύξει δημοψήφισμα για την τροποποίηση του Συντάγματος. Το αίτημα αφορούσε τη συμπερίληψη της βουλγαρικής μειονότητας στο Σύνταγμα, γεγονός που θα επέτρεπε στη χώρα να απεγκλωβιστεί από το αδιέξοδο των ενταξιακών διαπραγματεύσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο αρχηγός του SDSM, Βένκο Φιλίπτσε, παρουσίασε το αίτημα σε συνέντευξη Τύπου, τονίζοντας την ανάγκη να αποφανθεί ο ίδιος ο λαός για ένα ζήτημα που αφορά το μέλλον ολόκληρης της χώρας.
Ο Φιλίπτσε χαρακτήρισε το ζήτημα ως υπεράνω κομματικών σκοπιμοτήτων. «Δεν πρόκειται για ένα πολιτικό ζήτημα, αλλά για ένα θέμα που αφορά όλους τους πολίτες και το μέλλον της χώρας», δήλωσε. Πρόσθεσε ότι δεν θέλει τα παιδιά να αναγκάζονται να μεταναστεύουν στην Ευρώπη, την Αμερική ή την Αυστραλία, επειδή δεν βλέπουν προοπτική στη χώρα τους. Παράλληλα, ο ίδιος υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός Μίτσκοσκι «δεν μπορεί μόνος του να αποφασίζει για την τύχη της χώρας» και κάλεσε την κυβέρνηση να δώσει τον λόγο στους πολίτες μέσω δημοψηφίσματος.
Ιστορικά, το ζήτημα της βουλγαρικής μειονότητας αποτελεί αγκάθι στις σχέσεις Σκοπίων και Σόφιας για χρόνια. Το καλοκαίρι του 2022, οι τότε κυβερνήσεις των δύο χωρών αποδέχτηκαν μια συμβιβαστική πρόταση της ΕΕ για την επίλυση των διαφορών τους. Η πρόταση προέβλεπε πως η Βουλγαρία θα άρει το βέτο που είχε θέσει στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, υπό την προϋπόθεση ότι τα Σκόπια θα τροποποιούσαν το Σύνταγμά τους. Η προηγούμενη κυβέρνηση του SDSM είχε αποδεχτεί την ευρωπαϊκή πρόταση, αλλά δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή, λόγω της εναντίωσης του τότε αντιπολιτευτικού VMRO-DPMNE — του κόμματος που σήμερα κυβερνά τη χώρα.
Αντιδράσεις: Σφοδρή αντιπαράθεση και κατηγορίες
Η κυβέρνηση του Μίτσκοσκι απέρριψε το αίτημα με κοφτή ανακοίνωση. «Ας μην σπαταλάμε χρόνο και τα χρήματα των πολιτών. Είμαστε υπέρ της ΕΕ και αυτός είναι ο στρατηγικός μας προσανατολισμός, τον οποίο υλοποιούμε στην πράξη», ανέφερε η επίσημη τοποθέτηση. Το κυβερνών κόμμα VMRO-DPMNE ισχυρίστηκε μάλιστα ότι η τροποποίηση του Συντάγματος δεν θα αποτελέσει το τελευταίο εμπόδιο από πλευράς Βουλγαρίας, εκτιμώντας ότι η Σόφια θα θέτει συνεχώς νέες απαιτήσεις που αφορούν ζητήματα εθνικής ταυτότητας και γλώσσας. Με αυτό το επιχείρημα, το κυβερνών κόμμα παρουσίασε κάθε υποχώρηση ως ανώφελη κίνηση που δεν θα έλυνε το πρόβλημα.
Η αντιπαράθεση έλαβε οξεία προσωπική χροιά, καθώς το VMRO-DPMNE κατηγόρησε τον Φιλίπτσε ότι με τις ενέργειές του υπονομεύει τα εθνικά συμφέροντα και τον αποκάλεσε «πιόνι» του πρωθυπουργού της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ. Ο Μίτσκοσκι, λίγες μέρες πριν εκραγεί η κρίση αυτή, είχε ήδη αποκλείσει οποιαδήποτε «υποχώρηση» σε ζητήματα εθνικής ταυτότητας, ανεξαρτήτως τιμήματος. Η κυβέρνηση των Σκοπίων διατηρεί αμετακίνητη στάση: δεν θα προχωρήσει σε τροποποίηση του Συντάγματος ούτε θα αναγνωρίσει βουλγαρική μειονότητα στο έδαφός της.
Το αδιέξοδο παραμένει βαθύ, με τις δύο πλευρές να βρίσκονται σε πλήρη σύγκρουση για ένα ζήτημα που αγγίζει ταυτόχρονα την εθνική ταυτότητα και τον γεωπολιτικό προσανατολισμό της Βόρειας Μακεδονίας. Η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας παραμένει αποκλεισμένη, με τη Βουλγαρία να εμμένει στις απαιτήσεις της. Το SDSM επιμένει ότι μόνο ένα δημοψήφισμα μπορεί να δώσει λαϊκή νομιμοποίηση σε οποιαδήποτε απόφαση, ενώ η κυβέρνηση Μίτσκοσκι απορρίπτει αυτή τη λύση ως σπατάλη πόρων και χρόνου.
