Στο χείλος σοβαρής πολιτικής κρίσης βρίσκεται η Βολιβία, καθώς ο κεντροδεξιός πρόεδρος Ροδρίγο Πας απηύθυνε έκκληση για διάλογο στους διαδηλωτές που ζητούν την παραίτησή του, προειδοποιώντας παράλληλα ότι η κατάσταση «πλησιάζει στο σημείο της ρήξης». Οι δηλώσεις του έγιναν στη Λα Πας, τη διοικητική πρωτεύουσα της χώρας, την επομένη κρίσιμης απόφασης του κοινοβουλίου που του ανοίγει τον δρόμο για την επιβολή κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Η χώρα βιώνει τη χειρότερη οικονομική κρίση των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών, με μαζικές κινητοποιήσεις να παραλύουν την καθημερινή ζωή από τις αρχές Μαΐου.
Τι έγινε: Κοινοβούλιο, μπλόκα και ζημιά 600 εκατ. δολαρίων
Η κρίση στη Βολιβία κλιμακώθηκε απότομα μετά την απόφαση που πήρε η Βουλή το βράδυ της Τρίτης: κατάργησε τη διάταξη που περιόριζε αυστηρά τη δυνατότητα κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Η κίνηση αυτή επιτρέπει πλέον στον πρόεδρο Πας να καταφύγει στις ένοπλες δυνάμεις και να περιστείλει βασικά δικαιώματα των πολιτών, όπως το δικαίωμα συνάθροισης και κυκλοφορίας, με στόχο τον τερματισμό των διαδηλώσεων. Ο ίδιος ο πρόεδρος δήλωσε κατηγορηματικά: «Έχω συνταγματικά εργαλεία. Πρέπει να βρω λύσεις».
Οι μαζικές κινητοποιήσεις περιλαμβάνουν αγρότες, εργαζόμενους σε μεταλλεία, εργάτες και οδηγούς, οι οποίοι έχουν στήσει μπλόκα σε δρόμους ανά τη χώρα, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα εφοδιασμού. Ελλείψεις σε τρόφιμα, φάρμακα και καύσιμα έχουν καταγραφεί στη Λα Πας, στην Ελ Άλτο και σε άλλες πόλεις. Ο πρόεδρος Πας εκτίμησε πως οι κινητοποιήσεις έχουν κοστίσει στην οικονομία της χώρας περίπου 600 εκατομμύρια δολάρια, ζημιά που επιβαρύνει ακόμα περισσότερο μια ήδη εξαντλημένη οικονομία.
Αρχικά, οι διαδηλωτές πρόβαλλαν συγκεκριμένα οικονομικά αιτήματα: αυξήσεις μισθών, μέτρα για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και εγγυήσεις για τη διανομή καυσίμων καλής ποιότητας. Ωστόσο, το κίνημα διαδηλώσεων μετασχηματίστηκε σταδιακά και το κεντρικό αίτημα πλέον είναι ένα και μόνο: η παραίτηση του προέδρου Ροδρίγο Πας. Χαρακτηριστική ήταν και η εικόνα που αποτύπωσε το μέγεθος της κινητοποίησης: χιλιάδες αγρότισσες, φορώντας παραδοσιακά ενδύματα των Άνδεων, πραγματοποίησαν πορεία στην πρωτεύουσα, ενώ στη συνέχεια ενώθηκαν με τους απεργούς οδηγούς που έχουν παραλύσει τις δημόσιες συγκοινωνίες.
Αντιδράσεις: Κυβέρνηση, αντιπολίτευση και ο ρόλος του Μοράλες
Ο πρόεδρος Πας απηύθυνε ξεκάθαρο μήνυμα τόσο στους διαδηλωτές όσο και στις δυνάμεις ασφαλείας. «Αυτοί που θέλουν να καταστρέψουν τη χώρα θα έχουν να κάνουν μαζί μου και με όλη τη δύναμη του Συντάγματος», διεμήνυσε, ενώ παράλληλα απηύθυνε διαβεβαιώσεις στις ένοπλες δυνάμεις και την αστυνομία: «Να αισθάνεστε ασφαλείς, ο λαός σας υποστηρίζει». Η κυβέρνηση εκτιμά ότι στόχος των κινητοποιήσεων είναι η ανατροπή του «κράτους δικαίου» και της «δημοκρατικής τάξης».
Παράλληλα, η κυβέρνηση Πας στρέφει το βλέμμα της στον σοσιαλιστή πρώην πρόεδρο Έβο Μοράλες, που κυβέρνησε τη Βολιβία από το 2006 έως το 2019, τον οποίο θεωρεί βασικό υποκινητή των κινητοποιήσεων. Σε βάρος του Μοράλες έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης για υπόθεση φερόμενης εμπορίας ανήλικης, κατηγορία που ο ίδιος αρνείται κατηγορηματικά. Η ανάμειξή του στις τρέχουσες εξελίξεις παραμένει αμφιλεγόμενη και διχάζει την πολιτική σκηνή της χώρας.
Η αντιπολίτευση, ωστόσο, εκφράζει τις δικές της επιφυλάξεις απέναντι στις προθέσεις του προέδρου. Η βουλεύτρια Σόνια Σινιάνι του κόμματος Αϊμάρα, που εκπροσωπεί την ομώνυμη φυλή αυτοχθόνων, συντάσσεται με εκείνους που προειδοποιούν ότι η επιβολή κατάστασης έκτακτης ανάγκης και η ανάπτυξη στρατού στους δρόμους ενδέχεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω επιδείνωση της κρίσης αντί να τη λύσουν. Πολιτικοί της αντιπολίτευσης θεωρούν ότι μια τέτοια κίνηση θα πυροδοτήσει ακόμα μεγαλύτερη αντίδραση από την κοινωνία.
Τι ακολουθεί: Διάλογος ή κατάσταση έκτακτης ανάγκης;
Η Βολιβία βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Ο πρόεδρος Πας έχει πλέον στα χέρια του τα νομικά εργαλεία για να επιβάλει κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να διατάξει την ανάπτυξη του στρατού, αλλά δηλώνει ταυτόχρονα ανοικτός σε διάλογο. Η έκβαση εξαρτάται από το αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να συναντηθούν σε κοινό τόπο πριν η κατάσταση ξεφύγει από τον έλεγχο. Οι ελλείψεις σε βασικά αγαθά στη Λα Πας και στην Ελ Άλτο αυξάνουν την πίεση για άμεση λύση, ενώ η οικονομική ζημιά των 600 εκατομμυρίων δολαρίων που έχει ήδη συσσωρευτεί καθιστά κάθε καθυστέρηση ακριβότερη για ολόκληρη τη χώρα.
