Ο Τζερόμ Πάουελ, πρώην πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), παραλαμβάνει σήμερα το «Βραβείο Θάρρους» στη Βοστώνη, σε τελετή που διοργανώνει το ίδρυμα διαχείρισης της Προεδρικής Βιβλιοθήκης Τζον Φ. Κένεντι. Η βράβευση αφορά την υπεράσπιση της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας απέναντι στις συνεχείς επιθέσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, σε μια από τις πιο έντονες συγκρούσεις μεταξύ εκτελεστικής εξουσίας και ανεξάρτητου θεσμού στη σύγχρονη ιστορία των ΗΠΑ. Ο Πάουελ, ο οποίος αποχώρησε από την προεδρία της Fed μετά τη λήξη της θητείας του, θα εκφωνήσει στην τελετή την πρώτη δημόσια ομιλία του μετά από μήνες σιωπής.
Τι έγινε: Χρόνια σύγκρουσης με τον Λευκό Οίκο
Η σχέση μεταξύ Πάουελ και Τραμπ ξεκίνησε με διορισμό και κατέληξε σε ανοιχτή αντιπαράθεση. Κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, ο ίδιος ο πρόεδρος τοποθέτησε τον Πάουελ στην κορυφή της Fed. Ωστόσο, μετά την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία τον Ιανουάριο του 2025, η σχέση τους κατέρρευσε: ο Πάουελ αρνήθηκε να μειώσει τα επιτόκια με τον ρυθμό που απαιτούσε ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος, κρίνοντας ότι κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο με την αποστολή της κεντρικής τράπεζας. Αυτή η άρνηση πυροδότησε ένα μπαράζ δημόσιων επιθέσεων από τον Λευκό Οίκο εναντίον του επικεφαλής της Fed.
Ο Τραμπ δεν περιορίστηκε σε λεκτικές επιθέσεις. Προσπάθησε να επιταχύνει την αποχώρηση του Πάουελ και παράλληλα στόχευσε τη Λίζα Κουκ, τη μοναδική μαύρη γυναίκα που έχει διατελέσει διοικητής της Fed, επιχειρώντας και την απομάκρυνσή της. Η Fed σήμερα αναγνωρίζει στον Πάουελ ότι υπερασπίστηκε την ανεξαρτησία της τράπεζας, η οποία, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «είναι απαραίτητη για τη σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας, παρά τα χρόνια προσωπικών επιθέσεων και απειλών από τα υψηλότερα κλιμάκια της κυβέρνησης». Το ίδρυμα της Προεδρικής Βιβλιοθήκης ορίζει το βραβείο ως αναγνώριση για όσους «έχουν λάβει μια θαρραλέα απόφαση που υπαγορεύεται από τη συνείδησή τους, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη προσωπικές ή επαγγελματικές συνέπειες».
Το κλίμα επιδεινώθηκε περαιτέρω στις αρχές του 2025, όταν ο Πάουελ έσπασε τη σιωπή του για να καταγγείλει δημόσια την έναρξη έρευνας εναντίον του από το υπουργείο Δικαιοσύνης. Χαρακτήρισε αυτή την κίνηση «πρόσχημα» στο «ευρύτερο πλαίσιο των συνεχών απειλών και πιέσεων από την κυβέρνηση», υπογραμμίζοντας ότι οι πιέσεις δεν αφορούσαν μόνο τη νομισματική πολιτική αλλά έφταναν ως την εκφοβιστική χρήση δικαστικών μηχανισμών.
Αντιδράσεις: Ένα βραβείο με βαρύ συμβολισμό
Η επιλογή του ιδρύματος Κένεντι να τιμήσει τον Πάουελ φέρει ισχυρό πολιτικό συμβολισμό. Στους προηγούμενους βραβευθέντους συγκαταλέγονται προσωπικότητες από αμφότερα τα μεγάλα αμερικανικά κόμματα: ο Ρεπουμπλικάνος πρώην πρόεδρος Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος, ο Δημοκρατικός πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, ο γερουσιαστής Τζον Μακέιν, η πρώην πρόεδρος της Βουλής Νάνσι Πελόζι, καθώς και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η ένταξη του Πάουελ σε αυτή τη λίστα τον τοποθετεί στη σειρά όσων αντιστάθηκαν σε πιέσεις εξουσίας για λόγους αρχής.
Παράλληλα, το ίδρυμα αποφάσισε να απονείμει φέτος ένα δεύτερο Βραβείο Θάρρους στους κατοίκους των Δίδυμων Πόλεων, Μινεάπολης και Σεντ Πολ της Μινεσότα. Οι πόλεις αυτές βρέθηκαν στο επίκεντρο της αντιμεταναστευτικής εκστρατείας της κυβέρνησης Τραμπ νωρίτερα φέτος, κατά τη διάρκεια της οποίας δύο Αμερικανοί σκοτώθηκαν από αστυνομικούς μετανάστευσης. Η διπλή βράβευση της φετινής τελετής σκιαγραφεί το εύρος των συγκρούσεων που έχει πυροδοτήσει η δεύτερη θητεία του Τραμπ στην αμερικανική κοινωνία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σημερινή ομιλία του Πάουελ αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Θα είναι η πρώτη του δημόσια τοποθέτηση αφότου τον διαδέχθηκε στην προεδρία της Fed ο Κέβιν Γουόρς, και η πρώτη του ως απλού διοικητή της τράπεζας — θέση στην οποία αποφάσισε να παραμείνει παρά τις συνεχείς νομικές και πολιτικές πιέσεις. Το τι θα πει ο Πάουελ για τη σχέση κεντρικής τράπεζας και πολιτικής εξουσίας θα παρακολουθήσουν στενά τόσο οι αγορές όσο και οι διεθνείς θεσμοί.
Τι ακολουθεί: Η ομιλία που αναμένουν οι αγορές
Η σημερινή τελετή στη Βοστώνη σηματοδοτεί και την επιστροφή του Πάουελ στο δημόσιο διάλογο μετά από εκτεταμένη σιωπή. Οι αναλυτές και οι διεθνείς οικονομικοί κύκλοι παρακολουθούν αν η ομιλία του θα περιλαμβάνει τοποθετήσεις για τη νομισματική πολιτική, την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών ή τις πιέσεις που δέχτηκε. Ο ίδιος έχει αποφασίσει να παραμείνει στο διοικητικό συμβούλιο της Fed ανεξαρτήτως πολιτικού κόστους — μια επιλογή που το ίδρυμα Κένεντι θεωρεί από μόνη της πράξη θάρρους.
