Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να επιβάλει αυστηρά κριτήρια κυριαρχίας στις υπηρεσίες cloud computing για κρίσιμους κρατικούς διαγωνισμούς, μια κίνηση που θα μπορούσε να αποκλείσει στην πράξη τις αμερικανικές τεχνολογικές κολοσσούς Amazon, Microsoft και Google από ευαίσθητα ευρωπαϊκά έργα. Η πρόταση αποτελεί μέρος του νέου Νόμου για την Ανάπτυξη του Cloud και της Τεχνητής Νοημοσύνης, τον οποίο η επικεφαλής τεχνολογίας της ΕΕ, Χένα Βιρκούνεν, θα παρουσιάσει επίσημα την Τετάρτη. Πρόκειται για έγγραφα που είδε το Reuters και αποκαλύπτουν μια στρατηγική απόφαση της Ευρώπης να μειώσει την εξάρτησή της από την αμερικανική τεχνολογική υποδομή.
Τι προβλέπει η πρόταση
Σύμφωνα με τα έγγραφα που διέρρευσαν, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εισάγει υποχρεωτικά κριτήρια ανάθεσης που δεν βασίζονται αποκλειστικά στην τιμή. Συγκεκριμένα, οι κρατικοί διαγωνισμοί σε εξαιρετικά κρίσιμους τομείς θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη απαιτήσεις για λογισμικό και υλικό που αναπτύσσονται εντός της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι εταιρείες με έδρα εκτός Ευρώπης, όπως η Amazon Web Services, η Microsoft Azure και η Google Cloud, θα βρίσκονταν σε σαφώς μειονεκτική θέση σε σχέση με ευρωπαϊκούς παρόχους. Οι απαιτήσεις κυριαρχίας θα αφορούν ευαίσθητους τομείς όπως οι τράπεζες, η ενέργεια και η υγειονομική περίθαλψη, δηλαδή ακριβώς εκεί όπου η διαρροή ή η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε δεδομένα θα είχε τις πιο σοβαρές συνέπειες.
Παράλληλα, η πρόταση αντιμετωπίζει έναν συγκεκριμένο νομικό κίνδυνο που ανησυχεί εδώ και χρόνια τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις: τον αμερικανικό νόμο Cloud Act. Ο νόμος αυτός υποχρεώνει τους παρόχους cloud με έδρα στις ΗΠΑ να δίνουν στις αμερικανικές αρχές πρόσβαση σε δεδομένα, ακόμη κι αν αυτά αποθηκεύονται σε servers εντός της Ευρώπης. Αυτό σημαίνει ότι δεδομένα ευρωπαίων πολιτών ή κρατικών φορέων που φιλοξενούνται στο cloud της Amazon, της Microsoft ή της Google θα μπορούσαν θεωρητικά να καταστούν προσβάσιμα από αμερικανικές υπηρεσίες χωρίς ευρωπαϊκή δικαστική εντολή. Η νέα πρόταση επιδιώκει να κλείσει αυτό το κενό μέσω δομικών απαιτήσεων που προηγούνται της σύναψης συμβολαίων.
Αντιδράσεις και πολιτικό πλαίσιο
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνήθηκε να σχολιάσει λεπτομέρειες για τα σχέδια, δήλωσε ωστόσο ότι το πακέτο τεχνολογικής κυριαρχίας είναι «κρίσιμο για την ενίσχυση των τεχνολογικών δυνατοτήτων της Ευρώπης, για την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια». Η δήλωση αυτή αφήνει να εννοηθεί ότι η Επιτροπή βλέπει την τεχνολογική αυτονομία ως στρατηγική προτεραιότητα πρώτης τάξης, συνδέοντας την ψηφιακή υποδομή με ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Ωστόσο, το σχέδιο χρειάζεται την υποστήριξη τόσο των χωρών-μελών της ΕΕ όσο και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τους επόμενους μήνες, οπότε η τελική του μορφή ενδέχεται να διαφέρει σημαντικά από την τρέχουσα πρόταση.
Η κίνηση αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την κυβέρνηση της Ουάσινγκτον, η οποία ήδη ασκεί κριτική στην ΕΕ για τους νόμους που αποσκοπούν στον έλεγχο των Big Tech — και ιδίως για τον Νόμο για τις Ψηφιακές Αγορές (DMA) και τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Οι αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας έχουν επανειλημμένα χαρακτηρίσει τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς ως «τεχνολογικό προστατευτισμό» που στρέφεται κατά τους. Η νέα πρόταση για το cloud προσθέτει ένα ακόμη μέτωπο στην ήδη τεταμένη τεχνολογική σχέση μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ.
Τι ακολουθεί
Η επίσημη παρουσίαση του νόμου από την Χένα Βιρκούνεν την Τετάρτη θα αποτελέσει την έναρξη μιας διαδικασίας διαβούλευσης και νομοθετικής επεξεργασίας που αναμένεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Το πακέτο εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της ΕΕ για τεχνολογική αυτονομία, η οποία προωθεί ευρωπαϊκές εναλλακτικές λύσεις στους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς. Ευρωπαϊκές εταιρείες cloud, όπως η γαλλική OVHcloud και η γερμανική Deutsche Telekom, αναμένεται να είναι οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι εάν το σχέδιο υλοποιηθεί στην τρέχουσα μορφή του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διευκρινίσει ότι η πρόταση δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και θα μπορούσε να υποστεί καθυστερημένες αλλαγές πριν από την τελική της κατάθεση.
