Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) εξέδωσε χθες, Πέμπτη 28 Μαΐου, μια από τις σκληρότερες δηλώσεις από την έναρξη των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, αποκλείοντας κατηγορηματικά κάθε προοπτική ειρηνευτικής συμφωνίας. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, δεν θα υπάρξει ειρήνη στην περιοχή «εκτός αν το Ισραήλ καταστραφεί». Η δήλωση αυτή ήρθε σε εξαιρετικά κρίσιμη στιγμή, καθώς τη νύχτα που προηγήθηκε, ΗΠΑ και Ιράν αντάλλαξαν πυρά κατά στρατιωτικών εγκαταστάσεων της άλλης πλευράς. Η εύθραυστη εκεχειρία που είχε συμφωνηθεί δοκιμάστηκε για ακόμη μία φορά, ενώ οι διαπραγματεύσεις για ευρύτερη συμφωνία βρίσκονται σε αδιέξοδο.
Διαβάστε επίσης: Ο πρωθυπουργός του Κατάρ πιέζει για διάλογο με Ιράν
Στη δήλωση που εξέδωσε, το IRGC διατύπωσε με αμείλικτη σαφήνεια τη θέση του: «Εκτός αν αυτό το κακό καθεστώς που σκοτώνει παιδιά εξαλειφθεί από προσώπου γης, η περιοχή της Δυτικής Ασίας δεν θα βρει ειρήνη». Με αυτές τις λέξεις, η Τεχεράνη έστειλε ηχηρό μήνυμα τόσο στις ΗΠΑ όσο και στους ευρωπαϊκούς εταίρους που ωθούν για διπλωματική λύση. Παράλληλα, το IRGC επιτέθηκε στα ειρηνευτικά σχέδια που είχε προτείνει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς τον «κακό και τζογαδόρο». Σύμφωνα με τους Φρουρούς της Επανάστασης, τα αμερικανικά σχέδια δεν οδηγούν «σε τίποτα άλλο παρά θάνατο, δολοφονίες και τρόμο».
Ανταλλαγή πυρών στα Στενά του Ορμούζ
Στο μεταξύ, η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αποτυπώθηκε με τον πιο δραματικό τρόπο κατά τη διάρκεια της νύχτας, όταν και οι δύο πλευρές άνοιξαν πυρ. Αμερικανικές δυνάμεις χτύπησαν μια ιρανική βάση εκτόξευσης στο Μπαντάρ Αμπάς, στα Στενά του Ορμούζ, αφού κατέρριψαν τέσσερα ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μίας χρήσης. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, τα drones αποτελούσαν άμεση απειλή για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά, ενώ το Ιράν ετοιμαζόταν να εκτοξεύσει και πέμπτο. Οι ίδιες αμερικανικές ενέργειες χαρακτηρίστηκαν από τον αξιωματούχο ως «μετρημένες, καθαρά αμυντικές και με σκοπό τη διατήρηση της εκεχειρίας».
Ωστόσο, το IRGC αντέδρασε άμεσα και αποφασιστικά. Η ιρανική στρατιωτική οργάνωση ανακοίνωσε το πρωί της Πέμπτης ότι πυροβόλησε κατά αμερικανικής αεροπορικής βάσης στο Κουβέιτ, ισχυριζόμενη ότι από εκεί ξεκίνησε η επίθεση εναντίον του Μπαντάρ Αμπάς. Σε δήλωσή τους, οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν με μεγάλη σαφήνεια: «Αυτή η αντίδραση αποτελεί σοβαρή προειδοποίηση, ώστε ο εχθρός να γνωρίζει ότι η επιθετικότητα δεν θα μείνει αναπάντητη». Πρόσθεσαν δε ότι «εάν επαναληφθεί, η αντίδρασή μας θα είναι πιο αποφασιστική», ρίχνοντας την ευθύνη για οποιεσδήποτε συνέπειες αποκλειστικά στον επιτιθέμενο.
Διπλωματία υπό πίεση — Εκεχειρία σε αδιέξοδο
Η νυχτερινή σύγκρουση δεν ήταν η πρώτη αυτής της εβδομάδας. Τη Δευτέρα, αμερικανικές δυνάμεις είχαν ήδη πλήξει ιρανικές βάσεις εκτόξευσης πυραύλων, καθώς και σκάφη που, σύμφωνα με αξιωματούχους της Ουάσιγκτον, τοποθετούσαν νάρκες στα Στενά του Ορμούζ. Η θαλάσσια αυτή οδός αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς κόμβους του πλανήτη, καθώς μέσω αυτής διέρχεται τεράστιο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε ενέργεια που απειλεί τη ναυσιπλοΐα στα Στενά έχει άμεσες και βαριές συνέπειες στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Παράλληλα με τις στρατιωτικές αντιπαραθέσεις, η διπλωματία δεν έχει σβήσει εντελώς. Διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη με στόχο μια μακροπρόθεσμη συμφωνία που θα εξασφάλιζε τουλάχιστον την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, αυτές οι συζητήσεις έχουν ήδη περιπλακεί σοβαρά, κυρίως εξαιτίας οξύτατων διαφωνιών γύρω από τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν, ένα ζήτημα που παραμένει κεντρικό για το ευρύτερο πυρηνικό αρχείο της χώρας. Η αποτυχία να βρεθεί κοινό έδαφος σε αυτό το σημαντικό σημείο εμποδίζει κάθε πρόοδο, ενώ στο πεδίο οι αντιπαραθέσεις συνεχίζονται και απειλούν να ακυρώσουν κάθε διπλωματική προσπάθεια.
Σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, η δήλωση του IRGC για αναγκαία «εξάλειψη» του Ισραήλ ως απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε ειρήνη αποτελεί ισχυρό εμπόδιο σε κάθε ειρηνευτική πρωτοβουλία. Η Τεχεράνη καταδεικνύει ότι δεν έχει καμία διάθεση να αποδεχθεί συμβιβαστικές λύσεις που θα αφήνουν τον υπάρχοντα συσχετισμό δυνάμεων αναλλοίωτο. Για τον Τραμπ και τους ευρωπαίους εταίρους του, η πρόκληση είναι τεράστια: να βρουν βιώσιμη διπλωματική διέξοδο σε μια περιοχή όπου η ένοπλη αντιπαράθεση συνεχίζεται ακάθεκτη, ακόμη και υπό την επίσημη εκεχειρία.
