Σοβαρές ανησυχίες για την αποτελεσματική υλοποίηση του νέου προγράμματος «Εξοικονομώ» εκφράζει η ΓΣΕΒΕΕ, επισημαίνοντας ότι ο θεσμός του on-bill financing — δηλαδή η ανάμειξη των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας στη διαχείριση κονδυλίων και στη χρηματοδότηση ενεργειακών αναβαθμίσεων — εγκυμονεί πολλαπλούς κινδύνους τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τους επαγγελματίες του κλάδου. Η συνομοσπονδία συγκάλεσε ευρεία σύσκεψη με κλαδικές ομοσπονδίες-μέλη της, στην οποία αναδείχθηκαν τα εμπόδια που δημιουργούνται από τη νέα αυτή ρύθμιση. Τα ευρήματα της σύσκεψης κοινοποιήθηκαν μέσω επίσημης ανακοίνωσης, στην οποία η ΓΣΕΒΕΕ ζητά επανεξέταση του τρόπου εμπλοκής των ενεργειακών εταιρειών στο πρόγραμμα.
Τι έγινε: Σύσκεψη με επτά κλαδικές ομοσπονδίες
Η ΓΣΕΒΕΕ οργάνωσε ευρεία σύσκεψη με αντικείμενο τις επιπτώσεις της ανάμειξης των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας στο νέο «Εξοικονομώ». Στη συνάντηση συμμετείχαν επτά κλαδικές ομοσπονδίες-μέλη: η Ομοσπονδία Βιοτεχνών Υδραυλικών Ελλάδας (ΟΒΥΕ), η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Εργοληπτών Ηλεκτρολόγων (ΠΟΣΕΗ), η Πανελλήνια Ομοσπονδία Βιοτεχνών Αλουμινοκατασκευαστών (ΠΟΒΑΣ), η Ομοσπονδία Ψυκτικών Ελλάδας (ΟΨΕ), η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εμπόρων & Βιοτεχνών Υαλοπινάκων (ΠΟΕΒΥ), η Πανελλήνια Ομοσπονδία Επαγγελματιών Τεχνικών Εγκαταστάσεων Καύσης (ΠΟΕΤΕΚ) και η Ένωση Ελληνικών Επιχειρήσεων Θέρμανσης και Ενέργειας (ΕΝΕΕΠΙΘΕ). Η ευρύτητα της συμμετοχής δείχνει ότι οι ανησυχίες αφορούν ένα μεγάλο φάσμα τεχνικών επαγγελμάτων που εμπλέκονται άμεσα στην εκτέλεση έργων ενεργειακής αναβάθμισης.
Το κεντρικό ζήτημα που συζητήθηκε είναι το μοντέλο του on-bill financing, στο πλαίσιο του οποίου οι 11 πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας αποκτούν τη δυνατότητα να χειρίζονται άμεσα τα κονδύλια του προγράμματος και να χρηματοδοτούν οι ίδιοι τις εργασίες αναβάθμισης στα σπίτια και τις επιχειρήσεις. Η ΓΣΕΒΕΕ υπογράμμισε ότι αυτή η αλλαγή ανατρέπει τη λειτουργία ενός προγράμματος που παραδοσιακά στηριζόταν στους ανεξάρτητους επαγγελματίες του τεχνικού κλάδου. Η σύσκεψη κατέληξε σε κοινή ανακοίνωση που αποτυπώνει τους βασικούς κινδύνους από αυτή την ανακατανομή ρόλων.
Αντιδράσεις: Σύγκρουση συμφερόντων και αποκλεισμός ευάλωτων
Το πρώτο και βασικότερο επιχείρημα που προέβαλε η ΓΣΕΒΕΕ αφορά την προφανή σύγκρουση συμφερόντων: οι εταιρείες που πωλούν ηλεκτρική ενέργεια καλούνται τώρα να υλοποιήσουν έργα που μειώνουν την κατανάλωσή της. Η συνομοσπονδία θέτει εύλογο ερώτημα: ποιο κίνητρο έχουν οι πάροχοι να προωθήσουν ουσιαστικές εξοικονομήσεις ενέργειας, όταν κάτι τέτοιο θα αποβεί σε βάρος των πωλήσεών τους και, κατ’ επέκταση, των κερδών τους; Η αντίφαση αυτή, σύμφωνα με τη ΓΣΕΒΕΕ, καθιστά αμφίβολη την ειλικρινή εφαρμογή του προγράμματος από πλευράς παρόχων.
Ιδιαίτερα σοβαρό θεωρείται το πρόβλημα αποκλεισμού των ευάλωτων νοικοκυριών. Το «Εξοικονομώ» σχεδιάστηκε ακριβώς για να βοηθήσει τα φτωχότερα νοικοκυριά — αυτά που έχουν την πιο αναποτελεσματική και ρυπογόνα θέρμανση λόγω υλικής αδυναμίας. Ωστόσο, πολλά από αυτά τα νοικοκυριά είναι καταχωρισμένα στον λεγόμενο «ενεργειακό Τειρεσία», καθώς έχουν συσσωρεύσει χρέη απέναντι στους παρόχους. Αν οι ίδιοι οι πάροχοι αποφασίζουν ποιους θα εντάξουν στο πρόγραμμα, τα νοικοκυριά με χρέη θα αποκλειστούν εξ αρχής — ακυρώνοντας τον κοινωνικό στόχο του προγράμματος και μειώνοντας δραματικά την εμβέλειά του.
Παράλληλα, η ΓΣΕΒΕΕ επισημαίνει τον κίνδυνο μονοπώλησης της αγοράς. Οι 11 πάροχοι που εισέρχονται στις ενεργειακές αναβαθμίσεις διαθέτουν ήδη εκτεταμένα δίκτυα λιανικών πωλήσεων και προνομιακή πρόσβαση στο πελατολόγιο. Αυτό τους δίνει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των ανεξάρτητων επαγγελματιών, δημιουργώντας συνθήκες κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις του τεχνικού κλάδου, που μέχρι σήμερα εκτελούσαν τα έργα ενεργειακής αναβάθμισης, κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν.
Τι ακολουθεί: Κίνδυνος για την τεχνική αυτονομία
Η ΓΣΕΒΕΕ εστιάζει επίσης στον κίνδυνο απώλειας της τεχνικής αυτονομίας των επαγγελματιών. Σήμερα, οι τεχνικοί — υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, αλουμινοκατασκευαστές και άλλοι ειδικοί — επιλέγουν ανεξάρτητα τα υλικά και τις μεθόδους που κρίνουν καταλληλότερες για κάθε εγκατάσταση, πάντα με γνώμονα το συμφέρον του καταναλωτή. Αν οι πάροχοι αναλάβουν τον συντονιστικό ρόλο, ενδέχεται να επιβάλλουν συγκεκριμένους προμηθευτές ή υλικά μέσω αποκλειστικών συμφωνιών, περιορίζοντας την επαγγελματική ανεξαρτησία και υποβαθμίζοντας ενδεχομένως την ποιότητα των παρεμβάσεων. Η ΓΣΕΒΕΕ ζητά από τις αρμόδιες αρχές να επανεξετάσουν τον ρόλο που αποδίδεται στους παρόχους, ώστε το πρόγραμμα να εξυπηρετήσει αποτελεσματικά τους σκοπούς για τους οποίους σχεδιάστηκε.
