Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δημοσιοποίησε τις επίσημες συστάσεις του για τις θεραπείες και τα υποψήφια εμβόλια που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την επιδημία Έμπολα στην ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Οι ανακοινώσεις έγιναν στο περιθώριο της επίσκεψης του γενικού διευθυντή του ΠΟΥ στην Μπούνια, πρωτεύουσα της επαρχίας Ιτούρι, που αποτελεί το επίκεντρο της επιδημίας. Το στέλεχος που ευθύνεται για την έξαρση, το λεγόμενο Μπουντιμπούγκιο, δεν διαθέτει εγκεκριμένο εμβόλιο ούτε συγκεκριμένη θεραπεία, γεγονός που καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα ανησυχητική.
Τι έγινε: Οι συστάσεις του ΠΟΥ για θεραπείες και εμβόλια
Ο ΠΟΥ ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας Χ ότι ομάδες ειδικών και συμβουλευτικά όργανα αξιολόγησαν τα διαθέσιμα εμβόλια και τις δυνητικές θεραπείες για την αντιμετώπιση του στελέχους Μπουντιμπούγκιο. Σύμφωνα με τον Οργανισμό, πολλά πειραματικά φάρμακα κρίνονται «επαρκώς υποσχόμενα» ώστε να δικαιολογείται η προτίμησή τους στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη εγκεκριμένες θεραπείες ή διαθέσιμα εμβόλια για το συγκεκριμένο στέλεχος.
Όσον αφορά τις θεραπείες, ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες συνέστησαν την αξιολόγηση, μέσα από κλινικές δοκιμές σε επιβεβαιωμένα κρούσματα, των μονοκλωνικών αντισωμάτων MBP134 και Maftivimab, καθώς και του αντιιικού φαρμάκου ρεμδεσιβίρη. Παράλληλα, προτείνεται και μια συνδυαστική προσέγγιση που θα συνδυάζει τα αντισώματα με το αντιιικό, ως πιθανώς αποτελεσματικότερη επιλογή. Για τις στενές επαφές επιβεβαιωμένων ή πιθανών κρουσμάτων, οι ειδικοί προτείνουν προληπτική χορήγηση του από του στόματος αντιιικού οβελδεσιβίρη. Ο ΠΟΥ σημειώνει πάντως ότι η αποτελεσματική ιχνηλάτηση επαφών σε ορισμένες ζώνες της χώρας είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Στο μέτωπο των εμβολίων, το πλέον υποσχόμενο θεωρείται το rVSV Bundibugyo, ένα εμβόλιο μίας δόσης που αναπτύσσει η Διεθνής Πρωτοβουλία Εμβολίων για το AIDS (IAVI). Το εμβόλιο αυτό, ωστόσο, δεν αναμένεται να είναι έτοιμο για κλινικές δοκιμές πριν από επτά έως εννέα μήνες. Ένα δεύτερο υποψήφιο εμβόλιο, το ChAdOx1 Bundibugyo, που αναπτύσσεται από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης σε συνεργασία με το Serum Institute της Ινδίας, εκτιμάται ότι θα μπορεί να αξιολογηθεί σε κλινικές δοκιμές μέσα σε δύο έως τρεις μήνες. Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι απαιτούνται ακόμη πρόσθετα δεδομένα από δοκιμές σε ζώα για να επιβεβαιωθεί η ασφάλειά του.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Συνεργασία φορέων και προτεραιότητες
Ο ΠΟΥ, οι κυβερνήσεις της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και της Ουγκάντας, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών Αφρικής (CDC Africa) και άλλοι επιστημονικοί φορείς εργάζονται από κοινού για την κατάρτιση πρωτοκόλλων θεραπείας στο πλαίσιο των επιτόπιων δοκιμών. Αξίζει να υπογραμμιστεί ότι τα προτεινόμενα φάρμακα και εμβόλια πρέπει να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών, ώστε να εξαχθούν αξιόπιστα και ασφαλή επιστημονικά συμπεράσματα.
Ιδιαίτερης προσοχής χρήζει το γεγονός ότι το Ervebo, το μοναδικό εγκεκριμένο εμβόλιο για το στέλεχος Ζαΐρ του Έμπολα, δεν φαίνεται να έχει αποτελεσματικότητα έναντι του στελέχους Μπουντιμπούγκιο. Αυτό σημαίνει ότι η επιστημονική κοινότητα αντιμετωπίζει ένα εντελώς διαφορετικό πρόβλημα, για το οποίο τα ήδη γνωστά εργαλεία δεν επαρκούν. Η ανάπτυξη νέων εμβολίων και θεραπειών από το μηδέν απαιτεί χρόνο και πόρους που η επιδημία δεν αφήνει πάντα περιθώριο.
Ο ΠΟΥ τονίζει ότι, εν αναμονή αποτελεσματικών εμβολίων και θεραπειών, η απόλυτη προτεραιότητα παραμένει «να σπάσει η αλυσίδα μετάδοσης» με τη χρήση δοκιμασμένων εδώ και δεκαετίες εργαλείων. Αυτά περιλαμβάνουν την παρακολούθηση ασθενών, την ιχνηλάτηση επαφών, την ταχεία διάγνωση, την απομόνωση, τη φροντίδα των νοσούντων, την κινητοποίηση των τοπικών κοινοτήτων και τη διασφάλιση ασφαλών ταφών για τα θύματα της νόσου. Πρόκειται για μέτρα που, όταν εφαρμοστούν σωστά, μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τη διασπορά ακόμα και χωρίς τη χρήση φαρμακευτικής αγωγής.
Τι ακολουθεί: Κλινικές δοκιμές και χρονοδιαγράμματα
Τα επόμενα βήματα στη μάχη κατά του Έμπολα Μπουντιμπούγκιο συνδέονται άμεσα με τα χρονοδιαγράμματα ανάπτυξης των υποψήφιων εμβολίων. Το ChAdOx1 Bundibugyo του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης αναμένεται να εισέλθει σε φάση αξιολόγησης αποτελεσματικότητας εντός δύο έως τριών μηνών, εφόσον τα δεδομένα από τις δοκιμές σε ζώα κριθούν ικανοποιητικά. Το πιο ώριμο εμβόλιο, το rVSV Bundibugyo, θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο, καθώς δεν αναμένεται πριν από επτά έως εννέα μήνες. Παράλληλα, οι κλινικές δοκιμές για τις θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα και αντιιικά φάρμακα θα τρέχουν επιτόπου, με στόχο να αποκτήσει η επιστημονική κοινότητα αξιόπιστα δεδομένα για την αντιμετώπιση μελλοντικών εξάρσεων του ίδιου στελέχους.
