Δύο από τις πιο επικίνδυνες βραζιλιάνικες συμμορίες χαρακτηρίστηκαν επίσημα τρομοκρατικές οργανώσεις από τις ΗΠΑ. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εντάσσει τις οργανώσεις Comando Vermelho (CV) και Primeiro Comando da Capital (PCC) στη λίστα των «Ξένων Τρομοκρατικών Οργανώσεων». Το μέτρο θα τεθεί σε ισχύ στις 5 Ιουνίου 2026, αψηφώντας τις έντονες αντιρρήσεις της κυβέρνησης Λούλα στη Βραζιλία.
Τι έγινε: Η ανακοίνωση και οι νομικές συνέπειες
Ο Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε την Comando Vermelho — γνωστή ως «Κόκκινη Διοίκηση» — και την Primeiro Comando da Capital — «Πρώτη Διοίκηση της Πρωτεύουσας» — «Ειδικά Κατηγοριοποιημένες Παγκόσμιες Τρομοκρατικές» οργανώσεις. Τόνισε ότι μαζί «μετρούν χιλιάδες μέλη» και έχουν «ενορχηστρώσει βάρβαρες επιθέσεις» εναντίον αστυνομικών, δημοσίων λειτουργών και αμάχων στη Βραζιλία. Ο ίδιος επεσήμανε ότι η επιρροή τους ξεπερνά τα σύνορα της Βραζιλίας και φτάνει «μέσα στις ΗΠΑ», χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία για δράση τους στο αμερικανικό έδαφος. Η ανακοίνωση έγινε μέσω επίσημης ανακοίνωσης των υπηρεσιών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Ο χαρακτηρισμός ενεργοποιεί ένα πλέγμα αυτόματων συνεπειών με άμεσο αντίκτυπο. Τα μέλη των δύο οργανώσεων απαγορεύεται πλέον να εισέλθουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ οποιαδήποτε χρηματοοικονομική συναλλαγή μαζί τους επισύρει αυστηρές κυρώσεις και ποινικές διώξεις. Η πιο εκρηκτική διάσταση του μέτρου είναι η ενδεχόμενη στρατιωτική δράση των ΗΠΑ εναντίον τους στο βραζιλιάνικο έδαφος — κάτι που αποτελεί και τον βασικό λόγο αντίθεσης του Μπραζίλ. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει χαρακτηρίσει πολλές λατινοαμερικανικές συμμορίες «τρομοκρατικές» τους τελευταίους μήνες, στο πλαίσιο της επιθετικής της πολιτικής κατά της «ναρκοτρομοκρατίας».
Και οι δύο οργανώσεις δημιουργήθηκαν μέσα σε βραζιλιάνικες φυλακές. Η CV έγινε γνωστή παγκοσμίως το 2025, όταν η αστυνομία του Ρίο ντε Τζανέιρο εξαπέλυσε την πιο αιματηρή επιχείρηση στην ιστορία της Βραζιλίας, με αποτέλεσμα τουλάχιστον 121 νεκρούς. Η πολιτειακή αστυνομία κατηγορήθηκε για εν ψυχρώ εκτελέσεις μελών της συμμορίας κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Η PCC, ξεκίνησε από το Σάο Πάολο και εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη εγκληματική οργάνωση της χώρας, χτίζοντας μια τεράστια αυτοκρατορία εμπορίου ναρκωτικών που εκτείνεται σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.
Αντιδράσεις: Μπολσονάρου, Λούλα και η πολιτική σκακιέρα
Η απόφαση της Ουάσιγκτον ήρθε αμέσως μετά από επίσκεψη του Φλάβιου Μπολσονάρου στην αμερικανική πρωτεύουσα. Ο δεξιός υποψήφιος για τη βραζιλιάνικη προεδρία — γιος του ακροδεξιού πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου — συναντήθηκε με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και του ζήτησε προσωπικά τον χαρακτηρισμό των δύο συμμοριών ως τρομοκρατικών. Ο Ζαΐχ Μπολσονάρου βρίσκεται σήμερα στη φυλακή μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2023, ενώ ο γιος του φιλοδοξεί να επιστρέψει τη δεξιά στην εξουσία. Δημοσκοπήσεις δείχνουν τον Φλάβιου Μπολσονάρου σε σκληρή εκλογική μάχη με τον νυν πρόεδρο Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα.
Παράλληλα, ο Τραμπ είχε υποδεχτεί τον ίδιο τον Λούλα στον Λευκό Οίκο μόλις δύο εβδομάδες πριν, γεγονός που επιπλέκει την ερμηνεία της αμερικανικής κίνησης. Η κεντροαριστερή κυβέρνηση Λούλα έχει εκφράσει κατηγορηματικά την αντίθεσή της στον χαρακτηρισμό, επικαλούμενη τον κίνδυνο να ανοίξει ο δρόμος για αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στη Βραζιλία. Το επιχείρημα έχει βάρος: μόλις χαρακτηριστεί μια οργάνωση «ξένη τρομοκρατική», οι ΗΠΑ αποκτούν νομικό έρεισμα για στρατιωτική δράση εναντίον της οπουδήποτε. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε αποφασισμένο να συνεχίσει με «όλα τα διαθέσιμα μέσα» για την αντιμετώπιση των ναρκοεμπόρων στην περιοχή, χαρακτηρίζοντας την κίνηση ως απόδειξη της «αταλάντευτης δέσμευσης» της κυβέρνησης Τραμπ.
Τι ακολουθεί
Με τον επίσημο χαρακτηρισμό να τίθεται σε ισχύ στις 5 Ιουνίου 2026, οι διπλωματικές τριβές μεταξύ ΗΠΑ και Βραζιλίας αναμένεται να κλιμακωθούν. Η κυβέρνηση Λούλα θα κληθεί να απαντήσει σε μια κίνηση που η Ουάσιγκτον παρουσιάζει ως αναγκαία για την ασφάλεια, αλλά το Μπραζίλ θεωρεί επέμβαση στα κυριαρχικά δικαιώματά του. Η τελική έκβαση θα κριθεί τόσο στο διπλωματικό επίπεδο όσο και στον βραζιλιάνικο εκλογικό αγώνα, όπου ο χαρακτηρισμός των συμμοριών αναδεικνύεται σε κεντρικό πολιτικό διακύβευμα ανάμεσα στη δεξιά και την κεντροαριστερά.
