Μια απλή εξέταση αίματος με δυνατότητα να ανιχνεύει σημάδια της νόσου Αλτσχάιμερ πολλές δεκαετίες πριν εμφανιστούν τα πρώτα κλινικά συμπτώματα έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα στη διάγνωση της νόσου. Η ανακάλυψη δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό «The Lancet» και αποτελεί προϊόν έρευνας με επικεφαλής επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο. Για πρώτη φορά, ερευνητές εντόπισαν βιοδείκτες στο αίμα που συνδέονται με πρώιμες γνωστικές αλλαγές σε ενήλικες μέσης ηλικίας οι οποίοι δεν πάσχουν από άνοια.
Τι αποκάλυψε η νέα επιστημονική μελέτη
Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 1.350 ενήλικες χωρίς άνοια από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με μέση ηλικία τα 61 έτη. Οι επιστήμονες μέτρησαν στο αίμα τους τα επίπεδα τριών βασικών βιοδεικτών: των πρωτεϊνών Αβ42 και Αβ40, που ανιχνεύουν τις χαρακτηριστικές αμυλοειδείς πλάκες, καθώς και της πρωτεΐνης p-tau217, η οποία σχετίζεται με τη συσσώρευση της Ταυ πρωτεΐνης στον εγκέφαλο. Και οι δύο αυτές κατηγορίες αντιστοιχούν σε διαγνωστικά χαρακτηριστικά της νόσου Αλτσχάιμερ, που παραδοσιακά εντοπίζονταν μόνο μέσω πιο ακριβών και επεμβατικών μεθόδων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα υψηλά επίπεδα αυτών των βιοδεικτών στο αίμα συνδέονται με χαμηλότερες επιδόσεις σε δύο βασικούς γνωστικούς τομείς. Ο πρώτος αφορά την ταχύτητα γνωστικής επεξεργασίας, δηλαδή την ταχύτητα με την οποία ο εγκέφαλος αναλύει και επεξεργάζεται πληροφορίες. Ο δεύτερος αφορά την εκτελεστική λειτουργία, η οποία περιλαμβάνει την ικανότητα για σχεδιασμό, διατήρηση εστίασης της προσοχής και προσαρμογή σε νέες γνωστικές προκλήσεις. Αυτές οι αλλαγές ήταν ανιχνεύσιμες σε άτομα χωρίς κανένα εμφανές σύμπτωμα άνοιας.
Οι συγγραφείς της μελέτης ανέφεραν ότι τα ευρήματα καταδεικνύουν τη δυνατότητα πρώιμης ανίχνευσης Αλτσχάιμερ σε μεσήλικες μέσω εξέτασης αίματος. Επιπλέον, υπολογίζουν ότι έως και το 40% των περιπτώσεων άνοιας θα μπορούσε να προληφθεί ή να καθυστερήσει σημαντικά η εκδήλωση των συμπτωμάτων, με την έγκαιρη αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου. Αυτό το ποσοστό αντιπροσωπεύει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και αναδεικνύει τη νέα μέθοδο ως εργαλείο υψηλής σημασίας για τη δημόσια υγεία.
Επιφυλάξεις ειδικών και όρια εφαρμογής
Παρά την ελπιδοφόρα ανακάλυψη, δύο ανεξάρτητες επιστήμονες που δεν συμμετείχαν στη μελέτη εξέφρασαν επιφυλάξεις σε συνοδευτικό άρθρο του ίδιου τεύχους. Η Άννα Ρόζενμπεργκ από το σουηδικό Ινστιτούτο Καρολίνσκα και η Τίια Νγκάντου από το φινλανδικό «Finnish Institute for Health and Welfare» προειδοποίησαν ότι η εφαρμογή των εξετάσεων αίματος σε νεότερους ανθρώπους χωρίς γνωστικές διαταραχές μπορεί να οδηγήσει σε υψηλό ποσοστό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων. Μια θετική εξέταση, επομένως, δεν ισοδυναμεί αυτόματα με διάγνωση της νόσου.
Οι δύο ειδικοί υπογράμμισαν ότι οι βιοδείκτες αίματος δεν προορίζονται για μαζικό, αδιαφοροποίητο έλεγχο σε υγιείς πληθυσμούς χωρίς γνωστικά συμπτώματα. Η εφαρμογή τους πρέπει πάντα να συνοδεύεται από πρόσθετα διαγνωστικά κριτήρια και να γίνεται στο πλαίσιο ολοκληρωμένης κλινικής αξιολόγησης από εξειδικευμένους ιατρούς. Η επιστημονική κοινότητα, ωστόσο, δεν αμφισβητεί τη δυνατότητα που ανοίγει η νέα μέθοδος για στοχευμένη πρώιμη ιατρική παρέμβαση σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Η ισορροπία μεταξύ έγκαιρης ανίχνευσης και αποφυγής αδικαιολόγητης ανησυχίας σε υγιείς ανθρώπους αποτελεί την κεντρική πρόκληση για την κλινική εφαρμογή της ανακάλυψης.
